InfoNu.nl > Reizen en Recreatie > Bezienswaardigheden > Garnaalvissers te paard in Oostduinkerke (B)

Garnaalvissers te paard in Oostduinkerke (B)

Garnaalvissers te paard in Oostduinkerke (B) Iedereen kent de zomerse beelden wel van de garnaalvissers te paard in Oostduinkerke met hun gele oliejekkers en hun stoere Brabantse paarden. Maar wist je ook dat deze traditie in 2009 werd voorgedragen voor de lijst van het immaterieel nationaal erfgoed van België? En dat het in december 2013 eindelijk een feit was: de Garnaalvissers te paard in Oostduinkerke kwamen op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de UNESCO te staan! Niet verwonderlijk, want deze traditie bestaat al bijna zes eeuwen en moet zeker in ere worden gehouden!
In België staan er al heel wat dingen op de lijst van het immaterieel nationaal erfgoed van de UNESCO. De trappisten en de Waalse mijnsites bijvoorbeeld. Ook de garnaalvissers te paard uit Oostduinkerke hadden graag hun traditie op deze lijst zien staan en daarom dienden ze in 2009 een aanvraag in. Sinds december 2013 is het een feit: de garnaalvissers staan op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de UNESCO! Het is inderdaad een unieke belevenis, enig in de wereld en die bovendien al zes eeuwen stand houdt. Door de erkenning zal de traditie zeker in ere worden gehouden voor de komende generaties!

Garnaalvisserij te paard in Oostduinkerke

Oostduinkerke is de enige plaats in de wereld waar nog aan garnaalvissen te paard wordt gedaan. Het zacht glooiende strand zonder golfbrekers is perfect voor deze ambachtelijke activiteit. Het garnaalvissen of paardvissen wordt beoefend bij laagtij gedurende zo'n 3 uur, 2 uur voor laagwater en 1 uur erna. Momenteel zijn er nog acht garnaalvissers te paard actief.

De garnaalvissers komen met hun paarden van de Doornpanne en van het Schipgat in Oostduinkerke / Koksijde. Op het strand worden de paarden uitgespannen, wordt de kar afgeladen en worden de manden op de paarden gebonden. Er wordt ook een houten zadel op de Brabantse trekpaarden gelegd en er wordt een visnet achter gespannen. Daarna vertrekken de garnaalvissers in het water. Zij dragen een gele oliejekker, een gele salopette, hoge laarzen en een gele zuidwester. Na het vissen wordt de vangst op het strand gezeefd en wordt de bijvangst (krabbetjes, kwallen, kleine visjes, schelpdiertjes, etc.) terug in zee gegooid. De garnalen gaan in de manden, de netten worden uitgespoeld en de paarden worden terug ingespannen. Zij worden terug naar huis gebracht, waar ze na een flinke portie haver terug de wei in gaan. Ondertussen wordt de garnaalvangst nog eens gezeefd. Op sommige dagen worden de garnalen op het strand gekookt, uitgeschept met een koelzift en uitgedeeld onder de aanwezige toeristen.

Men kan de garnaalvissers aan het werk zien in maart, april, mei, september, oktober en november ter hoogte van de Schipgatduinen en ter hoogte van de Groenendijk. Voor de exacte kalender kan je terecht op de site van Koksijde / Oostduinkerke of op www.paardevissers.be. Zeeklassen en andere groepen kunnen een gids bestellen die hen deskundige uitleg kan geven over de werking van de zee, over het Brabantse trekpaard, over het materiaal, over hoe het vroeger was en hoe het er nu aan toe gaat, over de garnaal en zijn bereiding, etc. Daarna wordt er in de keuken gekookt met de garnalen.

Garnaalvissers te voet

Ook te voet wordt er aan garnaalvissen gedaan. Het principe is hetzelfde, alleen wordt het net voortgetrokken door mankracht. Het net is natuurlijk kleiner en minder lang dan dat van de garnaalvissers te paard. Het is zwaar labeur. Zowel mannen als vrouwen doen aan garnaalvissen te voet. Momenteel zijn er zo'n 50 garnaalvissers te voet actief.

Historiek van de garnaalvissers

Vroeger werd het garnaalvissen beoefend langs heel de Noordzee, dus ook in Noord-Frankrijk, Zuid-Engeland, Nederland en Duitsland. Nu is Oostduinkerke een unicum in de wereld.

Volgens oude archieven zou het strandvissen al beoefend zijn in 1510. Men sprak toen van seynevissen, waarbij de seyne een net was, getrokken door twee paarden. Het is waarschijnlijk mede door de Cisterciënzers van de Abdij ter Duinen in Koksijde dat het strandvissen is blijven bestaan in deze streek. Het menu van de geestelijken bestond immers hoofdzakelijk uit vis en de strandvissers waren hun vaste leveranciers. In 1535 verbood Keizer Karel de strandvisserij. In 1773 werden de mazen van de netten opgemeten door de Nieuwpoortse baljuw en werden er boetes opgelegd. De paardenvissers moesten ook belastingen betalen en de kleine visjes terug in zee gooien. Deze gebeurtenissen worden elk jaar ten tonele gevoerd in een volkstoneel genaamd "De stormfeesten".

Meer weten over de garnaalvissers?

In het Nationaal Visserijmuseum in Oostduinkerke-dorp worden de verschillende manieren van strandvisserij vroeger en nu toegelicht.

Tijdens het laatste weekend van juni is er een stoet voor de Garnaalfeesten.

Ieder jaar is er het volkstoneel "De stormfeesten" (zie hierboven).

Immaterieel nationaal erfgoed in België

In 2009 dienden de paardenvissers een lijvig dossier in met een aanvraag tot erkenning tot immaterieel nationaal erfgoed. Zij werden op de Inventaris Immaterieel Erfgoed Vlaanderen gezet. Maar voor de eigenlijke titel visten ze spijtig genoeg naast het net... Eind 2013 kwam daar eindelijk verandering in. De garnaalvissers te paard van Oostduinkerke kwamen op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de UNESCO. Een fantastische erkenning voor een eeuwenoude traditie die het verdient om in stand te worden gehouden!

2015: uitgifte van een postzegel ter ere van de garnaalvissers

Op 29 juni 2015 kwam er ter ere van de garnaalvissers een gelimiteerde postzegel uit (code 28070 te bestellen bij Bpost). De uitgifte werd gelanceerd tijdens de jaarlijkse garnaalfeesten. Op de zwart-wit zegel een garnaalvisser te paard in vol ornaat en met de manden in zee. Het model is de garnaalvisser Marius, die in 2015 nog steeds actief was. Op het bijbehorende vel het verweerde hoofd van een garnaalvisser met zijn typisch hoofddeksel en sjaaltje, eveneens in zwart-wit. De foto is van de hand van topfotograaf Stephan Vanfleteren, zelf afkomstig uit Oostduinkerke en gekend voor zijn karakterportretten en het vastleggen van verdwijnend erfgoed. Na het maken van de zegel kreeg de fotograaf de smaak te pakken. Hij werkt verder aan een project over garnaalvissers. De zegel heeft als waarde World en kan dus prima gebruikt worden om de garnaalvissers in het buitenland te promoten. Zo bijvoorbeeld wanneer er postkaarten worden verstuurd via postcrossing!

Lees verder

© 2011 - 2017 Mapa, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Werelderfgoed in gevaar, UNESCOHet werelderfgoed is er om te beschermen. UNESCO doet zijn uiterste best dit te realiseren. Echter, dit is niet altijd e…
Molenaar als immaterieel erfgoedMolenaar als immaterieel erfgoedHet ambacht van molenaar is in mei 2013 uitgeroepen tot immaterieel erfgoed. Het is opgenomen op de Nationale Inventaris…
Waterpret in België: Zwembaden en waterpretparkenAls het weer tijdens de vakantie niet mee wil, kan je met je kinderen of vrienden terecht in een van de vele zwembaden o…
Friese taal en cultuur als Immaterieel werelderfgoedFriese taal en cultuur als Immaterieel werelderfgoedImmaterieel erfgoed zijn gebruiken en traditionele feesten die onderdeel uitmaken van het leven van bepaalde groepen men…
Amsterdamse grachtengordel op de UNESCO WerelderfgoedlijstAmsterdamse grachtengordel op de UNESCO WerelderfgoedlijstDe Amsterdamse grachtengordel komt definitief op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Dit zal een positieve invloed kunnen…
Bronnen en referenties
  • Inleidingsfoto: Ines S. / Flickr
  • GVA 5/12/2011
  • Wikipedia
  • www.paardevissers.be
  • Site van Koksijde / Oostduinkerke
  • Nieuws 4/12/2013
  • Philanews 3 - 2015 (pagina 10 en 11)

Reageer op het artikel "Garnaalvissers te paard in Oostduinkerke (B)"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Infoteur: Mapa
Laatste update: 04-07-2015
Rubriek: Reizen en Recreatie
Subrubriek: Bezienswaardigheden
Special: Belgische kust
Bronnen en referenties: 7
Schrijf mee!