InfoNu.nl > Reizen en Recreatie > Steden > 's-Hertogenbosch: varen op de Binnendieze, unieke ervaring!

's-Hertogenbosch: varen op de Binnendieze, unieke ervaring!

's-Hertogenbosch: varen op de Binnendieze, unieke ervaring! In veel steden is een rondvaart op grachten, singels, kanalen of rivieren mogelijk. Zoiets is altijd leuk. Maar het kan nog veel leuker. Een rondvaart op de Binnendieze in de Noord-Brabantse provinciehoofdstad 's-Hertogenbosch is van een heel andere orde. Een rondvaart op de Bossche Binnendieze is een fantastische en unieke ervaring die je de stad op een totaal andere wijze doet beleven.

Landgoed Orthen

In de twaalfde eeuw bezaten de hertogen van Brabant in het noorden van het hertogdom, vlak onder de Maas, een landgoed. Op dit landgoed, Orthen, kon de hertog regelmatig komen jagen. In dit landgoed kwamen twee rivieren, de Dommel en de Aa in een deltagebied bij elkaar. Tussen die meanderende riviertakken lagen wat hoger gelegen gebieden. Door de plaatselijke bevolking werden deze gebieden gebruikt voor de handel in kaas, rogge, haver, vee, etc.

Hertog Hendrik I van Brabant

De grenzen van de diverse gewesten lagen niet zo vast als tegenwoordig. Er moest altijd rekening worden gehouden met veroveraars of plunderaars. Hertog Hendrik I wilde daarom in het noorden van het hertogdom een sterke vestingstad. Dat zou invallers op een afstand kunnen houden. Zijn keus viel op het landgoed Orthen, en vooral op het gebied waar de Dommel en de Aa bij elkaar kwamen, vlak bij de plaats waar deze zich gezamenlijk in de Maas uitmondden. De rivieren zorgden enerzijds voor goede transportmogelijkheden, anderzijds konden ze als vestinggrachten worden gebruikt. Bovendien was deze plek al populair bij de boeren in de omtrek omdat ze hier hun handel dreven.

's-Hertogenbosch

De nieuwe stad, in 1185 gesticht in de delta van Dommel en Aa, vlak bij het bos van de hertog kreeg van de hertog aanvankelijk geen nieuwe naam mee. Het nabij gelegen bos werd als aanduiding gebruikt en in 1212 werd de stad 's-Hertogenbosch of Bosch genoemd.

Binnendieze

Aanvankelijk waren enkele waterlopen in gebruik als vestinggracht. Maar omdat de nieuwe stad groeide, kwam er al snel bebouwing buiten deze vestinggrachten. De stad werd vergroot, nieuwe stadsmuren werden gebouwd en andere, verder weg gelegen waterlopen in de Dommel- en Aa-delta werden als vestinggracht gebruikt. Hierdoor kwamen veel kleine waterlopen binnen de stadsmuren te liggen. Er werden nieuwe verbindingskanaaltjes tussen de verschillende riviertakken gegraven. Dit hele stelsel van waterlopen kreeg de naam Binnendieze of Diest.

Gebruik van de Binnendieze

De plaatselijke nijverheid heeft van al die waterlopen flink kunnen profiteren. De Binnendieze was een ideale aan- en afvoerroute van grondstoffen en producten. Bepaalde beroepsgroepen hadden het water nodig voor hun werkzaamheden en vestigden zich langs het water. Bijvoorbeeld de ververs van stoffen, de brouwers, of de smeden. Het was praktisch de bedrijfspanden zo dicht mogelijk langs het water te hebben. Uiteraard werd de Binnendieze ook gebruikt om te wassen, als drinkwaterreservoir, en als afvoer van ongewenste stoffen. Diverse laddertjes gaven vanaf de huizen toegang tot het water, ook om in geval van brand snel de beschikking te hebben over bluswater.

Rondvaart op de hedendaagse BinnendiezeRondvaart op de hedendaagse Binnendieze

Beperkingen van een vestingstad

Omdat 's-Hertogenbosch een vestingstad was, moest zoveel mogelijk binnen de muren gebouwd worden. Een vestingstad met veel bewoners buiten de muren zou zijn bewoners onvoldoende kunnen beschermen bij onraad, en bebouwing buiten de muren zou de verdedigers het uitzicht op aanvallers beperken. Er moest zoveel mogelijk ruimte binnen de stad benut worden. Veel delen van de Binnendieze werden overkluisd, dat wil zeggen dat er huizen overheen gebouwd werden. Soms zelfs lange stukken, waardoor de Binnendieze over tientallen meters afgesloten werd van de buitenlucht. Huizen, straten en soms zelfs een kerk werden, al of niet gedeeltelijk, over de Binnendieze heen gelegd.

Verval

Met betere vervoersmogelijkheden in de eerste helft van de vorige eeuw nam de behoefte aan de Binnendieze als aan- en afvoerroute af. Door slecht onderhoud raakten delen van de Binnendieze minder goed bevaarbaar, of werden zelfs te gevaarlijk. Door het grote aantal bewoners in de binnenstad, die al hun afval nog steeds gewoon op de Binnendieze konden lozen, bleef eigenlijk vooral de rioolfunctie over. In 1964 werd in een berucht geworden structuurplan besloten de Binnendieze te dempen. Onderhoud was vanaf dat moment niet meer aan de orde.

Nieuwe kansen

Tegen het structuurplan kwam veel verzet. Nieuw initiatieven leidden in de jaren zeventig tot een nieuw beleid, waarbij de Binnendieze zoveel mogelijk zou worden gerestaureerd. Het totale restauratieproces liep van 1973 tot 1998, hoewel onderhoud uiteraard altijd nodig blijft. De rioolfunctie verviel, de Binnendieze werd schoongemaakt, muren en overkluizingen werden hersteld. Diverse takken van de Binnendieze die in vroeger jaren al in onbruik raakten, werden in ere hersteld. Nu maakt het hele complex van zo'n 3,6 kilometer aan waterlopen, waarvan bijna 1300 meter overkluisd, deel uit van het beschermde stadsgezicht van 's-Hertogenbosch. Bij sommige bouwprojecten in de binnenstad van 's-Hertogenbosch worden nog regelmatig vergeten vertakkingen van de oude Binnendieze gevonden. Oorspronkelijk moet het hele stelsel van waterlopen van de Binnendieze ruim 12 kilometer lang geweest zijn.

Rondvaart op de hedendaagse BinnendiezeRondvaart op de hedendaagse Binnendieze

Rondvaarten

Vanaf de restauratie zijn er ook allerlei vaartochten uitgezet. Onder leiding van een deskundige gids krijg je op deze rondvaart uitleg over allerlei interessante facetten van de stad en de Binnendieze.
De Binnendieze loopt in 's-Hertogenbosch in hoofdzaak aan de achterkant van de huizen. Dat maakt meteen het grote verschil met andere steden met grachten. De sfeer van een vaartocht aan de achterzijde is totaal anders. Je ziet midden in een drukke stad tuinen, historische panden en overkluizingen, maar je ervaart ze in stilte. Voor de rondvaarten wordt gebruik gemaakt van hele stille boten. Een unieke en aan te bevelen ervaring!

Verschillende routes

Je kunt drie verschillende rondvaarten op de Binnendieze kiezen. Elke route is ook echt een rondvaart, het is dus geen 'op-en-neer'-route. Dat maakte het mogelijk om op een van de drie rondvaarten twee opstapplaatsen te hebben, waardoor de drukte wordt gespreid. Je stapt ofwel op De opstapplaatsen zijn: Molenstraat of Zuidwal. Kaartjes koop je via internet, ofwel bij de Molenstraat, ofwel bij het Theater aan de Parade, dus in beide gevallen vlak bij de opstapplaatsen.

Rondvaart op de hedendaagse BinnendiezeRondvaart op de hedendaagse Binnendieze

De drie routes

Zoals gezegd, er zijn drie routes mogelijk:

Historische route

Op deze toch zie je de belangrijkste facetten van de Binnendieze en krijg je allerlei informatie over de restauratie, de overkluizigen, etc. Een klein stukje van de tocht voert buiten de stadsmuren over de Singelgracht.

Vestingroute

Hierbij staat de oude vestingstad centraal. Onderdeel van de route is het Hellegat, een lang en donker overkluisd gedeelte. Minder aan te raden als je last hebt van claustrofobie.

De Jeroen Bosch-route

Op deze tocht wordt aandacht besteed aan de beroemde schilder uit 's-Hertogenbosch: Jeroen Bosch. Je kunt de route onderbreken bij het Jheronimus Bosch Art Centre, waar reproducties van het werk van Jeroen Bosch op ware grote te zien zijn. Je kunt ook de route afvaren, en daarna naar het Jheronimus Bosch Art Centre gaan, je kaartje is goed voor beide activiteiten.

Speciale mogelijkheden

  • Voor wie in het huwelijksbootje wil stappen, dat kan ook letterlijk. Een speciale tocht over de Binnendieze brengt je naar een ondergrondse steiger bij het mooie stadhuis van 's-Hertogenbosch. Uiteraard in overleg met de gemeente.
  • Het is ook mogelijk om een privé-tocht in de avonduren te regelen.
  • Elk jaar in juni en september vinden op de Binnendieze speciale concerten plaats, die vanuit de boten bekeken en beluisterd kunnen worden.

Kortom

's-Hertogenbosch is een prachtige en gezellige stad. Het stelsel van waterlopen van de Binnendieze is uniek, en een vaartocht over de Binnendieze brengt je op plaatsen waar je normaal niet of nauwelijks kunt komen, aan de achterzijde van de huizen. Een unieke sfeer, een unieke ervaring, en zeer aan te bevelen als je een bezoek aan 's-Hertogenbosch brengt!
© 2012 - 2018 Hansvg, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
s-Hertogenbosch, een bijzondere stadNet onder de grote rivieren, een kleine 60 km ten zuiden van Utrecht, ligt s-Hertogenbosch. Een stad met een prachtig h…
Den Bosch, dé stad van het zuidenDen Bosch, dé stad van het zuidenEigenlijk komen er wel enkele steden in aanmerking voor de titel dé stad van het zuiden, maar Den Bosch heeft een comb…
Indoor Brabant: 8 - 11 maart 2018Indoor Brabant: 8 - 11 maart 2018De Brabanthallen worden van 8 tot en met 11 maart 2018 wederom omgetoverd tot het walhalla van de paardensport tijdens I…
Veldrit 's-Hertogenbosch: Grote Prijs van Brabant 2013Op zaterdag 12 oktober 2013 wordt in Den Bosch de eerste editie verreden van de veldrit Grote Prijs van Brabant.
Het zevende Internationale Festival van Stadspijpers, 2016recensieHet zevende Internationale Festival van Stadspijpers, 2016Liefhebbers van renaissancemuziek konden in het weekend van 3, 4 en 5 juni 2016 in s-Hertogenbosch hun hart ophalen. Op…
Bronnen en referenties
  • Ach lieve tijd, 800 jaar Den Bosch en de Bosschenaren (Adr. Heinen b.v. 1985)
  • Wikipedia: Binnendieze

Reageer op het artikel "'s-Hertogenbosch: varen op de Binnendieze, unieke ervaring!"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Hansvg
Laatste update: 06-12-2017
Rubriek: Reizen en Recreatie
Subrubriek: Steden
Bronnen en referenties: 2
Schrijf mee!