InfoNu.nl > Reizen en Recreatie > Bezienswaardigheden > Slovenië: klein land, groot in grotten

Slovenië: klein land, groot in grotten

Slovenië: klein land, groot in grotten Naast mooie, oude steden is Slovenië gezegend met een prachtige natuur. Hoge bergen, indrukwekkende kloven, fraaie meren en rivieren en een aantrekkelijke kust nodigen uit tot sportieve activiteiten. Ook de vele grotten, weliswaar minder in het oog springend dan de overige natuurverschijnselen, vormen een meer of minder sportieve uitdaging: geliefd bij speleologen, maar ook buitengewoon aantrekkelijk voor toeristen. Naast overeenkomsten met andere, heeft elke grot eigen, bijzondere kenmerken.

Karst

Het oppervlak van het kleine Slovenië (dat sinds 2004 deel uitmaakt van de Europese Unie) bedraagt iets meer dan de helft van Nederland, maar desondanks telt het land een enorm aantal grottenstelsels. De stand staat nu op ongeveer 7.500; mogelijk zijn het er nog veel meer. De meeste en de beroemdste liggen in het Karstgebied in het zuidwesten van het land. Hier is in de loop der eeuwen een poreus kalkgesteenteplateau ontstaan, waaraan de geologische term karst – kras in het Sloveens – ontleend is. In het gebied is de kalksteenbodem door de inwerking van smelt-, rivier- en regenwater opgelost, waardoor grillig gevormde spleten en kloven, holen en grotten konden ontstaan. Het Sloveense woord voor grot is overigens jama.

Het Karstgebied (Zuidwest-Slovenië)

Postojnska Jama

Een bezoek aan het stadje Postojna zelf is nauwelijks de moeite waard, een bezoek aan de grotten is dat des te meer. Vanuit de hele wereld komen bezoekers naar deze grotten, waardoor in 2011 de 34-miljoenste bezoeker verwelkomd kon worden; het terrein rond de grotten is op de bezoekersaantallen ingesteld. Postojnska Jama ligt net één kilometer buiten het stadscentrum en is de grootste van Slovenië en de op één na grootste druipsteengrot ter wereld. Het stelsel, al zeker twee miljoen jaar oud, telt alles bij elkaar een lengte van ruim twintig kilometer, waarbij smalle doorgangen en enorme zalen elkaar afwisselen. Grillige rotspartijen, oppervlakten met stalagmieten en stalactieten, transparante bacongordijnen, spaghetti-achtige linten en immense zuilen laten de bezoeker van de ene verbazing in de andere vallen.

De grotten zijn eeuwen geleden ontdekt en vormen al vanaf de zeventiende eeuw object van studie. Sinds 1818 vormen ze ook een toeristische attractie, voorbehouden aan de elite van destijds. In 1872 werd voor hen zelfs een ondergrondse rails aangelegd, waarover de bezoekers in karretjes werden geduwd. Nadat nog eens twaalf jaar daarna het grottenstelsel van elektrisch licht werd voorzien, bleef het massatoerisme niet lang op zich wachten. Ook diverse Habsburgse vorsten bezochten de grotten, Slovenië maakte immers deel uit van hun rijk. Foto´s bij het souvenirwinkeltje in de grot getuigen van de twee bezoeken waarmee keizerin Sissi en haar gemaal de grotten vereerden.

De ingang van de grot ligt op een hoogte van 515 meter. De rivier de Pivka gaat op vijftien meter onder die ingang ondergronds. Meer dan vijf kilometer van het grottenstelsel is voor publiek toegankelijk, waarvan zo´n vier kilometer alleen per treintje. De resterende afstand mag enkel onder begeleiding van een gids worden afgelegd. Wie vanwege een claustrofobische vrees opziet tegen een grotbezoek, kan hier wellicht toch terecht. De afdaling grotinwaarts per treintje gaat snel; daarna gaat het te voet verder over brede, vlakke betonnen paden, afgezet met balustrades, door de grotere ruimtes. De totale duur van de rondleiding ligt op anderhalf uur. In het hoogseizoen gaan er elk uur rondleidingen van start; het tijdstip van de rondleiding staat op het toegangskaartje vermeld, maar verplicht niet tot deelname op het aangegeven uur.

Net als in een pretpark wachten de bezoekers op het perron tot de lange rij wagonnetjes, getrokken door een koddig klein locomotiefje, arriveert om hen op te pikken. Zodra het treintje vaart maakt, daalt ook de temperatuur tot circa 9˚C. Scheurend door smalle tunnels, rakelings onder puntige stalactieten door, gaat de trein aan op het verplichte uitstappunt: de Grote Berg, een druipsteenhal met witte druipsteenformaties. Vanaf hier gaat het te voet verder. Bezoekers kunnen kiezen voor een rondleiding in het Engels, Frans (alleen in het hoogseizoen), Duits, Italiaans of Sloveens, al valt de uitleg van de gids bij te grote drukte – de luidsprekers ten spijt – nogal eens weg. De gesteentes in de diverse ruimtes nemen allerlei vormen aan. De opvallendste verschijningen zijn een enorme witte stalagmiet, die de Diamant genoemd wordt, en een enorme zuil die van plafond tot grotbodem loopt. Deze twee formaties zijn het symbool voor de Postojnagrotten geworden.

Een ander symbool is de grottenolm, een zeldzame grotsalamander met de officiële naam Proteus anguines, die alleen in het Sloveense en Kroatische karstwater voorkomt. Opvallend aan deze blinde, in het donker levende amfibieën, is onder andere dat ze wel twaalf jaar zonder eten kunnen en een leeftijd van circa honderd jaar kunnen bereiken. Vanwege zijn vorm en roze huid noemde men het diertje vroeger een ‘menselijke vis’. In een bak, net voor het einde van de rondleiding, zijn enkele exemplaren te zien. Wie meer over het beestje aan de weet wil komen, kan een bezoekje aan het Vivarium brengen. Dit speleologische dierentuintje is in een aparte grot ondergebracht en biedt bezoekers de mogelijkheid meer over de in de grotten levende wezens en het ondergrondse leven aan de weet te komen.

De rondleiding eindigt in de Concertzaal, een reusachtige ruimte met een oppervlak van drieduizend vierkante meter en een hoogte van veertig meter. Hier kunnen met gemak tienduizend personen een dansfestijn of klassiek concert bijwonen.
Bezoekers kunnen er rondlopen, naar het toilet, souvenirs kopen en wat foto’s van beroemde bezoekers bekijken, waarna het treintje hen naar de uitgang van de grot brengt.

De grot beschikt over een eigen, informatieve website, die toekomstige bezoekers op diverse arrangementen en de mogelijke aanschaf van combitickets attendeert.

Pivka- en Črnagrot

Beide grotten zijn via een kunstmatige tunnel verbonden met de grote grot van Postojna, al mogen bezoekers daar geen gebruik van maken. Zij moeten zo’n vijf kilometer ten noorden van de hoofdingang zijn om deze grotten te bezoeken. Een rondleiding neemt ongeveer anderhalf tot twee uur in beslag en begint in de Pivkagrot. Maar liefst 317 traptreden voeren de bezoekers naar de vijfenzestig meter lager stromende Pivka, waarna een smal pad tegen de wand hen verder langs de rivier leidt. Via een tunnel wordt dan de droge Črnagrot (Zwarte Grot) bereikt. Onder andere over een brug voert de route naar een grote hal met zwarte stalagmieten en stalactieten.

Otoškagrot

Ook niet ver van de Postojnagrotten is anderhalve kilometer noordwestelijk ervan de Otoška Jama, de Otokgrot te vinden. Vanuit het dorp Veliki Otok leidt een bospad met een lengte van driehonderd meter de bezoekers vanaf de Sint-Andreaskerk naar de grot. Veel vroeger maakte deze grot deel uit van het grote Postojnastelsel, maar na instorting raakte de grot hiervan geïsoleerd. Een verbinding met de Pivkagrotten hield wel stand. Bezoekers kunnen mondjesmaat voor een bezichtiging terecht. Het binnenste van de 632 meter lange grot, met prachtige druipsteenformaties, zou met een zelfmeegebrachte zaklamp moeten worden belicht, al vermeld de website dat de grot over elektriciteit beschikt.

Planinagrot

Ongeveer tien kilometer ten noordoosten van Postojna stroomt de ondergrondse Pivka de Planinagrot in. Door het samenkomen van de Pivka met de eveneens ondergronds stromende Rak is de Planinagrot de grootste watergrot van Slovenië.
De ingang ervan is spectaculair gelegen onder een honderd meter hoge rotswand. Een wandeling door ongeveer een zevende deel van het ruim zes kilometer lange stelsel duurt een uur. Ooit viel er meer van de grot te bewonderen, maar door instorting en het bijbehorend gevaar is een groot deel afgesloten. Toch is het zicht op het wateroppervlak, slechts beschenen door wat binnenvallend licht, prachtig. Neem vanwege de ontbrekende verlichting zelf een zaklamp mee.

Predjamagrot
Dikwijls wordt een bezoek aan de grotten van Postojna gecombineerd met een bezoek aan het tien kilometer verder gelegen kasteel van Predjama. Net onder dit kasteel, dat op een hoogte van circa honderdtwintig meter, genesteld in een grot tegen de rotsen ligt, is de ingang van de gelijknamige grot te vinden. Met een lengte van dertien kilometer geen kleine jongen.

De ruimtes van deze grot zijn ook door een rivier gevormd, namelijk door de Lokva, en vormen vier boven elkaar gelegen lagen. Het eerste deel ervan is ’s zomers voor bezoekers onder leiding van een gids toegankelijk, al vereist dit vanwege het vele klimmen en dalen wel een goede conditie en aangepaste kleding. De grot wordt slechts met draagbare toortsen verlicht. Spannend aan deze grot is verder dat hier de grootste vleermuizenkolonie van Centraal-Europa leeft.

Sommige reisgidsen en internet vermelden dat een gratis pendelbus treinreizigers vanaf het station van Postojna naar Predjama zou vervoeren. De pendeldienst is echter (tijdelijk?) opgeheven.

Het Škocjan-stelsel

Vanaf Postojna verder naar het zuidwesten, richting het Italiaanse Triëst en de kust, ligt het indrukwekkendste grottenstelsel van Slovenië. De grote grot van dit Škocjan-stelsel wordt als misschien wel de mooiste grot van Europa beschouwd en biedt een Lord- of- the- Ringsachtige aanblik. Met donderend geraas stroomt de Reka – de langste ondergrondse rivier ter wereld – over de grotbodem. Het waterpeil van deze rivier kan soms zomaar meters stijgen en de grot grotendeels onder water zetten. Het hele grottenstelsel en omgeving staan sinds 1986 op de UNESCO Werelderfgoedlijst. Nog steeds komen er nieuwe delen bij dit stelsel, dat in 1814 voor het eerst ontdekt werd. Het Škocjan-stelsel is rijk aan flora en fauna. Meer dan tweehonderdvijftig plantensoorten komen er voor en alleen al de vleermuizenpopulatie kent zeker vijftien soorten. De grotten zijn dan ook rijkelijk voorzien van vleermuizenmest.

Voor het publiek is het eerste deel van dit stelsel sinds 1890 geopend. Een rondleiding met gids (ingedeeld op taal) bedraagt ongeveer anderhalf uur tot twee uur, bij een temperatuur van 13˚C en begint met een wandeling van vijfhonderd meter vanaf de kassa naar de lager gelegen ingang van de grot. Dan leidt een kunstmatige tunnel naar de Stille Grot: een droge grot die uit drie ruimtes bestaat. De laatste ervan is de een enorme ruimte (de Grote Zaal) vol mooie druipsteenformaties, soms glinsterend van de kalkkristallen. De twee opvallendste zijn het Druipsteenorgel en de Reus. Via een ruimte ervoor komen bezoekers in de grootste grot van Europa: de Müllerzaal, waar de ondergrondse Reka zich omlaag stort. Hier zijn de wanden meer dan 100 m hoog en fraai elektrisch belicht. Het wandelpad voert omhoog langs de rotswand en brengt de bezoekers naar een vijfenveertig meter hoge brug, letterlijk en figuurlijk het hoogtepunt van de rondleiding, over de rivier. Na nog twee zalen, waar de bezoeker langs de wand doorheen geleid wordt, volgt een kleinere grot met kalksteenbekkens, waarna in de Schmidtzaal het daglicht de grot binnenkomt. Door de Grote Doline (een grote verzakking in een karstplateau, die een vallei vormt) wordt het stelsel weer verlaten.

Bezienswaardig zijn verder een halfopen grot met prehistorische overblijfselen en het prachtige uitzicht op het omringende landschap. Dan brengt een tandradbaan (mogelijk tijdelijk buiten werking door onderhoudswerkzaamheden) de bezoekers omhoog en terug naar het beginpunt.

Divačagrot en Vilenicagrot

In de nabijheid van de grotten van Škocjan liggen, in de buurt van Divača, nog twee grotten. De Divačagrot, met een lengte van bijna zevenhonderd meter, bevat mooie druipsteenformaties. De Vilenicagrot bij het plaatsje Lokve heeft een lengte van dertienhonderd meter. Al in 1633 werd deze, als eerste van de Sloveense grotten, opengesteld voor publiek. Slechts de eerste vierhonderdvijftig meter ervan is voor publiek toegankelijk.

Zuid-Slovenië

Križnagrot

In het zuiden van het land, richting Kroatische grens, ligt de prachtige Križnagrot met zijn ondergronds meren. Hier geen treintje dat bezoekers door de grot voert, maar de mogelijkheid om tijdens de beperkte publieksopening met een rubberbootje over het eerste van de tweeëntwintig meren te peddelen en een deel van de grot te bezichtigen. Opvallend daarbij is een wit stalactietenwoud bij de grotingang. De grot zit vol botten en skeletresten van de holenbeer.

Krkagrot

Naar het zuidoosten tussen Ljubljana en Novo Mesto, in de buurt van het dorp Krka, waar ook de gelijknamige rivier uit een ondergronds meer in een karstgrot ontspringt, ligt net buiten het plaatsje Trebjna Gorica de Krkagrot. De stalactieten in deze grot hebben de vorm van lintvormige spaghettislierten. De grot is het hele jaar geopend, een rondleiding met gids is verplicht. De duur van de rondleiding hangt af van de grootte van het ondergrondse meer, aangezien het waterniveau in regenrijke periodes en periodes met veel smeltwater behoorlijk kan stijgen. De temperatuur ligt meestal rond de 9˚C. Een halve kilometer voor de ingang van de grot ligt de onlangs openstelde Poltaricagrot, die echter alleen op afspraak bezichtigd kan worden.

Noord-Slovenië

Potočka zijalka

In de buurt van het plaatsje Solčava, dicht bij de Oostenrijkse grens, ligt de Potočka zijalkagrot, waarin archeologen niet alleen gebruiksvoorwerpen uit de Steentijd van 35.000 jaar geleden aantroffen, maar ook de botten van de holenbeer. Daarmee is deze grot met name in archeologisch en paleontologisch opzicht erg belangrijk.

Snežagrot

Wat verder weg ligt de dertig jaar geleden ontdekte Snežagrot, de hoogste gelegen toegankelijke grot (op een hoogte van vijftienhonderd meter) van het land. Bijzonder hieraan zijn de ijssculpturen, ontstaan bij een grottemperatuur die permanent rond het vriespunt ligt. Rondleidingen van ongeveer twee uur (grotendeels over een elektrisch verlicht pad) zijn in het zomerseizoen mogelijk. Omdat de autorit erheen nogal wat van de bestuurder vergt (meer dan een uur voor 10 km), wonen de gidsen tijdens het toeristenseizoen permanent bij de grot. Bezoekers doen er goed aan bijtijds en alleen met mooi weer per auto op weg te gaan. Na de autorit is rest nog een korte wandeling naar de grot.

Oost-Slovenië

Kostanjevica Jama

Dicht op de Kroatische grens, ten zuiden van het plaatsje Kostanjevica, ligt de grot met dezelfde naam (Kostanjevica Jama). De ingang van deze grot – en de ontdekking ervan – zijn het gevolg van een enorme waterhoeveelheid, die in 1937 door de rotsen brak. Een rondleiding door deze grot, die minder imposant is dan die in het Karstgebied, duurt ongeveer vijfenveertig minuten. Een van elektrisch licht voorzien pad leidt via smalle doorgangen naar diverse ruimtes in de grot (bij een temperatuur van 12˚C), waaronder de Stalactietenzaal. Bijzonder aan deze grot is de enorme kolonie hoefijzervleermuizen. In het meertje leven twee slakkensoorten, die verder nergens ter wereld voorkomen.

Županova Jama: Burgemeestersgrot

Ten oosten van Ljubljana, 8 km ten zuiden van de stad Grosuplje, ligt bij Ponova Vas een complex dat uit twee grotten bestaat met drie namen. De enorme holte in een rots onder de Taborkerk was al eeuwenlang niet alleen bekend als Taborgrot, maar ook als Ledenicagrot (IJsgrot), vanwege de bijna permanente aanwezigheid van ijs als gevolg van de kou die in de grot heerst.

De grot ontleent zijn uiteindelijke naam aan de ontdekking in 1926 door de burgemeester (županu) van het nabijgelegen dorp, die als eerste nieuwe, ijsloze delen van de grot ontdekte. Hij maakte op eigen kosten de grot rijp voor het publiek en opende hem het jaar erop. Tevens legde hij een verbinding met de ijsgrot aan en zorgde hij voor verlichting.

In verhouding tot de andere Sloveense grottenstelsels gaat het om een kleine en minder bekende grot, maar de stalagmieten en stalactieten zijn er prachtig. De openingsuren zijn beperkter, een rondleiding duurt ongeveer een uur.

Ook ondergronds en bezienswaardig

Kerk Sveta Jama

Twee kilometer van de weg Koper-Kozina, bij het kasteel Socerb, herbergt de Sveta Jama (Heilige Grot) een ondergrondse kerk, gewijd aan Sint Servolus, een plaatselijke heilige. Hij zou hier rond zijn veertiende twee jaar gewoond hebben. Omdat de grot bijna op de top van een heuvel ligt, is het uitzicht op Triëst en de zee prachtig. Het erboven gelegen kasteel is eveneens de moeite van het bezoeken waard. Hou rekening met een zeer beperkte openingstijd: in principe alleen op zondagmiddag om twee uur.

Antonijev Rov: de kwikmijn van Idrija

Al voor 1500 werd in Idrija het giftige kwik gedolven. De Antoniusschacht was vroeger de grootste, tegenwoordig de op een na grootste kwikmijn ter wereld. Vanaf 1990 is de mijn opengesteld voor bezoekers. Na een multimediapresentatie worden bezoekers in een speciale mijnwerkersuitrusting gehesen en kunnen zij de mijn bezoeken.

Voorbereiding van een grotbezoek

Een bezoek aan de beschreven grotten vergt in de meeste gevallen niet veel van de bezoeker. Toch is enige voorbereiding, zowel op logistiek gebied (vervoer en openingstijden) als op het gebied van kleding en uitrusting, niet overbodig. Hoewel veel grotten goed toegankelijk zijn, is in een aantal gevallen een goede conditie wenselijk. De meeste grotten zijn goed per auto bereikbaar. Een groot aantal is ook per openbaar vervoer te bereiken, al dient de bezoeker die excursie wel met zorg voor te bereiden. Het aantal bussen dat per dag een bepaalde bestemming aandoet is soms erg beperkt, met name in het weekend.

Informeer van te voren naar openingstijden en de tijdstippen van de rondleiding; in een groot aantal van de genoemde grotten is die verplicht. Hoewel de belangrijkste van de opengestelde grotten het hele jaar toegankelijk zijn, zijn andere bijvoorbeeld alleen in de zomer of enkel in het weekend toegankelijk. Raadpleeg de (website van de) plaatselijke toeristische informatiecentra, die soms tickets met enige korting in de voorverkoop aanbieden of de officiële website van de Sloveense Toeristeninformatie. Sommige grotten kunnen vanwege onderhoudswerkzaamheden of instortingsgevaar (tijdelijk) gesloten zijn. Bezichtiging onder leiding van een gids behoort soms tot de (al dan niet verplichte) mogelijkheden. In sommige gevallen is het nodig dat bezoekers zich van te voren aanmelden. Soms kan, uiteraard in overleg en tegen extra betaling, een uitgebreidere dan de standaardrondleiding geboekt worden.

De temperatuur in de meeste grotten is laag. De luchtvochtigheidsgraad is hoog, waardoor het er erg vochtig kan zijn. Warme, waterdichte kleding is dan ook ideaal. Stevige wandelschoenen zijn ook een aanrader, alleen al om niet uit te glijden. Een zaklamp kan in grotten zonder verlichting uitkomst bieden. Het maken van foto’s is mogelijk verboden, omdat het noodzakelijke flitsen schade kan veroorzaken.
© 2011 - 2019 Sierkunst, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Slovenië, de verborgen plekjesSlovenië heeft de laatste jaren enorm aan populariteit gewonnen als vakantieland voor vele Belgen en Nederlanders. Voora…
Op vakantie naar SloveniëOp vakantie naar SloveniëSlovenië wordt een steeds populairder vakantieland onder Nederlanders. Slovenië is een land met prachtige natuur, het is…
Natuurwonder Australië: Nullarborvlakte in South AustraliaNatuurwonder Australië: Nullarborvlakte in South AustraliaDe Nullarborvlakte is het grootste stuk kalksteen ter wereld: een enorm groot, plat, kaal landschap dat het oosten en we…
Slovenië, Midden EuropaSlovenië, een land dat is ontstaan uit het voormalige Joegoslavië. In 1991 werd het onafhankelijk verklaard en na een ko…
Bronnen en referenties
  • http://www.showcaves.com/english/si/index.html.
  • Guido Derksen: Slovenië, Dominicusreeks – Gottmer/Becht, Haarlem 2008.
  • Steve Fallon: Slovenia, Lonely Planet, 2010.
  • Postojnska Jama: folder van Turizem Kras, Postojna.

Reageer op het artikel "Slovenië: klein land, groot in grotten"

Plaats als eerste een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Ik ga akkoord met de privacyverklaring en ben bekend met de inhoud hiervan
Infoteur: Sierkunst
Laatste update: 13-06-2015
Rubriek: Reizen en Recreatie
Subrubriek: Bezienswaardigheden
Bronnen en referenties: 4
Schrijf mee!