Fietsen langs de IJssel

Fietsen langs de IJssel biedt veel afwisseling. Prachtige, stille weggetjes, oer-Hollandse riviergezichten, van die mooie wolkenluchten, en oude Hanzesteden en rivierdorpen. Het traject langs de IJssel is fietsbaar als een lange afstandsroute, maar je kunt er ook iedere keer een mooi stukje van meepakken. Fietsend, maar ook met de benenwagen door een nostalgisch Verkade-plaatjesalbum.

De IJssel

De rivier De IJssel (de Gelderse IJssel, dus niet de Hollandse IJssel) is een Nederlandse aftakking van de Rijn. De IJssel loopt van Westervoort, ten oosten van Arnhem, in noordoostelijke/noordelijke richting naar het Ketelmeer resp-. het IJsselmeer. De IJssel is 125 km lang en deze aftakking is tussen de 1000 en 2000 jaar geleden ontstaan.

De IJsselroute, fietsen

In o.a. de webshop van de fietsvakantiewinkel en bij bol.com is een zeer handig boekje verkrijgbaar (IJsselroute, Diederik Mönch, een uitgave van Buijten en Schipperheijn Recreatief (2010). Het boekje omvat 11 fietsrondritten langs de IJssel en 7 stadswandelingen door de belangrijkste steden aan de IJssel. Bovendien bevat het boekje een kaart van de lange afstandsfietsroute LF 3 Hanzeroute (bewegwijzerd).
De 11 fietsrondritten zijn op basis van het knooppuntensysteem en de rondjes, die alle aan weerszijden van de IJssel lopen, bemeten een afstand van tussen de 20 en 40 km. Je kunt dus ook als de afstand gering is 2 routes aan elkaar knopen. Of een fietsroute combineren met een mooie stadswandeling.

De IJsselroute, wandelen

De 7 stadswandelingen voeren door de steden Kampen, Zwolle, Hattem, Deventer, Zutphen, Doesburg en Arnhem. Op de gedetailleerde kaarten staan nummers aangegeven, zodat je langs alle historische bezienswaardigheden komt; in de tekst voorzien van uitgebreid commentaar.

De IJssel en het Verkade-album

Het boekje voegt er in een aantal hoofdstukken nog allerlei wetenswaardigheden over de IJssel aan toe. Zo is er een heel hoofdstuk gewijd aan Thijsse en Voerman. Jac. P. Thijsse (1865-1945) was de grondlegger van de Nederlandse natuurbescherming. In samenwerking met de koekjesfabrikant Verkade ontstond het zogenaamde Verkade-album. Losse plaatjes kon je sparen, die kreeg je bij beschuit en koek. De plaatjes werden geschilderd door kunstenaars als Voerman en Wenckebach, de begeleidende teksten waren van Thijsse. Thijsse was ook gek op fietsen en door zijn inspirerende boeken is hij zo'n beetje de peetvader van het Nederlandse fietstoerisme geworden. Hierbij ter illustratie een tevreden verzuchting van Thijsse:
"t Liep tegen den avond, het lage licht deed alle boomen en torens, molens en andere gebouwen duidelijk te voorschijn treden, die we nu allemaal als oude kennissen konden begroeten. De rivier blonk en wriemelde en overal zagen we schilderijen van Voerman".

Onderweg langs de IJssel

Wij fietsten een aantal rondjes langs de IJssel. We combineerden drie keer twee routes: de route Zutphen, Brummen met de route Brummen, Dieren (in totaal 55 km); de route Deventer, Olst met de route Wijhe, Olst (49 km) en de route Zwolle, Zalk, Hattem met de route Kampen, Zalk (45 km). We zijn dus zomaar in het middden van de IJsselroute begonnen en pakken de volgende keer gewoon een ander stuk; het is namelijk overal mooi. Je komt altijd prachtige, leuke en gekke dingen tegen onderweg. Hieronder ter illustratie een paar voorbeelden.

Deventer, Olst, Wijhe
Neem bijvoorbeeld alleen al het statige IJsselhotel te Deventer (direct aan de IJssel gelegen, ruime parkeergelegenheid in de omgeving). Op een mooie zondagochtend koffie drinken op het terras met uitzicht op het oude Deventer is een waar genoegen. Om daarna een prachtige fietstocht te maken, waarbij je door natuurgebieden als de Ossenwaard , de Duursche Waarden, een natuur-ontwikkelingsproject in de uiterwaarden (bereikbaar via fietsvoetveer Fortmond-Veessen), de Veeserwaarden en de Welsumerwaarden komt. Al deze gebieden herbergen bijzondere planten en vogels.

Zutphen, Brummen, Dieren
De mooie Hanzestad Zutphen is gebouwd aan weerszijden van de IJssel. In stadswijk De Hoven (aan de westzijde van de IJssel) is aan de Oude Touwbaan 24-26 een curieus museumpje te vinden:

Museum Boer Kip
Werkelijk de moeite waard om even je fiets te stallen en een kijkje te nemen in deze tot museum gemaakte stadsboerderij. Hier is de enorme collectie van schilderwerken en andere bonte verzamelingen opgesteld van Herman Kip. Dit kleine museum is in de periode juni tot en met september op zaterdag en zondag van 13.00 - 16.00 uur geopend. Het werk van Boer Kip valt te rangschikken onder naïeve, primitieve schilderkunst.
Boer Kip, die praktisch tot aan zijn dood in 2006 in deze stadsboerderij woonde, schonk de boerderij en zijn totale schilderwerk aan de gemeente Zutphen. Bij het onderhoud van de stadsboerderij, de restauratie van het schilderwerk en het rondleiden van bezoekers zijn wel 50 vrijwilligers betrokken. Wie binnenstapt in de kleine huiskamer van de boerderij wordt overweldigd door de aanblik van de propvolle wanden met schilderwerk en foto's en de verschaalde lucht van sigaren. Je weet niet waar je het eerst zult kijken en het is praktisch ondoenlijk om alles in detail in je op te nemen. In de kleine huiskamer is de bedstee te vinden, waar boer Kip nog altijd op stro sliep. Zich wassen deed hij bij de waterpomp op de deel, zijn potje koken of warm maken op de stoof. Van modernisering wilde hij niets weten en de boerderij is dan ook nog in de originele staat, zoals zijn ouders daar in de 19e eeuw leefden. Herman is nooit getrouwd geweest en heeft zijn ouders tot op het laatst van zijn leven verzorgd. Zijn broer Gerrit bracht hem vaak wat te eten, zo vertelt één van de vrijwilligers. Boer Kip was een bijzonder mens, een zonderling. Aanvankelijk hield hij koeien, later schapen en zijn vrije tijd bracht hij door met schilderen. Op borden, vazen, melkbussen, gereedschap, boerenvoorwerpen, later ook op tafels, stoelen en kasten, thans opgesteld in alle ruimtes van het huis. Op de schilderijen zijn vaak dorpsgezichten van een kinderlijke eenvoud te bewonderen: boerderijen, molens, kerktorens, dieren, vogels en niet te vergeten een rond zonnetje, in een vaak geheel niet kloppend perspectief. Emmers en melkbussen zijn meest gedecoreerd met bloemmotieven in bonte kleuren.

Bronkhorst, het kleinste stadje van Nederland
Het piepkleine stadje Bronkhorst ligt aan de andere kant van de IJssel schuin tegenover Brummen. (Er is een veer Bronkhorst-Brummen). In het weekend wordt autoverkeer uit het stadje geweerd.
De naam Bronkhorst werd voor het eerst rond het jaar 1000 vermeld. Sinds 1482 bezit Bronkhorst stadsrechten. Het stadje werd gebouwd aan de voet van het kasteel van de heren van Bronckhorst. Kasteel, stadsmuren en -grachten zijn verdwenen. Tot de voornaamste bezienswaardigheden behoren de kapel, huizen met trapgevels en woningen met houtwerk in de buitenmuur.
Een andere attractie is het Dickensmuseum, geheel en al gewijd aan de Engelse schrijver Charles Dickens. Een betere ambiance is niet te bedenken. Bij het museum is ook een rariteitenwinkel, waar allerlei Dickens-souvenirs te koop zijn.

Zwolle, Hattem, Zalk, Kampen
Deze route fietsten wij op een warme dag, waarop echter de wind zijn beste beentje voorzette en dan is het hard werken geblazen tusssen de wielen!
In Zwolle kun je de auto parkeren in het stadspark Het Engelse Werk bij de gelijknamige uitspanning. Je zit dan meteen op knooppunt 17. In de directe omgeving is de Hanze-spoorlijn in ontwikkeling en dat zorgt hier en daar voor landschappelijke dissonanten. Maar dat vergeet je weer snel, als je met het pontje van Zwolle naar Hattem de IJssel oversteekt met een prachtig uitzicht op Hattem. Op het pontje stond een paar tweedehands damesschoenen voor € 19,95 te koop en daarmee is dit pontje denk ik het enige in Nederland, waarop je schoenen kunt kopen. Wie de schoen past, trekke hem aan! Ik denk dat ze mevrouw Schipper niet lekker zaten.
Als je toch in Hattem bent, is een bezoekje aan het Voerman-museum een optie.
Mijn ervaring is dat het met de knooppunten bijna overal goed gaat, behalve als je in steden opereert. Zo ook in het historische Kampen, maar een vriendelijke autochtoon hielp ons letterlijk de brug over richting Wilsum. De route tussen Kampen, Wilsum, Zwolle voert langs prachtige natuurgebieden. We zagen twee ooievaarsnesten, waar bovenuit de koppetjes van ooievaarskroost piepten. Mams ooievaar was ze juist aan het voeden. Veel paarden ook met veulentjes. Een ideale tocht voor het voorjaar!