Interessante dagtochten op Cyprus

Mijn vrouw en ik hebben begin mei 2011 ruim een week onze vakantie doorgebracht op het Griekse gedeelte van Cyprus. Vanuit ons appartement in Pafos hebben we deelgenomen aan diverse georganiseerde excursies over een groot deel van dit qua landschap en historie gevarieerde eiland. Vooral het voorjaar is de mooiste tijd voor een verblijf: bloeiende planten en struiken met de wonderlijkste kleuren én de aangename temperatuur doen de natte winter, de zomerhitte en de dorheid in de herfst vergeten.

Pafos: toeristenoord met historische bezienswaardigheden

De stad Pafos (Gr: Paphos) heeft net als de zuidoostelijke havenstad Larnaka en de hoofdstad Nicosia (Gr. Lefkosia) een internationaal vliegveld voor chartervluchten. Het is de populairste badplaats van het eiland met Coral Bay als één van de weinige zandstranden. Pafos bestaat uit twee gedeelten: Kato Pafos (Beneden-Pafos) met de toeristenresorts en de moderne, gezellige jachthaven en Pano Pafos (de bovenstad), het oude gedeelte, dat je via een korte steile wandeling bereikt. Het leuke van Pafos is dat gebouwen uit de oudheid, de middeleeuwen en de moderne tijd naast elkaar staan. Achter de haven met zijn vele restaurants, terrassen en souvenirwinkels ligt het archeologisch park met de fundamenten en soms nog vrij gave mozaïeken vloeren van villa’s uit de Romeinse tijd. Nog steeds worden er nieuwe opgravingen gedaan en mozaïeken vloeren toonbaar gemaakt. Aan de havenpier van de Pafos staat een goed bewaard gebleven Turks fort uit 1582 (zie luchtfoto links). Vanaf het dak heb je een mooi uitzicht over de kustvlakte en het achterland van het district Pafos. Langs de weg richting Coral Bay liggen op loopafstand de ‘Tombs of the kings’: enkele prachtig bewaarde graven van welgestelde inwoners uit de 3e eeuw v. Chr. In de rotsen uitgehouwen trappen dalen af naar een binnenplaats die door dorische zuilen en pilasters is omgeven. Van de huizen uit die tijd is niets meer over. Opvallend zijn ook de hagedissen die je overal op en tussen de rotsen aantreft. Met een beetje geluk krijg je ze op de foto, maar let wel: ze zien jou eerder dan dat jij hen ontdekt. Op de Apostolos Pavlos Avenue in Nea-Pafos (Nieuw-Pafos) richting de bovenstad ontdekken we de Ayía Solomoní, een vijgeboom vol doeken en lappen stof vastgeknoopt aan de takken. Het geeft toegang tot de kleine grotkerk van de heilige Salomé, die volgens een tekst in het Oude Testament bij de jodenvervolging in 168 samen met haar zonen om het leven kwam. Het is één van de vele bedevaartsoorden op Cyprus. Veel wonderbaarlijke genezingen, vooral van oogziekten, worden aan haar toegeschreven. De doeken aan de boom en aan de hekken van de grotkerk zijn een geschenk van bedevaartgangers. Als een doek valt gaat volgens de overlevering een wens in vervulling.

Het Akámas-schiereiland

Ten noordwesten van Pafos ligt het schiereiland Akámas (zie afbeelding inleiding). Met twee jeeps, enkele andere Nederlandse toeristen en begeleid door twee deskundige chauffeurs/reisgidsen, waarvan één Nederlandssprekende, gaan we op safari door dit natuurreservaat. De jarenlange strijd tussen natuurbeschermers en projectontwikkelaars is uiteindelijk beslecht. Akámas is nu officieel een beschermd natuurgebied. Als eerste lopen we door de Avakas Gorge, een smalle, diepe kloof met een stromend beekje en opvallend veel vogels rond de kliffen. De gidsen wijzen ons onderweg op de vele soorten struiken waarvan de bladeren medicinale krachten bevatten of als smaakversterker bij de voedselbereiding worden gebruikt. Lara Beach heeft een schitterend strand. Hier komen zo half juni 's nachts zeeschildpadden het strand op om eieren te leggen. Medewerkers van het nabijgelegen zeeschildpaddenopvangcentrum haasten zich dan de nesten te beschermen (zie foto links). De lunch gebruiken we in Lakkí aan de noordkust. Hier neem ik een duik in de glasheldere, blauwe Méditerranée met een zeewatertemperatuur van rond de 20 graden. Tijdens ons verblijf hebben we trouwens geen drup regen gehad en aangename dagtemperaturen van rond de 23 graden.

Enigszins ongerust is men over de droogte in dit gebied. De afgelopen winterperiode is er weinig regen gevallen. Bosbranden zijn dan ook catastrofaal. Toch vertelt de gids, zal men nooit, zoals in het Nederlandse duingebied, met zeewater blussen om de kwetsbare flora te beschermen. Het bluswater zal uit de diverse stuwmeren komen. Het bekende Bad van Aphrodite valt tegen. Het is een tussen de rotsen verscholen vijvertje waar volgens de legende de godin samen met haar geliefde Akamas baadde. Het water zorgde voor haar eeuwige schoonheid. Het baden hierin is tegenwoordig verboden, maar men kan zich wassen met het water uit een naastgelegen kraantje en hopen op een mooie, gladde huid. Op de terugweg naar Pafos bezoeken we nog een Grieks-orthodox kerkje, waar binnen, in tegenstelling tot de kerken die we later zouden bezoeken, gefotografeerd mag worden. Opvallend zijn de vele fresco’s met bijbelse taferelen waarmee de muren en plafonds in deze kerken versierd zijn.

Het Troodosgebergte

Cyprus is voor een vijfde deel met bomen bedekt en daardoor één van de bosrijkste eilanden in de Middellandse Zee. Die bossen liggen voornamelijk in het Troodosgebergte, dat een groot deel van West-Cyprus in beslag neemt. De hoogste berg is de Olympus (1951 m), die wij tijdens onze volgende excursie per touringcar regelmatig in zicht hebben. Af en toe stopt de bus voor een prachtig uitzicht op de Mesaória-vlakte in het Turkse deel. Beide toppen van de berg mogen niet beklommen worden. Er staan een tv-zendmast en paraboolantennes van het Britse leger dat nog enkele bases op Cyprus heeft. Hoogten van meer dan 1000 m en meer leveren een uitstekende wijn, zo blijkt uit de proeverij in het bekendste wijndorp Omodos. Dit dorpje heeft één van de mooiste pleinen van het Troodosgebergte. Je zit er onder moerbeibomen op caféstoeltjes. De 1300 m hoge berg Thróni is één van de belangrijkste bedevaartsoorden van Cyprus. Hier bevindt zich de tombe en een metershoog standbeeld van aartsbisschop Makários, oud-president en volksheld, de drijvende kracht achter de onafhankelijkheid van Cyprus in 1960. Hij heeft zijn laatste rustplaats vlakbij zijn geboortedorp Panayía zelf uitgekozen: een kleine grot, waarin twee soldaten voortdurend de wacht houden.

Iets lager op de berg ligt het Kykkosklooster, het mooiste en rijkste klooster van Cyprus (zie afbeelding rechts). Die rijkdom houdt verband met schenkingen van dorpelingen, die wonderen toedichten aan een Maria-icoon in het klooster. Na de onafhankelijkheid is bij het klooster een dorp ontstaan met souvenirwinkeltjes, eethuisjes, een reusachtig restaurant en guesthouses. De binnenplaatsen van het klooster zijn met mozaïeken versierd en de kloosterkerk is in traditionele stijl met schilderingen bedekt. Ten slotte brengen we op de terugweg door de westelijke uitlopers van het Troodosgebergte met z’n vele haarspeldbochten nog een bezoek aan het Chrissoroyiátissa-klooster, waar zelf geproduceerde wijn te koop wordt aangeboden en waar we vanaf het terras van de taveerne een weids uitzicht op de heuvels in het westen hebben.

De gedeelde hoofdstad Nicosía

De laatste dag van ons verblijf op Cyprus nemen we deel aan excursie naar de gedeelde hoofdstad Nicosia, een busreis van bijna 2 uur (150 km) vanuit Pafos. De sfeer in Nicosia (Gr. Lefkosía) wordt erg bepaald door de scheiding tussen het Turkse en het Griekse deel. Opvallend is dat de Griekse gidsen die ons begeleiden op alle excursies nadrukkelijk spreken over het bezette deel in plaats van Turks Cyprus. Het noorden (officieel: Turkse Republiek Noord-Cyprus) wordt dan ook alleen door moederland Turkije als zelfstandige staat erkend. Wel begrijpelijk, aangezien vele duizenden Grieks sprekende inwoners na de Turkse bezetting van het noorden in 1974 werden verdreven naar het zuiden. De meeste vluchtelingen hebben nu permanente huisvesting in de buitenwijken van Nicosia. De bedoeling is hen deze huizen te schenken. Hun privéwoningen van voor de tweedeling zijn in bezit genomen door Turkse immigranten van het vasteland van Turkije. Van de 800.000 Cyprioten woont driekwart in het Griekse deel, de Republiek Cyprus, sinds 2004 lid van de EU. In 2008 is de euro ingevoerd als wettig betaalmiddel. Dat het land een voormalige kroonkolonie van Groot-Brittannië is geweest is nog duidelijk te merken aan het verkeer, dat links rijdt.

Nicosia, dat rond de 200.000 inwoners telt, is niet rijk aan historische gebouwen en interessante musea. Het centrum, binnen de oude stadsmuren, maakt door de vele restaurantjes, terrasjes en moderne boetieks een gezellige indruk. Dit in tegenstelling tot het Turkse deel, dat we via de grensovergang in Ledra Street (Nicosia’s Kalverstraat) bereiken. Je krijgt geen stempel meer in je paspoort, maar een dagvisum, een briefje met je naam en paspoortnummer, dat bij terugkomst weer wordt gecontroleerd door de Turkse douane. Het gaat er vrij ontspannen aan toe. Langs deze zogenaamde demarcatielijn is geen soldaat te bekennen. De Turkse zijde ademt een totaal ander sfeer uit dan het Griekse deel. Het lijkt of de tijd er heeft stilgestaan. De huizen en winkeltjes maken een armoedige indruk. Veel winkeltjes die kleding, lappen stof en souvenirs verkopen en een enkel cafeetje. Na een korte rondwandeling keren we dan ook terug naar het Griekse deel van de stad. Door tijdgebrek bezoeken we slechts enkele bezienswaardigheden, zoals het Vrijheidsmonument bij de oude stadsmuur, de bescheiden regeringsgebouwen met het monumentale aartsbisschoppelijk paleis en daarvoor het standbeeld van aartsbisschop Makários. Het Ledra-observatorium op het dak van het Woolworth warenhuis biedt een prachtig uitzicht op het Turkse deel van de stad en het Kyrénia-gebergte. Enigszins provocerend hangt er op één van de berghellingen een enorme Turkse vlag met de tekst: ‘Ik ben er trots op Turk te zijn’ (zie afbeelding hierboven).

Enkele tips

• Dagtochten aangeboden door de tientallen lokale bureaus in Pafos zijn een stuk goedkoper dan via de touroperator, terwijl de ervaring/deskundigheid/begeleiding van de gidsen en het comfort van het vervoer er niet minder om is. Via een lokaal reisbureau betaal je b.v. voor een dagtocht naar Nicosia € 20 p.p., bij de touroperator € 45. Hierbij zijn dan de lunch, drankjes en entreegelden niet inbegrepen.
• Het reserveren van een huurauto in Nederland (met rode kenteken) is vaak goedkoper dan ter plaatse huren. Let altijd goed op wat er wel en niet inbegrepen is. Een huurprijs zonder belasting, toeslagen, reserveringskosten en verzekering kan heel goedkoop lijken, maar is het in de praktijk dan vaak juist niet. Let ook goed op de staat van de auto. Het eigen risico is hoger dan bij ons. Bovendien ben je niet verzekerd als je b.v. problemen krijgt op de overharde en moeilijk begaanbare trails in het Akámas natuurreservaat. Wij hebben geen auto gehuurd, mede vanwege het soms roekeloze rijgedrag van de Cypriotische jeugd.
• Het komt regelmatig voor dat sommige geldautomaten (ATM's) aan het eind van de dag niet werken. Vaak zijn ze dan niet bijgevuld.
• Voor maaltijden kun je goedkoper terecht bij de vele lokale restaurants en eetgelegenheden dan dat je ze inclusief boekt bij je reis in het hotel of appartementencomplex.