Lier, stad aan de Nete

Op zo'n dertig kilometer ten zuiden van Antwerpen, aan de Nete, ligt het groene stadje Lier. Niet erg groot, maar wel erg gezellig en met heel veel bezienswaardigheden. Stad van Felix Timmermans, schrijver van Pallieter. Van Louis Zimmer, die de beroemde klokken in de Zimmertoren heeft gemaakt. Eén van de weinige steden in België met een begijnhof. Waar nog tulekant wordt gemaakt. En met een zeer zoete lekkernij: de Lierse Vlaaikes!

Een beetje geschiedenis

Wanneer Lier juist is ontstaan, is nogal onduidelijk. Archeologische muntvondsten wijzen op bewoning tijdens de Romeinse periode. Sint- Gummarus (gestorven in 714) heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de stad. De legende wil dat hij zijn stok in het zand stak en dat er op die plaats een bron ontstond. In 764 zou hij een houten kapel hebben opgericht, waar dan verder een nederzetting zou rond gegroeid zijn. Die kapel stond op de plaats waar nu de Kluizekerk staat. Een ander wonder dat Sint-Gummarus verrichte was het terug aan elkaar doen groeien van een gebroken boom door er zijn riem rond te binden. Daardoor werd Sint Gummarus de patroonheilige van al diegenen die met een breuk te kampen hebben. Niet alleen echte breuken, maar ook echtelijke breuken. Gummarus zat met een gemeen vrouwmens opgescheept en scheidde er uiteindelijk van. Hij wordt gevierd op 11 oktober. Zijn relikwieën (800 kilo) worden elk jaar op de zondag na 11 oktober de stad rondgedragen tijdens de Sint-Gummarusprocessie. In 1212 verkreeg Lier stadsrechten van Hertog Hendrik I van Brabant. In de 13de en 14 de eeuw was Lier erg welvarend door de lakennijverheid en zijn veemarkt. De bijnaam van de Lierenaren is dan ook "schapenkoppen". Het verhaal wil dat Lier in de 14de eeuw kon kiezen tussen een veemarkt en een universiteit en dat de Lierenaren kozen voor de schapen. De universiteit ging naar Leuven en werd de eerste van het land. Deze gebeurtenis werd vereeuwigd door de Lierse kunstenaar Bertro, die het Schapenkoppenmonument maakte dat tussen het Zimmerplein en de vesten staat. In de 15de en 16de eeuw kende de stad een economische terugval en werd er overgeschakeld op luxeartikelen. Bierbrouwerijen schoten als paddestoelen uit de grond. Caves is het populairste bier uit de streek. Tijdens de Industriële revolutie werd de textielnijverheid belangrijk. De stad kende veel schade tijdens Wereldoorlog I maar de meeste gebouwen werden later in de oorspronkelijke stijl gerestaureerd.

Sint-Gummaruskerk

De Sint-Gummaruskerk met zijn typische toren die ook wel de peperbus wordt genoemd, torent boven de stad uit. Met de bouw van de huidige kerk werd gestart in 1378, op de plaats waar vroeger de Romaanse parochiekerk stond die gewijd was aan Sint-Jan-de-Doper. De kerk is een voorbeeld van Brabantse hooggotiek. De bouw en de afwerking zou meer dan tweehonderd jaar in beslag nemen (1378 - 1625), vandaar drie verschillende bouwstijlen. De onderste geledingen zijn zuiver gotisch, de middelste barok en de torenkap is rococo. In de kerk bevindt zich een beiaard uit de 18de eeuw, de oudste van heel Europa. Op 20 oktober 1496 werd hier het huwelijk ingezegend van Filips de Schone en Johanna Van Castilië. In 1996, 500 jaar later, werd dit huwelijk nagespeeld door figuranten tijdens een groot volksfeest. De glasramen van de kerk bieden een overzicht van de glasschilderkunst vanaf het midden van de 15de eeuw. Ze werden aan de stad Lier geschonken door Maximiliaan van Oostenrijk ter gelegenheid van de aanstelling van Karel V als Hertog van Brabant. Lier telt in totaal zeven kerken. Naast de Sint-Gummaruskerk zijn er ook nog het Heilig Hart, de Jezuïetenkerk, de Kluizekerk, de Sint-Jacobskapel, Sint- Margareta (zie begijnhof) en de Sint- Pieterskapel.

Het begijnhof

Het Liers begijnhof is een typisch voorbeeld van een stratenbegijnhof uit de 13de eeuw. Men komt er binnen via een monumentale poort. Het belangrijste monument is ongetwijfeld de Sint- Margaretakerk, gewijd aan de Heilige Margaretha van Antiochië, martelares en patrones van het Liers begijnhof. De kerk, gebouwd van 1664 tot 1671, heeft een prachtig barok interieur, dat het meest tot zijn recht komt wanneer het zonlicht binnenvalt. Honderd jaar later is het bovenste gedeelte van de voorgevel voltooid, samen met de klokkentoren, die een duidelijke rococo-invloed vertoont. Binnenin staat een prachtig Forceville-orgel. Het Lierse begijnhof behoort tot het UNESCO- werelderfgoed.

De Zimmertoren

Aan het Zimmerplein bevinden zich de Zimmertoren en het Zimmerpaviljoen. Beiden herbergen het levenswerk van Louis Zimmer: de Jubelklok, de Astronomische Studio en de Wonderklok. De vroegere Corneliustoren uit de 14de eeuw, deel van de vroegere stadsomwalling, wordt in 1930 omgebouwd. De Zimmertoren wordt ingehuldigd op 29 juni 1930. De wijzerplaten van de jubelklok - 13 in totaal - zijn aangebracht in de voorgevel. Het merkwaardige is dat het ganse mechanisme van de toren aangedreven wordt via één moederuurwerk. Om 12 uur 's middags gaat er aan de zijkant een luikje open en verschijnen de jaartallen 1830 - 1930 (de Jubelklok) en afbeeldingen van het Belgisch wapenschild, van de 3 eerste koningen, van het Lierse wapenschild en van de zes burgemeesters van Lier. Ook worden vier automaten geactiveerd, die de vier levensfasen uitbeelden aan de hand van typisch Lierse figuren en personages. In 1960 wordt het Zimmerpaviljoen toegevoegd waarin het atelier van Zimmer wordt ondergebracht. Op de grond voor de toren is een voorstelling van het zonnestelsel aangebracht. Hierin bevinden zich de asteroïden Felix (van Felix Timmermans) en Zimmer (van Louis Zimmer).

Grote Markt en stadhuis

De meeste huizen rond de Grote Markt van Lier werden opgetrokken in verschillende neostijlen na de Eerste Wereldoorlog. Veel van deze huizen waren gildehuizen. Zo ook het Vleeshuis, dat achtereenvolgens gildenhuis, lakenhalle, vredegerecht en gevangenis was. Nu is het een tentoonstellingsruimte. Het voornaamste monument op de Grote Markt is ongetwijfeld het Stadhuis met belfort. Het huidige stadhuis is de vroegere lakenhalle. In de 15de eeuw verhuisde de lakenhalle naar het Vleeshuis en kreeg het stadhuis een Brabantse rococo-stijl aangemeten. Het interieur is in Lodewijk de 14de stijl. In het stadhuis valt vooral de statige houten wenteltrap op die zich naar de eerste verdieping zwiert zonder ergens te moeten steunen. Verder is er het mooie beschilderde plafond van de raadszaal, het smeedijzeren kunstwerk "Gevecht met de draak" van Lodewijck Van Boeckel en een grote collectie schilderijen. De grote stenen trap aan de buitenkant is erg geliefd bij trouwers voor hun foto's. Vooral met Kerst is het stadhuis prachtig verlicht. Het Belfort werd sinds 1999 uitgeroepen tot Werelderfgoed door de UNESCO. Elke zondagvoormiddag wordt er op de Grote Markt de grootste duivenmarkt van Europa gehouden. Van januari tot april gonst het er van bedrijvigheid. Veel bezoekers komen uit het buitenland en er wordt veel geld geboden voor sommige duiven.

Het Spui

Het Spui is het vroegere sashuis aan de Binnennete. Dit Spuihuizeke, zoals het in Lier wordt genoemd, is het Groot Spui. Vroeger was er ook een Klein Spui, maar daar blijft niets van over. Het sashuis had een dubbele functie: versterking van de stad en bescherming van de mechaniek die de waterstand van de stad regelde. Nu is het een tentoonstellingsruimte en men gaat door het Spuihuisje wanneer men de vesten afloopt. Op de Binnennete kan je trouwens ook boottochtjes maken in oude palingschuiten van 1 april tot 31 oktober. Zo ontdek je pittoreske plekjes van de stad. Opstapplaats is naast het Timmermans-Opsomerhuis.

Timmermans-Opsomerhuis

Museum gewijd aan drie Lierse kunstenaars. Felix Timmermans was schrijver en plastisch kunstenaar. Zijn bekendste boeken zijn ongetwijfeld "Pallieter" uit 1916, over een man die erg genoot van het leven, een echte hedonist en het toneelstuk "Waar de Sterre bleef stille staan", dat vaak wordt opgevoerd rond Kerstmis. Ook het werk van Isidoor Baron Opsomer heeft er een plaats gevonden. Hij was kunstschilder. De derde kunstenaar is kunstsmid Lodewijk van Boeckel.

De kleine wereld

Een uniek poppenmuseum met origineel materiaal uit de 19de eeuw. Het resultaat van meer dan 35 jaar verzamelwoede. Met kerst wordt het museum gedurende één maand in de kerstsfeer gedompeld. Minikerstboompjes worden door de poppen versierd met kerstballen en engelenhaar, de pakjes liggen onder de kerstbomen en de tafels worden feestelijk versierd. Buitentaferelen met poppen die sleeën en skieën, of die sneeuwmannen maken, ontbreken ook niet op het appel. Het hele jaar door kan u in het museum reproducties van oude, nostalgische postkaarten kopen en met kerst zijn dat natuurlijk oude kerstkaarten. Open op zaterdag en zondag van 10 tot 17 uur en van dinsdag tot vrijdag van 12 tot 17 uur.

De Vesten

Deze 5 kilometer lange, groene gordel rond de stad is gelegen op de oorspronkelijke vestingmuur, de tweede stadsomwalling. Wanneer je de vesten afloopt, kom je een heleboel monumenten en bezienswaardigheden tegen. Je komt voorbij de ingangpoort van het begijnhof en door het Spuihuis. Met een kleine omweg kan je naar het Stadhuis, naar het Schapenkoppenmonument, naar de Gevangenenpoort, naar het Timmermans-Opsomerhuis en naar de Zimmertoren. Vergeet ook niet door het mooie park te lopen met het witte bruggetje. Tijdens het weekend kom je hier dikwijls trouwers tegen, op zoek naar het ideale plekje voor mooie foto's. Voor de kinderen is er een leuke speeltuin, helemaal gratis en voor niets. Vele Lierenaars gebruiken de vesten voor hun dagelijkse jogging of voor een zondagse familiewandeling.

Lierse specialiteiten

Het Liers Vlaaike
Het Liers Vlaaike is een kruidig gebakje op basis van kandijstroop en vierkruiden. Het exacte recept is geheim. In 1999 wordt de "Orde van het Liers Vlaaike" opgericht, die toeziet op de kwaliteit van het product. In 2007 wordt het Liers Vlaaike door de VLAM officieel erkend als streekproduct.

De Lierse kant
De Lierse kant is uniek, omdat het niet om kloskant gaat, maar om tulekant. Met een haakje worden kettingsteken in verschillende diktes katoen op tule geborduurd. Ook het perleren is een Lierse specialiteit. Pareltjes en pailletten worden op de tule geborduurd. Met deze techniek maakt men handtassen en avondjurken. De kunst van het Lierse kantklossen wordt onderwezen in de Lierse Academie voor Schone Kunsten. Er zijn in Lier ook verschillende kantverenigingen. In het Lierse Centrum voor Textiele Kunsten (in de voormalige kapel van het Sint-Barbara en Sint-Beatrix-Godshuis) kan je kant en parelwerk gaan bekijken.

Activiteiten

November
Begin november is het in Lier steeds kermis, gedurende twee weken. Geen grote kermis zoals de Sinksenfoor in Antwerpen, maar toch ook plezierig. Een deel van de kermis staat op het Zimmerplein, het andere deel staat op het plein aan het Koninklijk Atheneum van Lier. Vroeger stond deze kermis op de Grote Markt van Lier, maar dat mag niet meer voor de veiligheid en door de verkeershinder die het met zich meebracht.

Lier binnenkort op het Monopolybord?

In het najaar van 2011 komt een nieuwe Belgische versie uit van het beroemde Monopolyspel. Hiervoor is men op zoek naar steden die op het Monopolybord willen prijken. Naast Antwerpen en Brussel maakt nu ook Lier een grote kans. Wil u meestemmen voor uw favoriete stad? Surf dan naar www.monopoly.be. Nog tot eind februari 2011 kan u uw stem uitbrengen.

U ziet het, deze oervlaamse, bourgondische stad is zeker een bezoekje waard!

En alvast te noteren: in de lente van 2012, meer bepaald van 27 april tot 27 mei, wordt er één maand lang feest gevierd, want dan wordt Lier 800 jaar! Het belooft een spetterend feest te worden! Meer info op www.lier800.be.

Meer uitstapjes in België? Uitstapjes België