Laatste ontmoetingen in Pakistan, augustus 2005

Verslag van fascinerende reis door Pakistan:verhaal over malaria, koranverzen in de wc, eerwraak in de tribal areas en "Viva Pakistan!" op de grens met India.

Hordes muggen & woedende Afghanen

Vorige week ben ik met Anthony mee naar vluchtelingenkamp Hajizai geweest. Een kamp dat op ongeveer een uur rijden van Peshawar ligt en waar al zo’n 25 jaar Afghaanse vluchtelingen wonen. In dit kamp runt HealthNet al een aantal jaren een project malariabestrijding. Bewoners van het kamp, maar ook ‘gewone’ Pakistanen, kunnen zich in de kliniek melden als zij verschijnselen hebben die er op kunnen duiden dat zij malaria hebben. Dan wordt er bloed afgenomen en wordt de (gratis) behandeling gestart. Een ander onderdeel van het project is de kweek van malariamuggen. In aparte schuurtjes staat het helemaal vol met bakjes water met larven en kleine gazen tentjes vol muggen. Verder staat er een hok met konijnen die de vrouwtjesmuggen van bloed moeten voorzien. Malariamuggen blijken precies dezelfde muggen te zijn als degenen die ons in Nederland lastig vallen; een mug wordt pas malariamug als zij bloed van een malariapatiënt tot zich heeft genomen. Er wordt dus bloed van een geïnfecteerd persoon gebruikt om malariamuggen te maken. Vervolgens wordt bekeken welke bestrijdingsmiddelen het best gebruikt kunnen worden in de strijd tegen malaria. Op dit moment zijn er heel veel muggen (en dus ook veel malariagevallen) doordat er afgelopen winter veel sneeuw is gevallen waarvan het smeltwater dit jaar het rivierwater enorm heeft doen stijgen. Een deel van het kamp is weggeslagen door het water en de moerassige plekken die daardoor zijn ontstaan, vormen natuurlijk een ideale broedplaats voor de muggen. Ik heb overigens op advies van Anthony besloten om geen malariatabletten te nemen voor mijn bezoek naar Pakistan.
HealthNet – de organisatie waarvoor Anthony en ook Nanko (de vriend van Marcela) werkt – heeft zowel projecten in Pakistan als in Afghanistan. Anthony en Nanko reizen regelmatig heen & weer, van Kabul naar Jalalabad (in het oosten van Afghanistan) naar Peshawar. Anthony was in Jalalabad op de dag dat bekend werd dat in Guantanamo Bay Koranverzen door de wc waren gespoeld. Dat bracht bij de Afghanen een enorme reactie teweeg. Een horde woedende mensen probeerden de poort van het kantoor van HealthNet te forceren. Anthony vertelde dat hij de kogels langs zijn oren hoorde suizen en is uiteindelijk verkleed als Afghaan het kantoor uitgesmokkeld.

Moed om kritisch te zijn

Op 18 augustus waren er districtsverkiezingen in Pakistan. Volgens mij een soort van gemeente of provinciale verkiezingen maar dat is me niet helemaal duidelijk geworden. Er was véél discussie over vrouwen: mogen zij zich kandidaat stellen en mogen zij stemmen? In bepaalde gebieden absoluut niet dus. Ik hoorde van Marcela een verhaal over twee vrouwen die zich hard maakten om vrouwen te informeren over hun recht om te stemmen en om die reden vermoord zijn. Ik realiseer me steeds meer dat de Pakistaanse vrouwen die zich niet zomaar willen neerleggen bij de stupide regels die de mannen hen opleggen, echt moedig moeten zijn. Anyway, de uitslag van de verkiezingen is nog niet bekend en ik geloof dat er donderdag nog een 2e ronde is. In ieder geval wel érg interessant om in de krant over al die discussies te lezen. Sowieso valt me op dat er veel kritiek over allerhande onderwerpen in de krant verschijnt. Ik heb het idee dat er geen censuur wordt toegepast want mensen uiten kritiek op alle denkbare onderwerpen: het gedrag in het verkeer, de corruptie, de geringe aandacht voor het cultureel erfgoed van Pakistan, besteding van het geld door de overheid (75% gaat naar defensie!!!), verkrachtingen, de tribal areas etc. Toch een fijn idee dat er dus duidelijk mensen zijn die nadenken en kritisch durven zijn.

Eerwraak in en buiten de tribal areas

Over de tribal areas heb ik nog niet echt verteld. Peshawar is een grensstad die gewoon onder het gezag van de overheid valt. Maar een paar kilometer verder beginnen de tribal areas. Dit is een heel groot gebied dat niet onder zeggenschap van de overheid staat maar waar de regels van de tribal chiefs gelden. Dit is tevens het gebied waarvandaan de goederen voor de smugglers market vanuit Afghanistan het land binnenkomen. En de drugs want er wordt hier volop papaver geteeld. En er worden in dit gebied wapens gemaakt & verhandeld.
In mijn eerste verhaal schreef ik dat ik de drug market zou bezoeken, maar uiteindelijk ben ik daar toch niet geweest. De drugmarket bevindt zich ook in de tribal area. Een soort van no go-zone als je geen permit hebt en een gewapende Pathaan om je te beschermen. De chauffeur die ons zou brengen werd met elke meter die we de area naderden steeds zenuwachtiger (want we hadden natuurlijk geen permit maar dachten even onopvallend de drugmarket te kunnen bekijken, wat natuurlijk een illusie was), dus we zijn maar braaf weer naar huis gegaan. Marcela is wel regelmatig in de tribal areas omdat daar ook veel vluchtelingenkampen zijn. VEEL meer nog dan Peshawar, zijn de tribal areas een mannenwereld. Vrouwen komen in principe niet buiten en anders echt alleen in burqa. Als een vrouw nieuwe sandalen nodig heeft, neemt haar man een stukje touw mee om de maat te bepalen en gebruikt dat om sandalen te kopen. En hier besluit een raad van oude wijze mannen bijvoorbeeld dat een meisje/vrouw door 5 verschillende mannen mag worden verkracht omdat haar oudere broer sex heeft gehad met een getrouwde vrouw uit een andere familie. Omdat de eer van de familie geschaad is. Lijkt me echt geweldig om vrouw te zijn in Pashtu-land!
Ik vind het trouwens ook erg bizar, en niet zo handig, dat de Pakistaanse regering geen gezag uitoefent over dit gebied (wat heel erg groot is). Ik lees in de krant regelmatig uitspraken van mensen (waaronder bijvoorbeeld president Musharraf) die vinden dat Pakistan aan zijn image moet werken. Zolang dit stuk Pakistan zich volledig aan de regels van het land onttrekt, lijkt me dat erg ingewikkeld. Buiten de tribal areas komen trouwens ook érg veel eerwraken voor. Hele families worden vermoord omdat uitkomt dat een vrouw stiekem een minnaar heeft bijvoorbeeld (wat veel voorkomt aangezien huwelijken niet op basis van liefde worden gesloten). Binnen de tribal areas worden vooral nichten en neven aan elkaar uitgehuwelijkt want dat is vertrouwd en dan blijven het geld & de goederen fijn binnen de familie. Niet echt gezond al die inteelt: Marcela vertelde dat ze onlangs een gezin zag waar van de 8 kinderen maar liefst 5 een afwijking hadden.

Grenzen met Afghanistan en India

Inmiddels heb ik trouwens wel een permit om de tribal areas in te gaan, en dat gaat morgen gebeuren. Nanko moet morgen weer naar Jalalabad en moet daarvoor met de auto over de Khyber Pass. Dit is de weg die vanuit Peshawar naar Afghanistan leidt. Ik moest me vanmorgen melden op het kantoor van Tribal Affairs voor toestemming. Op het formulier, wat inmiddels dus gestempeld en getekend is, staat precies aangegeven welke route we moeten volgen, dat het niet toegestaan is om foto’s te nemen en natuurlijk krijgen we een gewapende escort mee. Ben erg benieuwd! Ik ga proberen of ik met één teen op Afghaans grondgebied kan komen, en dan vervolgens vanaf de grensovergang weer terug naar Peshawar.

Afgelopen weekend waren Marcela en ik aan de andere grens van Pakistan, we waren in Lahore, aan de grens met India. Lahore was wel even iets héél anders. Veel relaxter want meer Westers. En rijker zo te zien want hier rijden af en toe BMW’s en Mercedessen (in plaats van alleen afgetrapte Suzuki’s) over brede lanen met bomen, zonder gaten in het asfalt. Vrouwen zonder hoofddoek en in korte mouwen. Nauwelijks baarden. Fijn voor de afwisseling! In Café Zouk waar we vrijdagavond aten, zagen we vrouwen die met elkaar uit eten gingen. Dat is in Peshawar ondenkbaar. Café Zouk was een mooi stijlvol ingericht restaurant, lekker eten, goeie sfeer, maar helaas zelfs hier geen glas wijn te krijgen.
Zaterdag hebben we in de oude stad het fort en de Badshahi moskee bezocht (waar 100.000 mensen kunnen bidden), en zo tegen zonsondergang zijn we naar Wagah gegaan. Hier is een grensovergang tussen Pakistan en India. Elke avond is hier een ritueel omtrent de wisseling van de wacht en het neerhalen van de vlag. Aan beide zijden van de grens zijn tribunes gebouwd voor al het publiek dat elke avond naar de ceremonie komt kijken. Aan Pakistan zijde zijn gescheiden tribunes voor mannen en vrouwen, in India alles door elkaar. De soldaten die de ceremonie uitvoeren, zijn speciaal geselecteerd op hun lengte. Lange mannen met snorren met van die omhoog gedraaide punten. Gekleed in een antracietkleurige shalwar kamiiz met een rode band en een waaier op hun hoofd. In aanloop van de ceremonie zijn 2 mannen gekleed in de kleuren van Pakistan bezig om het publiek op te stoken: zwaaiend met de Pakistaanse vlag schreeuwen en dansen ze: Viva Pakistan! (eigenlijk hoorde ik iets van Pakistan Zimbabwe, maar dat zal wel een vergissing zijn). Het publiek scandeert natuurlijk volop mee dat Pakistan het allerbeste is. Ondertussen gebeurt op de tribunes in India precies hetzelfde. Dan gaat de ceremonie van start: soldaten in Pakistan en India gaan de strijd met elkaar aan door zo indrukwekkend mogelijk te .................. tja, hoe noem je dat eigenlijk? Paraderen! Het leek een soort combi van militair machtsvertoon met een paringsdans door kraanvogels. Bijna lachwekkend ware het niet dat iedereen er zo serieus bij keek. De hekken tussen India en Pakistan werden open geschoven, vervolgens was er een wedstrijdje welk land het snelst het vlaggetouw los kon knopen. De vlaggen werden neergelaten. Soldaat India en soldaat Pakistan geven elkaar een hand, salueren, de hekken schuiven weer dicht, en daarmee was de ceremonie klaar en ging iedereen weer naar huis. Geweldig!

Burqa-perikelen

Zondag was Marcela ziek, waarschijnlijk iets van voedselvergiftiging want ze lag echt te kronkelen van de maagpijn. Ik ben dus alleen naar de Shalimar Gardens geweest. Natuurlijk trof ik weer (want zo zijn ze namelijk bijna allemaal) een taxichauffeur die zei dat hij wist waar het was en me, toen we eenmaal reden, in het Urdu naar de weg vroeg.
In het park voelde ik me niet echt op m’n gemak want ik werd telkens lastig gevallen. Eerst door een groep jongetjes die me bleven achtervolgen en naroepen tot ik, na 5x vriendelijk vragen of ze me met rust wilden laten, schreeuwde dat ze nu echt moesten opzouten. En vervolgens werd ik door een man achtervolgd. Elke keer als ik bleef staan om zogenaamd geïnteresseerd een boom te bekijken, zag hij toevallig ook iets interessants. Heel irritant. Kortom, ik denk dat het een mooi park was maar ik heb er eigenlijk niets van gezien. In je eentje door Pakistan reizen is voor een vrouw niet gemakkelijk. Tenzij je je kunt verschuilen onder een burqa misschien. Ik heb er één gepast, bij Zarin thuis want hij verkoopt die dingen (wat ik heel verwonderlijk vind voor een jongen uit de Kalasha Valleys). Een warme, zware, zwarte gevangenis was het. Als ik het gaasje strak voor m’n gezicht vasthield, kon ik nog enigszins wat zien, maar ik ben tot 4x toe over hetzelfde snoer op de grond gestruikeld omdat je dus echt alleen maar recht vooruit kunt kijken. © 2006 - 2009 Yonbarba, gepubliceerd in Reisverhalen (Reizen en Recreatie) op 20-11-2006. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Yonbarba is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Gerelateerde links

Kilroy, Reisverhalen, Reis om de wereld, Joho company en Ambassade.

Verwante artikelen

• How to behave in Pakistan: Voordat je naar Pakistan vertrekt, is het goed om je alvast in te lezen en deze tips door te nemen. Want Nederland en Pakistan, dat is echt een wereld van verschil! Bereid je goed…
• Zuid- en Centraal-Azië, Afghanistan: Afghanistan komt tegenwoordig dagelijks in het nieuws. In 2001 is de Taliban ten val gebracht door de Verenigde Staten. Maar er heerst nog steeds geen vrede. Er zijn al j…
• Vliegen met Pakistan International Airways: Als je bezig bent met een plannen van een vliegreis naar Pakistan, dan is Pakistan International Airlines een redelijk voor de hand liggende keuze als het gaat om…
• Aardbeving Pakistan 8 oktober 2005: In 2005 werd Pakistan getroffen door een verwoestende aardbeving. 80.000 dodelijke slachtoffers, 75.000 gewonden en nog veel meer daklozen. Wat waren de redenen van deze h…
• Slachtoffer van eerwraak: Wat is eerwraak en waarom doet iemand zo iets gruwelijk zoals het vermoorden van een familielid enkel en alleen voor de eer?