Marseille, Europese culturele hoofdstad 2013

‘And the winner is… Marseille. Deze kosmopolitische stad gelegen in het departement Bouches du Rhône, is door het Franse Ministerie van Cultuur gekozen tot Europese culturele hoofdstad 2013. Marseille zal deze eer delen, samen met de Slowaakse stad Kosice. Een jaar lang zal Marseille het decor worden voor artistieke evenementen waarbij het historisch en cultureel erfgoed centraal zal staan.

Marseille en Camus

Marseille, de stad die het Franse volkslied zijn naam gaf, is de poort van Zuid-Europa naar het Middellandse Zeegebied. Een plek waar Frankrijk, Europa, Afrika en Azië elkaar ontmoeten. Het project Marseille–Provence 2013, maakt graag gebruik van deze geopolitieke factor en wil een duurzaam platform creëren voor culturele samenwerking en uitwisseling tussen Europa en de zuidelijke landen. Marseille en haar stedelijke gemeenschappen, waaronder Aix-en-Provence, Arles en Toulon, hebben al 74 projecten voorbereid op het gebied van tentoonstellingen, voorstellingen, artistieke workshops en symposia. Een tentoonstelling met als titel “Camus en het Middellandse Zeegebied” wordt nu al aangekondigd om de honderdste verjaardag te vieren van de geboorte van deze Franse schrijver en filosoof.

Albert Camus wordt naast Sartre beschouwd als vertegenwoordiger van het existentialisme. De mens heeft zijn eigen lot in handen. Anders dan Sartre, gebruikt Camus in zijn werken het thema van de absurditeit. Camus is van mening dat het menselijke bestaan zinloos is, en dat daaraan niet veel kan worden gedaan. Dat wil niet zeggen dat de mens bij de pakken moet gaan neerzitten. Nee, Camus gelooft in de ‘absurde held’, voor wie het leven zinloos is, maar toch waard is, geleefd te worden. Beroemd is dan ook de roman L’ Etranger (de vreemdeling, 1942) waarin Camus het verhaal vertelt van de antiheld Meursault die een zinloze misdaad begaat en in de gevangenis, ondanks alles, zijn psychologische evenwicht weet te bewaren. Andere bekende romans zijn: la Peste (De pest, 1947) en La Chute (de Val, 1956). Camus (1913-1960) wordt geboren in Algerije en is een zogenaamde pied-noir: zoals de kolonisten uit het moederland genoemd worden. Algerije is namelijk tot 1962 een Franse kolonie. In 1957 krijgt Camus de Nobelprijs voor de literatuur maar nog geen drie jaar later, komt hij om tijdens een auto-ongeluk bij het Provençaalse dorpje Lourmarin waar hij begraven ligt.

Marseille, Les Pieds- Noirs en Charles De Gaulle

Het dekolonisatieproces van Algerije zou voor de Franse Binnenlandse politiek maar ook voor de pieds-noirs in Algerije tot grote problemen leiden. Algerije wordt namelijk beschouwd als geïntegreerd onderdeel van Frankrijk, een zogenaamd overzees gebied. In 1954 wordt er in Algerije een beweging opgericht, het FLN (Front de libération nationale, Nationaal Bevrijdingsfront). Dit betekent het begin van de Algerijnse Onafhankelijkheidsoorlog. Het moederland Frankrijk weet het FLN niet op de knieën te krijgen en het Franse leger raakt steeds meer in de problemen. Het gevolg: een spiraal van geweld, het internationale aanzien van Frankrijk verslechtert en een ‘Comité de salut public de l’ Algérie française’ wordt opgericht. Deze Franse activisten zijn voorstanders van een Frans Algerije en spelen onder een hoedje met het Franse leger. Een militaire landingsoperatie tegen het moederland Frankrijk dreigt, men vreest een burgeroorlog. De roep om een sterke man, een man die het volk kan binden, wordt steeds luider.

Generaal Charles de Gaulle, de man van ‘La Résistance’ (de regering in ballingschap tijdens WOII), is deze redder in nood. Charles de Gaulle wordt in juni 1958 het nieuwe staatshoofd, er komt een nieuwe grondwet en een vijfde Republiek. Het is de Gaulle die de Algerijnse kwestie uiteindelijk in goede banen weet te leiden, de eenheid weet te herstellen en Frankrijk weer aanzien in de wereld weet te geven. Op 18 maart 1962 worden de akkoorden van Evian ondertekend, is de Algerijnse onafhankelijkheid een feit en het Franse imperium ten einde. Dit betekent ook een intocht van de pieds-noirs vanuit Algerije naar hun moederland. Met deze massale toestroom komen er tegelijkertijd ook honderdduizend Noord-Afrikanen mee, meestal Algerijnen. Zij hebben Marseille dan ook haar Noordafrikaans uiterlijk gegeven.

In de wijk tussen de Canebière en het station Saint-Charles, vindt u dan ook alle tinten huidskleur; Arabieren in djellabahs en Afrikaanse vrouwen in kleurrijke boubous, schudden elkaar hier de hand. U vindt hier de winkeltjes met goedkope tassen, replica horloges en specerijen ‘van overzee.’ Maar dit is helaas ook de wijk van vervallen gevels, misdaad, meelijkwekkende maar opdringerige bedelaars, oorverdovende sirenes en blauwe zwaailichten. Het welgestelde deel van Marseille ligt ten zuidoosten van de Vieux-Port, aan de andere kant van de Prefectuur. Tussen de Rue Paradis en de Rue Saint-Ferréo bevinden zich de luxe winkels met merkkleding van Gucci, Dior, Chanel, en de fraai versierde herenhuizen uit de 19de eeuw. Deze stad met het symbool Notre-Dame-de-la-Garde, geeft haar schoonheid niet in een keer prijs. Marseille, met de abdij Saint-Victor, het armenhuis De Vieille-Charité, de kathedraal Nouvelle-Major, de volkswijk De Panier, Het Palais Longchamps, de meer dan 20 musea en de 5 km lange kustweg de Corniche moet u daarom niet alleen zien, voelen, ruiken maar bovenal… beleven!

Informatie

Association Marseille-Provence 2013
Maison Diamantée
1, Place Villeneuve Bargemon
13201 Marseille Cedex 1
Tel. +33 491 132 013
www.marseille-provence2013.fr