Marrakech: Koningsstad aan de voet van de Hoge Atlas

Een kleurrijke kakafonie in de souks en de immense stilte in de bergen. Clichés zijn onvermijdelijk bij de beschrijving van de Marokkaanse koningsstad Marrakech en omgeving. De aanwezigheid van de Toubkal, de hoogste berg van Noord-Afrika, maakt een bezoek nog meer bijzonder. Vanaf de dakterrassen in het oude centrum is het uitzicht op de toppen van de Hoge Atlas magistraal, waar een uitstapje naar de Ourikavallei de hectiek van Marrakech doet vergeten.

Korte karakteristiek Marrakech

Marrakech is niet de eerste stad die bij je opkomt voor een stedentrip, maar wordt door reisorganisaties de laatste jaren steeds vaker aangeboden. En terecht, want deze gastvrije stad (±850.000 inwoners) biedt niet alleen een kijkje in de eeuwenoude islamitische stadscultuur, het is tevens een ideale uitvalsbasis naar een schitterend berggebied (zie kaart rechts). Marrakech wordt ook wel "De rode stad" genoemd. Dit vanwege de stadsmuren om en vele huizen in het oude centrum die zijn opgebouwd uit het rode leem. Het is één van de vier oorspronkelijke Marokkaanse koningssteden en woonplaats van de huidige koning Mohammed VI. De vlakte tussen Marrakech en de Hoge Atlas vormt een natuurlijke overgang van de luidruchtige chaos van de stad naar de immense stilte van het hooggebergte.

Marrakech bestaat uit twee delen, de nieuwe stad Guéliz uit de 19e eeuw en de 1000 jaar oude medina. In het moderne zakencentrum van Guéliz moet je niet teveel tijd doorbrengen. Wel is het de plek om te overnachten: hier liggen de meeste toeristenhotels en enkele cafés en restaurants die alcohol schenken. Ook om te winkelen in de moderne boetieks aan de avenue Mohammed V is dit gedeelte van de stad het aantrekkelijkst. Alle bezienswaardigheden liggen echter in de medina van Marrakech, het ommuurde oude stadsdeel. Achter de negen stadspoorten begint een sprookjeswereld vol geuren, kleuren en geluiden. Het kloppende hart is het plein van Jemaa El Fna met de daaraan grenzende souks: een aaneengesloten netwerk van ambachtsbuurten waar de nauwe straatjes net genoeg ruimte bieden om ezels, handkarren en knetterende brommers te laten passeren. Eenmaal opgeslokt in de massa kun je er dagen dwalen, kijken, afdingen en kopen. De souks moet je overdag bezoeken, het Jemaa El Fna plein in de avonduren.

Het Jemaa El Fna plein

Overdag ziet het plein Jemaa El Fna, waar vroeger executies plaatsvonden, vandaar de naam 'Plein des Doods', eruit als elk ander plein in een grote stad. Veel asfalt en lawaaierig verkeer. De markante toren van de Koutoubia-moskee (zie afbeelding inleiding) en de terracotta panden met hun dakterrassen zijn echter onmiskenbaar Marrakech. Tegen het eind van de middag loopt het plein vol, worden de eetstalletjes opgebouwd, zoeken de slangenbezweerders, buikdansers, muzikanten en verhalenvertellers hun plekjes op en stroomt de bevolking toe. Er wordt wel gezegd dat het vooral een toeristenattractie is, maar niets is minder waar. Het zijn met name Marokkanen die er met hun voltallige gezinnen eten, drinken, kijken en luisteren. Toeristen worden wel nadrukkelijker benaderd voor een geldelijke bijdrage dan de lokale bevolking.

Bij het licht van gaslampen worden verse hapjes bereid en allerhande prullaria verkocht, maar ook struisvogeleieren, geitenkoppen en slangenvellen. Je kunt aanschuiven op houten banken rond kookpotten en grillplaten. Voor weinig geld eet je van kleine schotels met couscous, schapenvlees, olijven, rijst, frietjes en paprika. Kies voor de zekerheid alleen gekookt voedsel, zoals groenten, rijst en dergelijke. Menig toeristenmaag is overstuur geraakt van een diner op het plein.

Afdingen in de souks

De souks of bazaars zijn een doolhof van smalle, overdekte straatjes en vaak piepkleine winkeltjes (zie afbeelding rechts). Verrassend genoeg kom je er altijd weer uit. Tapijten, stoffen, kruiden, sieraden, serviesgoed, leren handtassen, je kunt het zo gek niet bedenken of er is wel een souk waar het wordt verkocht. Afdingen is een vereiste. Een vuistregel is dat je ongeveer op eenderde van de vraagprijs moet uitkomen. Rest de vraag of je een traditioneel gebakken schaal hebt gekocht of één die bij de eerste wasbeurt haar kleuren verliest. Kortom, is het handwerk of niet? Om dit verschil te kunnen onderscheiden moet je een expert zijn. Een officiële gids biedt uitkomst, maar ook de prijs kan een graadmeter zijn: zakt de vraagprijs snel, dan onderhandel je waarschijnlijk over een fabrieksproduct.

Paleizen en koranscholen

Gebedshuizen zijn in Marokko meestal verboden voor niet-moslims. Uitzonderingen vormen koranscholen, zoals de Medersa Ben Youssef, een fraai voorbeeld van islamitische bouwkunst uit de 14e eeuw. Van de openbare (stads)paleizen zijn vooral Dar Si Saïd en El Bahia aanraders. Hier krijg je een mooi beeld van een origineel Marokkaans paleis. Het Museum van Marrakech, met veel traditionele kunst, is ondergebracht in Dar Si Saïd. Ook de Saadische graftomben uit de 16e eeuw, met sierlijke details op de muren, vloeren en pilaren zijn een bezoek waard. De islam verbiedt het afbeelden van levende wezens. Marokkanen zij derhalve meesters in de decoratieve kunst. Tot slot is het Majorelle één van de mooiste (privé)tuinen van de stad met planten uit de hele wereld (zie afbeelding links). In één van de felblauw geschilderde panden in de tuin zijn ook traditionele kunsthandwerken en schilderijen van Jacques Majorelle, zoon van de beroemde meubelontwerper Louis Majorelle, te bezichtigen.

De Hoge Atlas

Het is aan te raden minimaal een dagexcursie te wijden aan dit hooggebergte. De beklimming van de Toubkal (4000 m) zal niet iedereen aanspreken, maar is technisch niet moeilijk, hooguit vermoeiend. Je kunt het in twee dagen doen op eigen gelegenheid (tent mee), met een gids (slapen in een berghut), te voet of op een muilezel. De lagere hellingen bieden volop mogelijkheden om ook eenvoudige wandelingen te maken. Vanuit Marrakech leiden twee mooie routes naar de bergen rond de Toubkal, één naar het berberdorp Inlil en één naar de Ourikavallei. Wie een dagexcursie wil maken kan het beste voor de vallei kiezen. Inlil is aan te raden voor een overnachting, want hier ligt temidden van de bergen het sfeervolle hotel Kasbah du Toubkal.

Dagtocht naar de Ourikavallei

Vanuit Marrakech worden dagexcursies naar de Ourikavallei georganiseerd. Op regelmatige afstand zijn eet- en drinkgelegenheden, soms zelfs met een mooi gelegen terrasje. De natuur is indrukwekkend. Het begin van de vallei is breed en weelderig begroeid. De olijfbomen, bamboe, cipressen en notenbomen tekenen zich al af tegen rode bergwanden. Halverwege het ruim 30 kilometer lange dal komen de hoge toppen in zicht. Vanuit Setti Fatma, het hoogst gelegen dorp op 1500 meter, kun je wandelen naar de zeven watervallen in het gebied, een steile bergtocht die ruim drie uur duurt. Er staan geen routes aangegeven, maar er zijn genoeg gidsen om je te begeleiden. Wie niet wil afdingen op de prijs kan het beste boeken via het gidsenbureau in het nabijgelegen dorp Asgaour. Imlil is een stoffig bergdorp met niet veel meer dan enkele (kruideniers)winkeltjes en terrassen. Hier is ook de incheckbalie van hotel Kasbah du Toubkal. Gasten worden opgehaald met een busje. Een verblijf in dit hotel schijnt een belevenis te zijn om nooit te vergeten. Het hotel op de top van een heuvel ziet eruit als een burcht. Omringd door de hoge toppen van de Hoge Atlas is het een aangename tegenhanger van een verblijf in het hectische Marrakech. In het hotel, maar ook bij het bergsportbureau in Imlil kun je begeleide wandeltochten boeken, al dan niet met muildieren.