Regensburg, de bruisende studentenstad aan de Donau

Regensburg is één van de best bewaarde middeleeuwse steden van Duitsland. Het heeft onder geen enkele oorlog geleden. Toch is deze Beierse stad aan de Donau dankzij de studentenpopulatie geen openluchtmuseum. Op een mooie zomerdag is het goed toeven op één van de vele terrasjes in het oude historische en goedbewaarde centrum. Buiten de oude stadsmuren is het Walhalla bij Donaustauf, een kopie van Athene's Parthenon, zeker een bezoek waard.

Het levendige, historische centrum van Regensburg

Regensburg heeft geluk gehad. Ondanks de turbulente Beierse en Duitse geschiedenis is de stad sinds de Romeinen er wegtrokken nooit meer verwoest. Als je nu op de 12e eeuwse stenen brug over de Donau staat en naar de stad kijkt, heb je vrijwel hetzelfde uitzicht als de middeleeuwse handelaar die met zijn wagen Regensburg binnentrok. Zelfs in de Tweede Wereldoorlog vlogen de bommenwerpers van de geallieerden met een grote boog om de stad heen. De overlevering wil dat de Amerikaanse bevelhebber van de luchtvloot de stad kende. Nog meer geluk had Regensburg in de jaren vijftig en zestig, toen heel Duitsland moderniseerde en talloze historische gebouwen rücksichtlos werden neergehaald en vervangen door betonnen Kaufhäuser en andere lelijke gebouwen. In Regensburg had men geen geld voor zulke avonturen. En daarom is er in het hele centrum maar één sfeerloos gebouw te vinden: de Galeria. Intussen valt de hele binnenstad onder de strenge regels van de lokale monumentenzorg. Zelfs winkeliers mogen hun gevels niet meer moderniseren. Toch is Regensburg geen openluchtmuseum. De oude stad bruist, mede dankzij de aanwezigheid van de universiteit en dus van duizenden jonge mensen die hun vertier zoeken in het centrum. Het wemelt er van de restaurants en bars en op zonnige dagen zijn op de pleinen overal terrasjes.

Pausstad Regensburg: kerk en kapitaal

Toeristisch heeft Regensburg de laatste jaren de wind mee. De restauratie van de gebouwen uit de 13e tot de 15e eeuw is vrijwel voltooid. En in 2006 is de Altstadt door Unesco uitgeroepen tot Werelderfgoed. Als laatste geschenk werd de Regensburger theoloog Joseph Ratzinger tot paus gekozen. Ook dat laatste lijkt bevorderlijk voor het toerisme. Er zijn pauswandelingen, pausrondleidingen en natuurlijk paussouvenirs. De paus weet zich vertegenwoordigd door één van de belangrijkste historische gebouwen van de stad: de middeleeuwse St. Peter kathedraal (zie afbeelding rechts). Net buiten het centrum staat de kathedraal van de wereldse macht: het slot van de vorsten van Thurn und Taxis. Hier zwaait de steenrijke prinses Gloria de scepter. De prinses, ooit rolmodel voor de opstandige Duitse jeugd, met groene haren en een uitbundig sociaal leven, is tegenwoordig een boegbeeld van normen en waarden.

De nadrukkelijke aanwezigheid van kerk en kapitaal in de stad is in het conservatieve Beieren eerder regel dan uitzondering. Maar niet iedereen is liefhebber. De eigenaar van een tapasbar heeft de schoorsteen op zijn binnenplaats van boven tot onder laten beschilderen met cartoons waarop de paus het moet ontgelden. En wie zich ook maar een beetje maatschappijkritisch opstelt zal in een café nooit een Thurn und Taxis pils of een Bischofshof bestellen. Het schijnt echt zo te zijn dat je met je bierbestelling in Regensburg je politieke voorkeur verraadt.

Regensburg in historisich perspektief

Regensburg heeft zo'n 150.000 inwoners, maar als bezoeker zul je je niet snel buiten het gebied van de oude stadsmuren begeven. Het nieuwe deel van de stad is weinig interessant. Twee dagen zijn voldoende om de belangrijkste bezienswaardigheden te bezoeken en het historische hart grondig te verkennen. De torens van de St. Peter, die overigens pas in de 19e eeuw op de kathedraal werden aangebracht, zijn tijdens wandelingen door de middeleeuwse straatjes een belangrijk oriëntatiepunt. De kerk staat op de resten van het Romeinse fort dat keizer Marcus Aurelius in de 2e eeuw liet bouwen. De poort van het fort biedt nu toegang tot het binnenplein naast de kerk, waar het bisdom een brouwerij en een hotel exploiteert.

Van de vroege geschiedenis van Regensburg resteert verder niet veel. Bekend is dat Bonifatius, de missionaris die in 754 bij Dokkum werd vermoord, in 739 het bisdom stichtte. De grote bloei van de stad begon in de 12e eeuw met de bouw van de indrukwekkende stenen brug over de Donau (zie afbeelding links). Daardoor werd een belangrijke handelsroute geopend tussen Noord-Europa en vooral Venetië. Regensburg werd steenrijk. De handelsfamilies bouwden enorme herenhuizen die tot op de dag van vandaag gezichtsbepalend zijn. De Italiaanse invloed is duidelijk zichtbaar in de bouwstijl. De huizen, waarvan sommige niet minder dan 60 kamers hebben, zijn in carrévorm gebouwd, met grote binnenplaatsen. Tientallen koopmanshuizen werden, net als verder naar het zuiden, versiert met torens. De torens waren destijds bepalend voor de skyline van Regensburg. Die zie je best vanaf het midden van de Steinerne Brücke.

Het Walhalla van koning Ludwig

Een historische must buiten de stad is het Walhalla bei Donaustauf. Het ligt op tien minuten rijden van het oude centrum van Regensburg, maar dan zie je ook iets bijzonders. Koning Ludwig I van Beieren liet tussen 1830 en 1842 aan de oever van de Donau een kopie bouwen van het Atheense Parthenon (zie afbeelding rechts). Hij was een groot liefhebber van de Griekse cultuur. Hij noemde het Walhalla, na het hiernamaals van de oude Germanen. In de tempel staan bustes van beroemde 'Duitsers', waarbij het begrip 'Duits' vrij breed gehanteerd wordt. Oplettende bezoekers zullen naast Konrad Adenauer (West-Duitslands eerste bondskanselier), Beethoven en Bach ook Hollandse zeehelden als Michiel de Ruyter en Maarten Harpertszoon Tromp, rechtsgeleerde Hugo de Groot en Willem van Oranje herkennen. Mocht je na zoveel cultuur behoefte krijgen aan iets hedendaags, dan is de twee uur durende tour door de BMW-fabrieken van Regensburg een feest voor kleine en grote jongens. Op weg naar het Walhalla kom je het complex al tegen. Let op: je moet vier maanden van tevoren schriftelijk reserveren (zie: www.bmw-werk-regensburg.de).

Shoppen in Regensburg

Wandelen door het middeleeuwse Regensburg betekent automatisch ook shoppen. Het uitgestrekte voetgangersgebied biedt een aaneenschakeling van aantrekkelijke etalages in historische panden (zie afbeelding inleiding). In de buurt van de dom, rond de Kramgasse een de Tändlergasse vind je een reeks antiekwinkels. Souvenirwinkels zijn er ook te over, maar het aanbod reikt niet veel verder dan de traditionele koekoeksklokken, pausprullaria, rookmannetjes, bierpullen en andere Beierse souvenirs. Aardiger is het om voor een tastbare herinnering rond te kijken in de kleine designwinkels.

Culinair Regensburg: worst als haute cuisine

Op culinair gebied kent Regensburg eeuwenoude tradities. In de Historische Wurstküche wordt al bijna 900 jaar onafgebroken worst gebakken. Het zijn kleine braadworstjes die je per vier, zes, acht of tien besteld. Ze worden geserveerd op zuurkool, gegeten met kümmelbrood en weggespoeld met een glas Weizenbier. Het is hier altijd druk. Een ander hoogtepunt voor lekkerbekken is het Regensburger Weissbräuhaus. In deze historische huisbrouwerij wordt al bijna 400 jaar bier gebrouwen. Naast een brouwerij heeft het restaurant ook een eigen slagerij en worstenmakerij. Dat laatste telt in Beieren: worst is hier haute cuisine en iedereen in de stad weet welke slagers de beste worst leveren.

Dit artikel is het laatste deel van de 15-delige special Vakantiebestemmingen Duitsland.