InfoNu.nl > Reizen en Recreatie > Bezienswaardigheden > De witte wieven in Zwiep, een levende legende

De witte wieven in Zwiep, een levende legende

De witte wieven in Zwiep, een levende legende Wieven is het Oost Nederlands dialect (scheld)woord voor vrouwen. Het is de naam voor een vrouwenfiguur die in sagen en sprookjes voorkomen. Witte wieven zijn soms goedaardig maar vaak ook kwaadaardig. Witte wieven zijn ook nevelflarden en wanneer de zon aan het ondergaan is komen ze tevoorschijn. Lage mistflarden of mistbanken worden daarom in Oost- en Noord Nederland ook wel witte wieven genoemd. De witte wieven als vrouwenfiguren wonen overdag onder de grond of in het moeras en komen tegen de avond en in de nacht zwevend tevoorschijn, volgens de legende. Zolang je ze niet lastig valt doen ze geen kwaad en zijn ze zelfs hulpvaardig. Maar doe ze geen kwaad! Dan heb je geen leven meer!

Oorsprong

Het geloof in witte wieven vindt zijn oorsprong wellicht in de Germaanse tijd, al is dit niet helemaal zeker. De witte wieven dansten toen over de heide of in het bos. Witte wieven zijn in een lang vuilwit gewaad gekleed. In het Duitse taalgebied worden ze ook wel vertaald als wijze vrouwen. In Nederland vinden we de verhalen over witte wieven hoofdzakelijk in het Oosten en Noorden. Maar ook elders in Europa zijn er verhalen over witte wieven. Met de naam:
  • Dames Blanches (Frankrijk)
  • Madama Blanche (België)
  • White women (Engeland)
  • Weisse Frauen (Duitsland)
  • Banshee (Ierland)

De witte wieven in Zwiep

Zwiep is een dorpje in Gelderland, niet ver van de grens met Overijssel. Het dorpje hoort bij de gemeente Lochem en is bekend geworden door de witte wieven. In de bossen tussen Zwiep en Barchem (de Lochemse berg) ligt de witte wievenkoele. Een diepe kuil waar men vroeger in de nachtelijke uren, witte wieven tegen het lijf kon lopen. Drie witte wieven woonden (of wonen er nog?) er, volgens de overlevering. De oudste van de witte wieven is meesteres over alle witte wieven van de Veluwe, Salland, de Achterhoek en Twente. Door het verhaal van de witte wieven van ouders op kinderen te vertellen is het volgende verhaal bewaard gebleven.

Johanna en Albert

Johanna is een boerendochter die van haar vader moet trouwen met Hendrik, een welgestelde boerenzoon. Maar Johanna wil dat niet. Ze is verliefd op Albert. Albert, in zijn verdriet hierom verdwaald in het bos en komt de drie witte wieven tegen. Deze pakken hem en zijn oude paard vierkant op en zetten hem in de richting waar hij vandaan komt. Wanneer de witte wieven hem niet geholpen hadden was hij in de afgrond van de witte wievenkoele gestort. Uit dankbaarheid laat hij zijn zus een koek bakken en op een oude schotel, brengt hij deze bij daglicht naar de witte wievenkoele.

De vader van Johanna bedenkt vervolgens een opdracht. Wie dat wint trouwt zijn dochter. Hendrik en Albert moeten in het nachtelijk duister een ijzeren spit in de witte wievenkoele gooien en roepen: “witte wieven wit, hier breng ik oe het spit”. Hendrik draait zich halverwege om, hij durft niet. Albert daarentegen wel. Door liefde verblind werpt hij het haarspit in de kuil. De rust is verstoord en hij wordt krijsend achterna gezeten door de witte wieven. Hij ziet de bloeddoorlopen ogen en haar op de tanden. Net op tijd opent Johanna de deur van de boerderij en trillend komt het haarspit in de deur terecht. Johanna’s vader houdt woord en Albert en Johanna trouwen met elkaar. De dag na de bruiloft vindt Albert een gouden schotel en haarspit voor de deur van de boerderij. De schotel van de koek!

Witte wieven en mistflarden

Wanneer mist als een witte dunne doorzichtige deken beweegt over weilanden, lijkt het erg spannend. Het lijkt te leven zo tegen zonsondergang. De temperatuur op de grond is lager dan op ooghoogte, vandaar het sierlijke bewegen van de mistflarden. Deze mistflarden werden dan ook vergeleken met witte wieven en witte wieven genoemd.

Uitspanning de witte wieven

Beleven, doen en dromen bij de witte wieven. Midden in het dorp Zwiep leeft de legende van de witte wieven verder in de vorm van het Restaurant en Spelerij de Witte Wieven. Vijf generaties lang was de witte wieven in handen van de Zwiepse familie Postel. In 2011 werd alles verkocht en na een aantal renovaties heet de uitspanning sinds 2017 ‘Restaurant en Spelerij de Witte Wieven'. De nostalgische witte wieven en de loopbrug door het water zijn behouden gebleven en de aloude Witte-Wieventochten zijn er ook weer.

De spelerij

De spelerij is een speelparadijs voor kinderen met:
  • ballenbak;
  • klimhelling;
  • spelletjes;
  • gerichte speelcomputers met verantwoorde spelletjes.

Openingstijden

De openingstijden zijn van woensdag tot en met maandag van 12.00 uur tot 21.00 uur en dinsdag gesloten.
© 2014 - 2019 Rieja, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
De Witte Wieven: Nederlandse legende van de witte vrouwenDe Witte Wieven: Nederlandse legende van de witte vrouwenAttractiepark de Efteling heeft de attractie 'Baron 1898' gebouwd, een dive coaster waarin het verhaal verteld wordt ove…
Witte wieven in DrentheWitte wieven in DrentheEr bestaan diverse Drentse volksverhalen over ‘witte wieven’. Een bekende sage gaat over 't Spinwiefien op de Ekelenberg…
Nevel, oranje weiden en koeienpotenmist in de herfstNevel, oranje weiden en koeienpotenmist in de herfstHet laatste restje van de zomer, vlak voordat de astronomische herfst begint, is het vaak rond zonsopkomst prachtig. Wie…
Volksverhalen: mythe, legende, sage, saga, sprookje, fabelVolksverhalen: mythe, legende, sage, saga, sprookje, fabelVolksverhalen, de mythe, de legende, sage, het sprookje en de fabel, zijn ontstaan als mondelinge verhalen. Verhalen die…
Verschillende soorten mist in de zomerVerschillende soorten mist in de zomerHet is zomer en het is een beetje mistig ’s morgens, nog voor de zon op komt. Over de weilanden, boven de sloot en het l…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Nils Blommér, Wikimedia Commons (Publiek domein)
  • http://www.klap.net/verhalen/wittewieven.html
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Witte_wieven

Reageer op het artikel "De witte wieven in Zwiep, een levende legende"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Rieja
Laatste update: 06-10-2019
Rubriek: Reizen en Recreatie
Subrubriek: Bezienswaardigheden
Bronnen en referenties: 3
Schrijf mee!