Museumstad Sint-Petersburg

Sint-Petersburg is na Moskou de tweede stad van Rusland en was tot 1918 's lands hoofdstad. De stad is niet genoemd naar haar stichter, tsaar Peter de Grote, maar naar de apostel Petrus, de beschermheilige van de stad. Onder president Poetin -hij werd er geboren en was er burgemeester- kreeg de stad begin deze eeuw een broodnodige facelift. Wie de stad bezoekt zal zich dan ook kunnen vergapen aan prachtig gerestaureerde historische gebouwen, zoals de bekende Hermitage, met unieke interieurs.

Indrukwekkende monumenten

Maar liefst twaalf monumenten in Sint-Petersburg staan op de werelderfgoedlijst van de UNESCO. Aan de overzijde van de Neva, de rivier die de stad in noord en zuid verdeelt, ligt op het Hazeneiland de onneembaar gebleken 18e eeuwse Petrus en Paulusvesting. Op het smalle rivierstrandje aan de voet van de vesting zoeken de Petersburgers 's zomers massaal verkoeling. Je hebt er een wijds uitzicht op de Hermitage aan de overkant van de rivier (zie afbeelding inleiding). Het meest markante herkenningspunt van de stad is de messcherpe gouden torenspits van de Admiraliteit. Vanaf deze voormalige tsaristische werf lopen drie prospekts in verschillende richtingen kaarsrecht en kilometers diep de stad in. Waar je je op deze boulevards ook bevindt, de torenspits achtervolgt je of komt je tegemoet. Sint-Petersburg (5 miljoen inwoners) is door de eeuwen heen een kosmopolitische stad geweest en telt kerken, kathedralen, synagogen en moskeeën. Indrukwekkend door zijn kolossale omvang is de Kazankathedraal waarmee tsaar Peter de Grote (1672-1725) de Sint-Pieter in Rome trachtte te evenaren. Oogverblindend is de Opstandingskathedraal (eigenlijke naam: Kerk van de Verlosser op het Bloed), niet ver van de romantische Zomertuin. De vergulde koepels doen sprookjesachtig aan en op de schitterende mozaïeken in het interieur die meer dan 7000 m² beslaan, raak je niet uitgekeken. De Izaäkkathedraal met de markante gouden koepel is de grootste kerk van Sint-Petersburg.

Sint-Petersburg vanaf het water

Om de stad een beetje te leren kennen kun je het beste eerst een boottocht maken door de kanalen die het 'Venetië van het Noorden' zo karakteristiek maken. In juni en juli worden er ook nachtelijke boottochten georganiseerd (door de noordelijke ligging is het vrij licht in de zomernachten). De belangrijkste opstapplaats is op de hoek van de Nevski Prospekt en het Gripoedovakanaal. Het is hier in het seizoen druk, maar dat heeft het voordeel dat er ook werkelijk gevaren wordt. De schippers wachten vaak lang met vertrekken om de boot zo vol mogelijk te krijgen. Omdat de meeste toeristen Russen zijn, ratelt de gids zijn of haar verhaal in het Russisch af. De tocht voert je langs een ononderbroken reeks imposante gebouwen, opgetrokken in uitbundige Russische barok of statig classicisme waarmee de tsaren tot ver in de 19e eeuw hun macht onderstreepten (zie afbeelding rechts). Eén van de mooiste bruggen die je daarbij passeert is de Anitsjkovbrug met op elke hoek een levensgroot paard in brons.

De Hermitage

Tsarina Catharina de Grote (1729-1796) had een droom die ze zelf liet uitkomen: halverwege de 18e eeuw begon ze met het verzamelen van kunst, in navolging van de Europese vorstenhuizen. Zij legde de grondslag voor een collectie van naar schatting drie miljoen kunstvoorwerpen. Van Romeinse keizerlijke bustes tot Russische volkskunst, Rembrandts en andere grote meesters. Slechts een kleine vijf procent van de collectie is doorlopend tentoongesteld, verdeeld over ongeveer 400 zalen. De Hermitage bestaat uit 5 verschillende gebouwen die met elkaar verbonden zijn. De lichtgroene gevel met de talrijke witte zuilen grenst aan de Neva, het Paleisplein, het kanaal Mojka en de Admiraliteit. Het voornaamste gebouw, het Winterpaleis, was vroeger de residentie van de tsaren. Het is het grootste museum ter wereld. Hou bij een bezoek aan de Hermitage rekening met grote drukte. Er is een uitstekend multimediacenter en een internetcafé. Blijf uit de beurt van de toiletten in het souterrain: die zijn smerig. De Hermitage Amsterdam (Amstel 51) is één van de dependances en heeft een overeenkomst met de Russische overheid om samen met de Hermitage in St.-Petersburg tentoonstellingen te organiseren (www.hermitage.nl).

Langs de Nevsky Prospekt

Wil je naast een bezoek aan de Hermitage ook ruiken aan het tegenwoordige Rusland, maak dan een wandeling over de beroemdste boulevard van Rusland, de bijna 5 km lange Nevsky Prospekt. Langs de barokke gevels trekt 24 uur per dag gehaast of slenterend een eindeloze stroom Russen voorbij. Achter sommige gevels gaan dure, uitdrukkelijk bewaakte winkelcentra schuil. Er is alles te koop waarmee Sint-Petersburg zijn 17e eeuwse bijnaam 'Raam op het Westen' alsnog waarmaakt. Maar dat staat alleen open voor Ruslands nieuwe rijken. De 'Pieterburgers' zoeken hun heil liever in de parken die grenzen aan de Nevsky, zoals Kazanskaja plosjtsjadj, het plein voor de Kazankathedraal. Het is er druk en gezellig. Maar voor veel Russen ook een plaats om hun roes uit te slapen. In de voetgangerstunnel vlak bij het metrostation Gostinyj Dvor dat elke drie minuten een enorme mensenmassa uitbraakt, toont de Nevsky weer een ander gezicht. Als passant loop je hier door een 'ereboog' van straatverkopers, die soms door de politie hardhandig worden verspreid. De één biedt een nestje jonge poesjes aan, de ander een oud tijdschrift, weer een ander een paar nylons.

Peterhof en Poesjkin

Op de hoek van het metrostation Moskovskaja vind je minibussen naar Poesjkin, een stadje 20 km ten zuiden van Sint-Petersburg en genoemd naar de grote Russische schrijver Aleksandr Poesjkin. Maar je kunt ook de trein nemen. In beide gevallen beland je dicht bij het sprookjesachtige Catharinapaleis dat wordt omgeven door werkelijk schitterende tuinen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het paleis door de Duitsers verwoest, maar het is daarna weer in volle glorie hersteld. Het is wel verboden te fotograferen, maar daar trekken weinig mensen zich iets van aan. De teogangsprijs is, net als bij de meeste bezienswaardigheden in Sint-Petersburg, voor buitenlanders een stuk hoger dan voor de Russen zelf. Peterhof is een voorstad ten zuidwesten van Sint-Petersburg en ligt aan de Finse Golf. De stad is vooral bekend vanwege zijn uitgebreide paleizencomplex dat door de Russische tsaren is aangelegd. Het wordt wel vergeleken met Versailles. Het complex bestaat uit het grote paleis, een boven- en benedentuin, en een aantal kleinere paleizen. De tuinen zijn rijkelijk versierd met fonteinen.