Tips voor bezienswaardigheden en vervoer in Istanbul

Oosterse minaretten en westerse mode, geuren en kleuren en heel veel mensen. De miljoenenstad Instanbul is een kakafonie van geluiden en een gekrioel van mensen en auto's. Een stad waar je zoveel indrukken krijgt dat je gemakkelijk het spoor bijster raakt. Vandaar enkele suggesties en vervoerstips om het mooiste van deze stad in het Europese deel van Turkije te zien, met als hoogtepunten de Blauwe Moskee (zie afbeelding links) en het Topkapi-paleis in de oude stad.

Korte impressie van Instanbul

Istanbul overdondert. Niet alleen de uitgestrektheid en de talloze mensen -meer dan 12 miljoen inwoners- ook de hoeveelheid cultuurschatten die de stad te bieden heeft. En de hectiek. Drommen mensen en allerhande kramen bezetten het trottoir voor de door smog aangetaste gebouwen; op straat een eindeloze stroom auto's. Taxi's toeteren voortdurend naar de voetgangers voor een rit en ter hoogte van de Bazaar klampen jochies je aan om van alles te verkopen. Dan, aan het einde van de Divan Yolu, openbaart zich een kleine oase. Aan weerszijden van een park staan twee gigantische moskeeën. Tien minaretten priemen fier de lucht in. Een sprookjesachtig silhouet. Dit is Istanbul zoals je het had voorgesteld.

Op de landtong in de oude stad tussen de Gouden Hoorn en de Zee van Marmara liggen de drie belangrijkste attracties dicht bij elkaar in de wijk Eminönü (zie kaart rechts). Het zijn de pronkstukken van het Ottomaanse verleden: de Blauwe Moskee (Sultan Ahmet Cami) uit 1617, vernoemd naar de blauwe Iznik-tegels in het interieur, het voormalige godshuis Aya Sofya en het Topkapι Sarayι, waar tot in de 19e eeuw de sultans met hun harems woonden. Deze driehoek is een prima startpunt voor een kennismaking met de stad. Maar Instanbul heeft meer. Om tijdens een driedaagse trip (waarvan je vaak al één dag kwijt bent aan de heen- en terugreis) een goede indruk te krijgen volgen hier vier suggesties voor wat je op een ochtend of middag kunt zien en doen.

Aya Sofya en Blauwe Moskee

De Aya Sofya en de Blauwe Moskee liggen ideaal om in één bezoek te combineren. In het donkerste binnenste van de eerste herinneren mozaïeken van Christus en reusachtige schilden met islamitische opschriften aan het wisselende gebruik: eerst als Byzantijnse kerk, na de komst van sultan Mehmet als moskee. Atatürk was in 1934 zo slim religieuze twisten te beteugelen door het gebouw tot museum om te dopen. Pal ertegenover overtreft de Blauwe Moskee de Aya Sofya in helderheid en aantal minaretten: zes in plaats van de gebruikelijke vier. Gebrandschilderde ramen zetten de sierlijk met tulpen, rozen en lelies gedecoreerde tegels in een kleurrijk licht. Een zij-ingang scheidt de toeristen van de even zo grote stroom stadsbewoners die komen bidden. Het personeel reikt je een tasje aan waar je je schoenen in moet doen. Vrouwen krijgen een hoofddoek uitgedeeld.

Ongetwijfeld proberen Turken je bij de uitgang naar het aangrenzende tapijtenmuseum te lokken, maar bij mooi weer is het interessanter om buiten te blijven en de resten van de naastgelegen Hippodroom te bekijken, een Romeins stadion. In de parkachtige omgeving tussen de Aya Sofya en de Blauwe Moskee heerst een heerlijke ontspannen sfeer. Bankjes nodigen uit om te rusten. Met een bekertje zoete chai (thee) bijvoorbeeld, die straatventers uit een enorme thermosfles schenken.

Topkapι-Sarayι en harem

Hoewel het Topkapι Sarayι (wat zoveel betekent als 'het Kanonnenpoort-paleis') op loopafstand ligt van de Aya Sofya en de Blauwe Moskee, verdient dit weelderige complex met vier ommuurde binnenplaatsen een bezoek op een apart dagdeel. In het museum ben je zo uren zoet. Diverse collecties, zoals fantastische gewaden van feestjurken tot pyjama's, geven een indruk van het hofleven van de sultan en zijn familie. De legendarische harem heeft een bijzondere aantrekkingskracht. Deze kan alleen worden bezocht onder leiding van een gids tegen een speciaal tarief. In een half uur loop je via de leefruimten van de vrouwen -vaak blanke slavinnen- en eunuchen naar de ontvangstzaal waar de sultan zijn geliefde voor de nacht uitkoos. Kom in ieder geval vroeg, want het paleis trekt steevast massa's toeristen. Met de blik over de Bosporus op het fraaie terras van toprestaurant Konyalι is het heerlijk bijkomen van deze bezoekmarathon.

Bieden op de Bazaar

De eeuwenoude Grote Bazaar (Kapalι Çarsι) is een populaire publiekstrekker, zowel voor toeristen als stadsbewoners (zondag gesloten): dagelijks schijnen bijna een half miljoen mensen de tientallen straatjes te passeren. Het is een korte wandeling vanaf de Aya Sofya. Of stap bij de Divan Yolu op de tram naar eindpunt Eminönü en steek de straat over naar de minder toeristische Egyptische kruidenbazaar naast de Yeni-moskee in de buurt van de Galata-brug over de Gouden Hoorn. Bij de ene bazaar overheerst de geur van verse kruiden zoals kummel, paprika- en hennapoeder. Bij de ander klinkt constant de lokroep van grijnzende handelaren die je soms in je eigen taal aanspreken. Ook als je niets koopt zijn deze traditionele markten, met hun bonte verzameling artikelen en bezoekers, een belevenis waar je uren kunt doorbrengen.

Sieraden, leren jassen, glazen theesetjes, aardewerk en de onvermijdelijke tapijtjes: het aanbod in de Grote Bazaar herhaalt zich in maar liefst 4000 winkeltjes. Continu aangesproken worden kan knap irritant zijn, toch is even terug groeten en gewoon doorlopen beter dan proberen de verkoper te negeren. In het spel van afdingen geldt: vergelijk de prijzen bij diverse winkeltjes en begin met een bod dat onder de prijs ligt die voor jij voor het artikel over zou hebben.

De moderne overkant

Aan de overkant van de Gouden Hoorn liggen de moderne (mode)winkels van de wijk Beyoglu. Ook dit meer Europese deel van de stad mag je niet missen. Lopend over de Galata-brug (Galata Köprüsü) ervaar je een stukje puur stadsleven. Achter Eminönü, waar het een gekkenhuis is van mensen, marktkramen, verkeer, veerboten en vissers die vanaf hun bootjes broodjes gebakken vis verkopen, verrijst de Yeni-moskee als laatste baken van het oude stadsdeel. Langs de reling van de Galata-brug verdringen de vissers elkaar. Onder hen lijken de boten op het brede water speelgoedbootjes uit Madurodam. Aan de overkant in het nieuwe stadsdeel brengt de oude Tünel-metro -de eerste ondergrondse in Europa- je in ruim een minuut 200 m hoger. Pal tegenover de uitgang biedt de Tünel Geçidi, een verscholen steegje, een aantal smaakvolle en trendy cafés voor een koffiepauze. Daarna gaat de rit per antieke tram, die omhoog klimt over de Istiklâl Caddesi. Deze autovrije straat was in het tijdperk van de sultans de duurste winkelstraat van Istanbul. Nu hebben in de statige panden vooral moderne zaken hun intrek genomen: van boek- en modewinkels tot fastfood-snackbars. Het houten boemeltje laveert krakend tussen het voornamelijk jonge, elegant geklede publiek door, dat hier in groten getale flaneert. Bij eindpunt Taksim heb je de keus: hetzelfde traject afleggen per tram of naar beneden lopen.

Tips over vervoer in Istanbul

Istanbul is groot. De tram van Eminönü richting Ordu Caddesi is een praktisch en goedkoop vervoermiddel om in korte tijd een flinke afstand te overbruggen. Bij de haltes koop je de benodigde muntjes. Van de stadsbussen en minibusjes wordt fanatiek gebruik gemaakt: ze zijn propvol of er staan lange rijen bij de halte. Een taxi is vrij goedkoop, mits de meter aanstaat en het juiste tarief geeft: nachttarief gece geldt alleen van middernacht tot zes uur 's morgens. Noem behalve het adres ook de wijk en een herkenningspunt in de omgeving, zoals een moskee. Dat helpt ook als je aan voorbijgangers op straat de weg vraagt.

Overige tips

• Neem 's avonds de veerdienst van Eminönü naar Üsküdar. De verlichte Aya Sofya, Topkapι-paleis en de Blauwe Moskee vormen vanaf de Bosporus een prachtig schouwspel. In tien minuten ben je in het door moskeeën gedomineerde Aziatische deel.
• Volg om 18.00 uur vanuit de tuin de geluids- en lichtshow van de Blauwe Moskee, waarin een mannen- en vrouwenstem de geschiedenis ervan vertellen. Hoewel onverstaanbaar is de gratis show extra meeslepend in het Turks, waar veel stadsbewoners op af komen. Een bord geeft aan op welke dag de show in het Engels, Frans of Duits is.
• Beklim 's morgens vroeg of in de avondschemering de Galata-toren (Galata kulesi). Het uitzicht over de stad en de Gouden Hoorn is spectaculair. Of kies de Beyazit-toren op het universiteitsterrein naast de Bazaar, die het weer voorspelt: geel betekent mist, groen regen en blauw zonneschijn.
• Bezoek het ondergrondse waterreservoir Yerebatan Sarayι, waar 336 zuilen in het water de gewelven ondersteunen. Muziek, sfeerlicht en soms een expositie van moderne kunst maken een wandeling over de planken boven het water een belevenis.
• Treedt in de voetsporen van Agatha Christie en Mata Hari en neem een high tea of aperitief in het Pera Palas Hotel, het deftige onderkomen van de Oriënt Express-passagiers.

Dit artikel is onderdeel van de special Vakantietips voor Turkije.