Rondreis Jordanië: De rotsstad Petra

Op dag zeven van onze Jordanië-trip vertrekken we vlak na zonsopgang vanuit het hotel in Wadi Musa naar de rode rotsstad Petra. Dit vroege tijdstip is gekozen vanwege de bijzondere lichtinval 's morgens en om de hitte en drukte overdag te vermijden. Petra is de meest toeristische attractie van Jordanië, een verbazingwekkende combinatie van Nabateese bouwkunst en een magnifiek landschap, met als hoogtepunt aan het begin de wandeling door de lange kloof naar de Schatkamer (zie foto links).

De ontdekking van Petra

Petra is het bekendst vanwege de indrukwekkende graftomben en tempels die de Nabatees-Arabische inwoners ongeveer 2000 jaar geleden in de zachte Nubische zandsteen hebben uitgehakt. Sinds hij de hoofdstad van 'Arabia Petraea', zoals hij het noemde, door de Zwitserse ontdekkingsreiziger Johann Ludwig Burckhardt in 1812 werd herontdekt, hebben westerse en Arabische geleerden meer dan 800 monumenten geïdentificeerd, die op enkele tientallen na allemaal in de roodachtig getinte rotsen zijn uitgehakt. Petra was een dynamische, vreedzame plek, waar mensen uit alle windstreken met elkaar in contact kwamen en waar handelsroutes en culturele tradities van de belangrijkste oosterse en westerse beschavingen van het Middellandse Zeegebied samenkwamen. Aan de monumenten zijn de invloeden van diverse culturen te herkennen.

Het rijk van de Nabateeërs

Er is nauwelijks iets bekend over het ontstaan van Nabatea. Geleerden houden het erop dat de Nabateeërs een halfnomadisch volk uit het noorden van het Arabisch schiereiland waren, die in de 6e en 5e eeuw v. Chr. naar het gebied van het bijbelse koninkrijk Edom in zuidelijk Jordanië emigreerden. Dankzij hun slimme technieken om de schaarse watervoorraden te benutten, met uit de rotsen gehakte goten en waterputten, en door het gebruik van kamelen voor transport van mensen en goederen wisten ze zich uitstekend aan te passen aan het droge woestijnklimaat. Op het hoogtepunt van het onafhankelijke Nabateese rijk, rond het begin van onze jaartelling, stond Petra wijd en zijd bekend om haar hoogontwikkelde rechtsstelsel en haar technologische en commerciële vaardigheden. In 106 na Chr. werd het Nabateese koninkrijk bij het Romeinse Rijk ingelijfd. Overblijfselen hiervan zijn nog te herkennen aan het plaveisel en de zuilenstraat. Door een aantal verwoestende aardbevingen in de 6e en 8e eeuw bleef er weinig van de vroegere pracht en praal over. Aan het eind van de 8e eeuw was Petra helemaal verlaten. Archeologen vermoeden dat er nog veel aanwijzingen over de Nabateese cultuur begraven liggen in delen van de stad die nog niet zijn onderzocht.

Tips voor een rondwandeling

Op slechts enkele plaatsen in de wereld lijken de natuur en de mens samengewerkt te hebben om iets van onvoorstelbare schoonheid te scheppen. Petra (Arabisch: Pètra) is één van deze plekken. Het wordt niet gerekend tot de klassieke wereldwonderen, maar de rotswoningen van deze jarenlange geheime stad kwamen bij een internetverkiezing in 2007 wel op de nieuwe lijst van de 'zeven wereldwonderen'. Petra is dagelijks toegankelijk van 6.00-18.00 uur ('s winters tot 17.00 uur). In de regentijd (november-maart) komt het wel eens voor dat door overvloedige regenval de stad wordt afgesloten als de toegangskloof en rivierbeddingen overstromen. De entree is prijzig: 33 dinar (±€ 30,-) voor een dagkaart. Voor enkele dinars meer is de toegangskaart twee dagen geldig. Die tijd heb je wel nodig als je het hele complex wil bekijken. Om alle belangrijke bezienswaardigheden in het bijna 100 km² grote bekken van Petra te zien is zeker een week nodig. Wij beperken ons tot het mooiste gedeelte van de stad: de lange, smalle kloof (Siq) naar al Khazneh (de Schatkamer), het grote plein met de tombes (Street of Façades) om via de Romeinse zuilenstraat (Colonnaded Street) te lunchen bij het restaurant en museum (zie plattegrond boven). De 45 minuten durende klim naar het klooster (ad Deir) is eveneens de moeite waard en je hebt een magnifiek uitzicht op de bergen. Voor liefhebbers kan de tweede dag besteed worden aan de drie uur durende wandeling naar Petra's oudste heiligdom: de hoge offerplaats (al Madhbah); de beste tijd voor deze wandeling is, vanwege de snel oplopende temperatuur, vroeg in de morgen. Speciaal bij zonsopkomst is het kleurenspel op de geel, roze en zelfs blauw gekleurde rotsen onvergetelijk. Als je dit ziet, begrijp je waarom Steven Spielberg Petra koos als decor voor zijn Indiana Jones-film ‘The Last Crusade’.

al Khazneh

Zelfs op het terrein rond het bezoekerscentrum, waar de tickets verkrijgbaar zijn, liggen tal van oude resten: kleine graven en vertrekken in de rotsen uitgehakt. Een grote Nabateese tombe is verbouwd tot een bar! Vanaf het bezoekerscentrum daalt de route door de Bab as Siq af naar de as Siq (smalle kloof) die na enkele honderden meters uitkomt bij het beroemdste monument van Petra: al Khazneh (De Schatkamer of 'the Treasury'). De naam verwijst naar een plaatselijke legende: de urn op de top van het monument zou ooit de schat van een farao hebben bevat. De monumentale graftombe van 40 m. hoog en 25 m. breed is vermoedelijk in de 1e eeuw v. Chr. gebouwd voor de Nabateese koning Aretas III. In de façade, die versierd is met beelden van goden, dieren en mythologische figuren, zijn zowel Griekse als Nabateese bouwkundige elementen te herkennen.

Siq al Barid of 'Klein Petra'

Tien minuten rijden naar het noorden ligt Siq al Barid of 'Klein Petra', een welvarende 'voorstad' van Petra, gelegen aan de kruising van oude karavaanwegen tussen Petra en de Wadi Araba, de Dode Zee, Gaza, de Palestijnse kust, Egypte en de Middellandse Zee. Wij bezoeken Siq al Barid de volgende ochtend. Het is een kloof met enkele reusachtige in de rotsen uitgehakte waterputten die nog steeds in gebruik zijn bij de plaatselijke bedoeïenen. Nadat grote zus Petra vanaf eind jaren zestig van de vorige eeuw steeds toeristischer werd, werden de bedoeïenen die er nog woonden weggestuurd. Ze worden in Klein Petra, dat veel rustiger is, oogluikend toegelaten om b.v. hout te sprokkelen of handgemaakte spullen te verkopen. De kloof bevat ook enkele graftomben, tempels, huizen, kanaaltjes, trappen en andere bouwwerken. Het is lang niet zo indrukwekkend als Petra zelf, maar als je de stenen trap beklimt aan het einde van de siq heb je bovenaan een schitterend uitzicht over de omgeving (zie afbeelding rechts).

Dit artikel is deel 7 van de 11-delige special Rondreis Jordanië.