Rondreis Jordanië: Naar de Dode Zee

Op dag vijf van onze rondreis vertrekken we vanuit Amman via de bochtige, maar schilderachtige King's Highway richting de Dode Zee. Allereerst bezoeken we Mount Nebo, de bedevaartplaats voor christenen waar Mozes is gestorven. In de nabij gelegen mozaïekstad Madaba zien we de beroemde topografische kaart van Madaba, een 6e eeuwse mozaïek, waarna we via een spectaculaire afdaling in de Wadi al Mujib, de Grand Canyon van Jordanië, een 'duik' nemen in de Dode Zee.

De King's Highway

Wie naar het zuiden wil reizen kan kiezen uit drie routes: de bochtige, maar afwisselende 250 km. lange King's Highway (koningsweg) van Amman naar Petra, de snelle maar saaie vierbaans Desert Highway en de Dead Sea Highway, die langs de Dode Zee zuidwaarts naar Aqaba loopt en moderner en veiliger is dan de King's Highway. Onze busreis gaat over de historische King's Highway. Het is een oude route die al meer dan 3000 jaar wordt benut door kooplieden, legers en pelgrims. Al in 1200 v. Chr. verzocht Mozes, zoals de bijbel vermeldt in het boek Numeri, de Edomieten met het volk van Israël, dat uit Egypte was gevlucht, door hun land te mogen trekken en alleen 'de koninklijke weg te gaan zonder af te wijken naar rechts of naar links' om zo het Beloofde Land te bereiken. De (inmiddels geasfalteerde) weg voert door grote en kleine wadi's (dalen). In de lente en de vroege zomer, als het water van de winterregens door de dalen stroomt, zijn de berghellingen bedekt met een tapijt van bloemen. Ook de Romeinen gebruikten deze route getuige de schaarse mijlpalen die hier en daar nog zichtbaar zijn.

Mount Nebo

De 817 m. hoge berg Nebo (Arabisch: Jabal Siyagha), waar Mozes (Mousa) is gestorven, is al sinds de begintijd van het christendom een bedevaartplaats. De vroege christenen stichtten hier de Mozeskerk die eind 6e eeuw was uitgebreid tot één van de grootste kloostercomplexen van het Midden-Oosten. Naast het museum wordt op de top de basiliek uit de 6e eeuw gerestaureerd en was tijdens ons bezoek niet te bezichtigen. Het uitzicht vanaf het platform op Mount Nebo is ongelooflijk mooi, vooral vroeg in de morgen en bij zonsondergang. Het Beloofde Land strekt zich uit naar het westen, in de donkergroene Jordaanvallei ligt de oude stad Jericho verborgen. Omdat het op deze dag door de warmte vrij heiig is, zijn de daken van Jeruzalem en Bethlehem niet te zien, maar wel een glimp van de noordoever van de Dode Zee (zie afbeelding links). Het kruis met de bronzen slang buiten de kerk symboliseert de staf van Mozes, die door God in een slang werd veranderd. Om ze beter te kunnen beschermen zijn de meeste mozaïeken met jachtscènes, religieuze taferelen en exotische dieren uit de kerk verwijderd en te zien op de muren van een nieuw bijgebouw.

De mozaïekstad Madaba

Vlakbij Mount Nebo ligt langs de King's Highway de historische stad Madaba in een vruchtbare vlakte met glooiende heuvels. De 'stad van de mozaïeken' werd vooral bekend als Byzantijnse bisschopsstad en het middelpunt van een mozaïekschool. De mozaïeken zijn gemaakt van steentjes uit de omgeving. Veel motieven grijpen terug op de Grieks-Romeinse tijd zoals jacht-,vissers-, religieuze maar ook mythologische taferelen en vooral afbeeldingen van dieren. Dergelijke motieven zijn te zien op alle mozaïeken langs de King's Highway. De grootste bezienswaardigheid van Madaba is een 6e eeuws vloermozaïek, de kaart van Madaba, in 1898 ontdekt tijdens de bouw van de Grieks-orthodoxe St. George's Church, die op de plek van de Byzantijnse kerk staat. Het mozaïek is een realistische, assymetrische topografische kaart van de oostelijke Byzantijnse wereld van Libanon tot de Nijldelta en is vrijwel compleet. Madaba heeft diverse kerken van verschillende godsdiensten en staat al decennia bekend als een tolerante stad. Het centrum is erg knus met zijn restaurantjes, terrassen en een variëteit aan winkels. Ook hier worden nog steeds opgravingen gedaan en fundamenten blootgelegd.

Wadi al Mujib

Na ons bezoek aan Madaba vervolgen we de King's Highway en stopt de bus bij een uitkijkpunt over Jordanië's Grand Canyon. Hier hebben we een prachtig uitzicht over de Wadi al Mujib, een diepe kloof met een maximale hoogteverschil van 1300 m (zie afbeelding rechts). De Wadi Mujib-rivier mondt uit in de Dode Zee, maar staat het grootste deel van het jaar droog, mede door een dam aan het begin van de rivier. Het stuwmeer achter deze dam dient als drinkwater voor de regio al Karak. De weg slingert omlaag en voert over de dam tussen hoge basaltrotsen aan de bovenkant van de wadi door en komt uit op een uitgestrekt plateau, waar veel graan wordt verbouwd. Hier wordt de lunch genuttigd in een restaurant, waarbij we ook deze keer de keus hebben uit een uitgebreid warm en/of koud buffet.

De Dode Zee

Na een korte rit bereiken we daarna een resort aan de Dode Zee, waar we kunnen ontspannen in de zee of op of langs de zwembaden van het hotel. Wie meent te kunnen zwemmen in het warme zeewater komt bedrogen uit. Door de opwaartse druk (38% zout) kun je het best ruggelings drijven. De overbekende foto's van krantenlezende badgasten vereist toch een behoorlijke evenwichtskunst (zie foto inleiding). Overal langs de kust kan gezwommen worden, maar was wel na afloop de huid overvloedig met zoet water. Ernstige huidproblemen laten zich uitstekend met zwarte modder en modderpreparaten behandelen. Wel is het noodzakelijk de huid na de behandeling met een minerale crème of minerale bodylotion te verzorgen. De meeste badgasten maken gebruik van de voorzieningenn in de resorts of parkeren vlak bij de monding van één van de riviertjes. Tot aan de lange brug over de rivier door Wadi al Mujib zijn overal langs de kust zoutafzettingen te zien. Wat je soms aanziet voor stenen blijken grote klompen zout te zijn (zie foto).

De Dode Zee ligt ruim 400 m onder zeeniveau en is daarmee het laagste punt op aarde. Hoewel veel wadi's uit de omringende bergen hier lozen, kan het water in de Dode Zee niet weg. In combinatie met de zeer hoge temperatuur levert dat een snelle verdamping op. Wat overblijft is een tegen het verzadigingspunt aanzittend mengsel van water, zouten en mineralen, zoals magnesiumchloride, natriumchloride, bromidezouten en potas. Potas bestaat merendeels uit kaliumcarbonaat en wordt gebruikt voor de verwerking van kunstmest, hetgeen net als zout en modder een belangrijk exportartikel voor Jordanië is.

De Dode Zee, waar microscopisch kleine wezens in leven, speelt ook een centrale rol in de Bijbel en de Koran. De verhalen 'over een regen van zwavel en vuur' uit de Bijbel over de verwoesting van Sodom en Gomorra zouden kloppen met feitelijke verslagen van aardbevingen en vulkaanuitbarstingen die veroorzaakt werden door verschuiving van de continentale platen langs de Jordaanvallei. Onze Jordaanse gids vertelt dat door de verminderde toevoer van water uit vooral de Jordaan (als gevolg van irrigatie) het waterpeil in de Dode Zee per jaar een meter zakt. Dat zou betekenen, dat de zee, eigenlijk een meer, over 40 jaar droog komt te staan als er niet wordt ingegrepen.

Dit artikel is deel 5 van de 11-delige special Rondreis Jordanië.