Kruidig wandelen in Nuth

Wandelen, planten leren kennen en er mee omgaan. Wij leren de natuur kennen en de natuur leert ons kennen! Het is half april, het wielerweekend van de Amstel Gold Race. En ook het tweede weekend van de herboristen opleiding. Deze keer zomaar in Nuth niet ver van Valkenburg in het Zuidelijkste puntje van Nederland. Machtig mooi weer. Dus wandelen we ook wat meer. We vertrekken aan de geklasseerde en gerestaureerde hoeve, het laatste huis van Nuth links van de weg naar Wijnandsrade . Een smalle, eerst nog wat verharde veldweg met mooie meidoornhagen, de meest natuurlijke afsluiting voor de weilanden om de paardjes en de koeien binnen te houden en de wandelaars buiten.

Eind april, de eerste witte bloesem van de meidoorn is reeds geopend, het is dé bloesem tegen ouderdomshart, ritmestoornissen en hoge bloeddruk. Langs en onder de haag vinden we zeer algemene maar nuttige onkruiden zoals zevenblad, hondsdraf en vogelmuur. Allemaal ook te eten, al wandelen hier veel Nuthse mensen met hun hondse huisdieren. Toch wat uitkijken bij het plukken. We komen in een open weide- en akkerlandschap. In de weilanden is het paardenbloemtijd, nog zo'n superonkruid, de jonge en de gebleekte blaadjes onder de molshopen zijn te eten als krokante en licht bittere sla en de oudere bittere bladeren zijn goed spijsverteringbevorderend, galdrijvend en vochtafdrijvend. Ze worden niet voor niks overal pisbloem genoemd. De bloemen vooral de bloemblaadjes zijn te verwerken tot gelei, deze proeft honingachtig met een licht bittere nasmaak.

Akkeronkruiden: kamille, kruiskruid en dovenetels

Op een veldkruispunt wacht een gekruisigde Kristus, om ons de 'weg' te wijzen. Wij kiezen min of meer voor rechtdoor, aangelokt door de beekvallei met bomen in de verte, richting Swier. Bij het drassig beekvalleitje vinden we een hele andere plantengroei, bloeiende pinksterbloemen maar ook reuzepaardestaarten die hun voorhistorische, fertiele sporenstengels trots de hoogte in steken.

Langs de akker aan de overkant wat rosetten van de nu nog niet opvallende klaprozen, maar ook het frisse groen van de valse kamille (Anthemis arvensis) . Vals omdat hij doet alsof hij echte kamille is, maar hij heeft niet de 'appeltjes'geur en ook niet de uitzonderlijke kalmerende en ontsmettende eigenschappen van de echte kamille (Matricaria recutita).

Wat hier nu ook overal bloeit zijn de verschillende dovenetels: de witte dovenetel, de paarse en zelfs de gele. Niks bijzonder en zeker niet zeldzaam maar toch kunnen we er van genieten, al moet je daarvoor niet speciaal naar Nuth komen. Medicinaal is de witte dovenetel een oud en wat vergeten middel tegen witte vloed. Het is ook een lipbloemige waar je de familiekenmerken zoals een lipachtige bloem en een vierkante stengel goed kan van aflezen.

Een mysterieus bosje met aronskelken en dassenburchten

Wij draaien ondertussen rechts het aanlokkelijk oudemolenpad op richting Wijnandsrade. Eerst wandelen we nog langs kale akkers maar verder op duiken we de vallei en het bos in. Een andere sfeer hier en een andere plantengroei. Magisch! Kabouters kunnen hier elk ogenblik te voorschijn komen. Grote gaten in de holle weg doen vermoeden dat hier ondergronds gewerkt wordt, al zullen daar wel dassen in plaats van kabouters huizen. Ook een geheimzinnige en giftige plantengroei kunnen we hier terug vinden. Aronskelken bijvoorbeeld. Deze kelk van Aaron heeft een nogal bizarre bloeiwijze, waarvan vooral het grote lichtgroene schutblad opvalt, maar nog opvallender is de aasgeur die de bloem verspreidt om vliegjes aan te lokken die voor de bevruchting moeten zorgen. Een nogal vreemde en gecompliceerde manier om voor nageslacht te zorgen. Heeft God hier over nagedacht?

Bronnetjesbos met munt en moerasspirea

We zijn bijna in Wijnandsrade. Toch worden we eerst nog onverbiddelijk aangetrokken door een lichte open plek in het bos. Alsof de heilige geest of de vurige tongen van Pinksteren hier voortijdig zijn neergedaald. Een bronnetjesbos met massaal vele geelgloeiende dotterbloemen straalt ons tegemoet. In het natste gedeelte vinden we de zoetgeurende moerasspirea (wie anders), de aromatische watermunt en zelfs enkele geelbloeiende sleutelbloemen. Beladen met geur, gevoel en informatie over al deze planten, belanden we in het dorp en wandelen met een verzadigd gevoel via het grenspad en de hellebroekweg terug naar Nuth. Nut-tig is het zeker wel geweest en meer dan dat.

Nog wat planten info

Valse kamille: Anthemis is afgeleid van anthemon dat bloem betekent en arvensis van "in het veld voorkomend". De plant is eenjarig, kan 30-60 cm hoog worden en bloeit vooral in juni. De gele bloem heeft een witte stralenkrans van lintbloemen. Schubkamille wordt het geslacht ook wel genoemd omdat er een soort vliesjes of schubbetjes tussen de gele buisbloemen zitten. Je moet wel jonge, scherpe ogen hebben om dat te kunnen zien of een vergrootglas gebruiken.

Gevlekte aronskelk: de knollen van deze plant bevatten veel zetmeel en kunnen gekookt gegeten worden, alhoewel het bovengrondse groene gedeelte, vooral vers zeer giftig is. In de fytotherapie werd de plant vroeger wel gebruikt tegen heesheid, hoesten en keelpijn. Verschillende aronskelken worden in de oude literatuur bij Dioscorides en Avicenna als anticonceptiemiddel vermeld. De moderne Natural Standard monography schrijft dat ' Leptin extracts from Arum are currently being examined for their antispermatozoic properties'.

Namen: gefleckter Aronstab (Duits), gigaro scuro (Italiaans), gouet (Frans), Cuckoo Pint, Lords and Ladies (Engels)