Vakantiebestemmingen Belgie: De Hoge Venen

Duitstalig België en Malmedy, samen bekend onder de naam Oostkantons of het Drielandengebied liggen in de provincie Luik en vormen een 60 kilometer lange strook langs de Duitse grens, tussen Nederland in het noorden en Luxemburg in het zuiden. De bezoeker kan er overal met Duits en Frans terecht en vaak ook nog met Nederlands. Belangrijkste attractie is het natuurpark de Hoge Venen-Eifel met het hoogstgelegen punt van België en vele wandelroutes door het unieke moeraslandschap.

Karakteristiek Oostkantons

Ten zuiden van onze provincie Limburg ligt in een gedeelte van Wallonië het Franstalige Verviers, het oude Limbourg en Malmedy, en meer naar het oosten de negen gemeenten die samen Duitstalig België vormen, met Eupen in het noorden en Sankt-Vith in het zuiden als hoofdplaatsen. De kantons Eupen, Malmedy en Sankt-Vith staan ook bekend onder de naam Oostkantons, omdat zij bij het einde van de Eerste Wereldoorlog in 1919, tijdens het verdrag van Versailles, gezamenlijk aan België werden toebedeeld. Malmedy had drie eeuwen onder Duits bestuur geleefd en kwam daar zeer Franstalig weer uit. Eupen en Sankt-Vith zijn altijd Duitstalig gebleven, maar onderling sterk verschillend. Zo wordt in Eupen, de hoofdstad van het gebied, 'Platduits' gesproken en in Sankt-Vith 'Hoogduits', een heel ander dialect. Meer dan de steden verdient de natuur in dit Drielandengebied de aandacht. Die is alom indrukwekkend. Het hoogstgelegen punt van België ligt hier: de 694 m. hoge Signal de Botrange. Verscheidene rivieren en riviertjes doorkruisen de streek. Enkele riviertjes werden afgedamd, waardoor stuwmeren ontstonden en de Oostkantons zijn daardoor hèt merengebied van België. Vier van deze meren verdienen een aparte vermelding: de stuwmeren van Eupen, Gileppe, Bütgenbach (zie foto inleiding) en Robertville. Bij het meer van Gileppe heb je een mooie belvédère of vergezicht.

Natuurpark Hoge Venen-Eifel

Een groot deel van de Oostkantons wordt in beslag genomen door het natuurpark Hoge Venen-Eifel, een geweldige homp groen van 67.000 hectare tussen Eupen en Burg-Reuland.Over de grens loopt het door in het Duitse Naturpark Nord-Eifel. In het hele gebied gelden zeer strikte normen inzake natuurbehoud. Het natuurpark bestaat op Belgisch grondgebied voor 56% uit bossen. Oorspronkelijk was er beukenbos. Tot eind 19e eeuw werden de bossen bijna geheel gerooid, waarna ze vervangen werden door naaldbossen. De laatste jaren worden opnieuw meer loofbomen aangeplant. Tot in het begin van de 20e eeuw werd de ontboste zone gebruikt als weiland, maar geleidelijk namen struikheide, brem en bos- en veenbessen de plaats in van het hooi- of weideland. Eén van de mooiste wegen van België loopt over de Hoge Venen van Eupen naar Malmedy. Naar Malmedy wringt deze weg zich in allerlei haarspeldbochten.

De veenmoerassen van de Hoge Venen

Het landschap
Naast de bossen en het heide- en grasland wordt de streek gekenmerkt door de veenmoerassen van de Hoge Venen (Frans: Hautes Fagnes; Duits: Hohes Venn). Deze laatste zijn zo indrukwekkend dat zij het natuurpark hun naam bezorgden. Het zijn natuurlijke moerassen, waarin veel zeldzame planten en diersoorten voorkomen, die elders in Europa enkel te zien zijn in het uiterste noorden of in de bergstreken. De Hoge Venen zou je de spons van België kunnen noemen. Door de grote hoeveelheid neerslag (gemiddeld 150 dagen regen per jaar) en het vermogen van het veen enorme hoeveelheden water op te nemen, ontspringen er meer dan 100 riviertjes en beekjes. Wandelen is alleen toegestaan op de paden en plankieren. Daarbuiten is het bovendien gevaarlijk. De vaste bodem ligt een modderige halve meter lager dan de er boven uitstekende graspollen. Het landschap ziet er waarschijnlijk nog steeds weinig anders uit dan na het smelten van de gletsjers in de laatste IJstijd. In tegenstelling tot het lieflijke Ardennenlandschap, bieden de Hoge Venen eerder een desolate aanblik. Bovendien zorgen de 200 mistige dagen per jaar in dit hoogste deel van België voor een mysterieus decor. De nietige, verdwaalde bomen op sommige wandelroutes benadrukken de leegheid van het landschap. De kruisen op plaatsen waar mensen in het verre verleden de dood vonden in het veen, maken het er al niet vrolijker op.

Wandelroutes
Om een goede indruk te krijgen moet je minstens een halve dag uittrekken. Vanaf de parkeerplaatsen bij de restaurants op de Baraque Michel en het natuurcentrum Botrange zijn gemarkeerde wandelingen uitgezet. Desondanks is een wandelkaart van de Hoge Venen onmisbaar, zeker als je je eigen route wilt lopen. In totaal is er zo'n 100 kilometer aan paden, waarvan een kwart 'knuppelpaden': plankieren over de drassige veenbodem. Houd er bij het samenstellen van de route rekening mee dat de 'C-zones' verboden gebied zijn. Hier vallen bijvoorbeeld Fagne Wallone, Grande Fagne en de vogelreservaten onder. De enige mogelijkheid om deze gebieden van dichtbij te bekijken, is onder leiding van een gids van het natuurcentrum. Heb je weinig tijd, dan is het advies om vanaf de Baraque Michel naar het bekende Kruis der Verloofden te wandelen (hooguit een uur). Hier verdwaalden ooit twee geliefden in een sneeuwstorm en kwamen om. Bij helder weer heeft men bij Botrange aan de overkant van de doorgaande weg na 300 meter een prachtig uitzicht tot in Duitsland.