Mechelen: De onbekende parel van Vlaanderen

Het is vrij dichtbij en toch zo onbekend. Het Belgische Mechelen, in het zuiden van de provincie Antwerpen, ligt op slechts 150 kilometer van Utrecht en heeft een prachtige oude binnenstad. Maar Nederlandse toeristen weten de stad nauwelijks te vinden. Eigenlijk jammer, want Mechelen heeft voldoende in huis voor een weekendje weg. Al was het maar omdat het ooit korte tijd de hoofdstad was van de Verenigde Nederlanden en maar liefst vier Werelderfgoederen telt.

Korte historie van Mechelen

Mechelen was in de middeleeuwen een welvarende stad die leefde van de lakenindustrie. Ook de handel in graan, zout en vis was belangrijk. Van die rijkdom getuigen nu de fraaie gebouwen die verspreid in het centrum staan. Er is zoveel te zien en te doen, dat een weekend haast te kort is. De stad heeft 80.000 inwoners en ligt centraal tussen Antwerpen en Brussel. Gedurende een korte periode in de 16e eeuw werden de Verenigde Nederlanden vanuit Mechelen geregeerd. Deze periode heeft bijgedragen tot het uitgebreide kunstbezit en diverse merkwaardige gebouwen. Momenteel heeft de stad het op één na hoogste aantal beschermde gebouwen van Vlaanderen. De Mechelaars worden Maneblussers genoemd sinds ze in de 17e eeuw het 'vuur' op de Romboutstoren wilden blussen. Totdat bleek dat de toren helemaal niet in brand stond. Het was de weerschijn van de maan die de gloed weerkaatste op de ramen in combinatie met de laaghangende bewolking die men voor rook aanzag.

Grote Markt als uitgangspunt

Elke wandeling begint op de autovrije Grote Markt. Daar is bovendien een ruime keus aan terrassen. En vanaf elk terras is het uitzicht even mooi. Of je nu naar de Romboutstoren kijkt (zie afbeelding inleiding), naar het stadhuis, of naar de fraaie gevels aan het plein. Maar het schitterende stadhuis domineert (zie afbeelding rechts). Eigenlijk bestaat het uit twee delen. Op basis van de oorspronkelijke plannen uit 1526 werd het neogotische linkerdeel pas in de 20e eeuw toegevoegd. Rechts daarvan staat het oude gedeelte met in het midden het belfort, een toren waarin de stadsklokken hangen. De gelijkenis met het belfort van Brugge is niet toevallig, de Mechelaars hebben het gewoon nagebouwd. Door gebrek aan geld bleef het echter lager dan gepland. Desondanks vond de Unesco het bijzonder genoeg voor een plekje op de Werelderfgoedlijst. Het interieur is alleen tijdens een stadswandeling met gids te bezichtigen. Van de acht kerken in het centrum van Mechelen is de gotische Romboutskathedraal natuurlijk de bekendste. Het beiaard is wereldberoemd en wordt nog regelmatig bespeeld. De St. Janskerk is een bezoek waard dankzij de Rubens triptiek binnen. Mechelen heeft ook een gezellig oud winkelcentrum met veel mooie gevels. Op zaterdagochtend is er markt op de Grote Markt en bovendien is er van half mei tot half oktober elke zondagmiddag een curiosamarkt op de Veemarkt.

Interessante musea

Het allereerste stadhuis van Mechelen staat iets van de Grote Markt af. Dit is het 13e eeuwse Schepenhuis, dat al snel aan uitbreiding toe was. Karel de Stoute (stout=moedig) vestigde hier in 1474 het Parlement van Mechelen, het hoogste gerechtshof van de toenmalige Nederlanden. Tegenwoordig is het een interessant museum met een sobere inrichting, waardoor je goed kunt zien hoe fraai de verschillende ruimtes zijn. Op de bovenste verdieping werden de processen gevoerd. Dat is nog zichtbaar aan diverse wandschilderingen. Heel bijzonder is de collectie Besloten Hofjes van de gasthuiszusters van Mechelen (zie afbeelding links). Het zijn drieluiken met daarin een aantal figuurtjes en decoratieve en devotionele voorwerpen, die symbool staan voor de eeuwige zuiverheid en maagdelijkheid van de kloosterzusters en alleen in Mechelen voorkomen. Ze stammen uit de 16e eeuw en zijn fraaie staaltjes van geduldige huisvlijt. Van de overige musea noemen we het indrukwekkende Joods Museum (rondleiding op afspraak), gevestigd in het voormalige SS-Sammellager Mechelen. Van hieruit werden ruim 25.000 Belgische joden afgevoerd naar Auschwitz. Het museum toont foto's, video's en andere tijdsbeelden.

Stadswandelingen in Mechelen

Of je nu de Dijlewandeling, de historische wandeling, de Gildewandeling of de Begijnhofwandeling volgt, het is telkens even boeiend. Bij de Begijnhofwandeling staat uiteraard het Groot Begijnhof centraal, dat samen met de andere Belgische begijnhoven Werelderfgoed is. Het is niet het meest sfeervolle hofje voor oorspronkelijk begijnen (alleenstaande katholieke vrouwen) van België, omdat het de beslotenheid mist die begijnhoven juist kenmerkt. Maar de wandeling is leuk genoeg, omdat je in straatjes en op plekken komt waar je anders voorbij zou lopen. De 15e eeuwse Refugie van de Abdij van Tongerlo bijvoorbeeld. In deze oase van rust woonden de abten wanneer ze in Mechelen op bezoek waren. De tuin is prachtig en op zaterdagochtend om half elf kun je er een rondleiding krijgen door het atelier met wandtapijten dat er nu in is gevestigd.

Ook de tuin van het voormalige paleis van Margaretha van Oostenrijk (niet van binnen te bezichtigen) is een groen rustpunt in de drukke stad. Maar wie echt even op adem wil komen kan het beste de Kruidtuin bezoeken. Dit is de tuin van de voormalige landcommanderij van Pitzemburg. Later werd het een Engelse landschapstuin, maar uitsluitend bedoeld voor de elite. Nu is het een vriendelijk stadspark. De Dijlewandeling loopt door de Kruidtuin en volgt uiteraard deels het riviertje de Dijle, dat dwars door het centrum stroomt. Een kort stukje van de route loopt over het voetpad boven het water (het Dijlepad) met een mooi uitzicht op Mechelens oudste brug, de 13e eeuwse Grootbrug. Vlak daarvoor staat links het schitterende, met zuilen versierde huis van het rijke visverkopersgilde. Boven de blauwe deur hangt een vette zalm, vandaar de naam Den Zalm. Iets verderop langs de Haverwerf staan drie gevels die door hun kleuren direct in het oog springen (zie afbeelding rechts). Het Paradijske met reliëfafbeeldingen van het Aardse Paradijs staat op de hoek. Dan komt de houten gevel van De Duiveltjes met afbeeldingen van de duivel boven de ingang en het meest linkse gebouw heet Sint-Jozef, vanwege het reliëf van de gelijknamige heilige.

Mechelse Reuzen

Wie het vierde Mechelse Werelderfgoed wil zien moet wachten tot 2013. Dan worden de Mechelse Reuzen weer in processie door de stad gedragen. Het gaat om zes reuzenfiguren, waarvan de oudste uit 1481 stamt. Oorspronkelijk trokken de reuzen mee in de jaarlijkse ommegang, met de relieken van Sint-Rombouts. Maar die combinatie van profane beelden en relieken ging de geestelijkheid op een gegeven moment te ver. Nu trekt de processie met de Mechelse Reuzen nog maar eens in de 25 jaar door de stad. In 2013 is het dus weer zover.

Dit artikel is deel 14/14 van de special Vakantiebestemmingen België.