Het Wilde Westen ligt in het Nabije Oosten

Is het mogelijk om individueel en praktisch onvoorbereid af te reizen naar bezet gebied in Israel en bovendien, in slechts een week tijd, een bezoek te brengen aan Petra, werelderfgoed in Jordanië? Het is de vierde keer dat ik het gebied zal bezoeken en ik twijfel. Enerzijds geniet ik van de Oosterse gastvrijheid, anderzijds word ik niet graag als crimineel behandeld door chagrijnige, achterdochtige Israëlische pubers.

Terroristen

Oponthoud bij checkpoints en norse soldaten zijn niet mijn idee van lekker rondreizen. Om mijn ergernis tot een minimum te beperken wil ik Palestina dit keer met Jordanië combineren; mijn reisgenote wil graag nog een keer naar Petra. We vliegen op Tel Aviv. Naar Amman vliegen is duurder en we moeten hoe dan ook de grens over. Zodra het om de Israëlische grens gaat, kun je slachtoffer worden van langdurige ondervraging wanneer je eerlijk vertelt dat je reisdoel Bethlehem is, en al helemaal wanneer je daar vrienden hebt. Vrienden in Bethlehem? Onmogelijk, dat zijn terroristen!

Pinnen

Dit keer valt het mee. We worden wel apart genomen, maar hoeven niet de hele inhoud van onze bagage te verantwoorden. Op het vliegveld pinnen we shekels en wachten tot het serveece busje naar Jeruzalem vol is om te vertrekken. In Jeruzalem stappen we over op lijnbus 21. Mijn vrienden hebben een kamer gereserveerd in Mary’s house, een klooster in het centrum, niet ver van de Geboortekerk. Van Ben Gurion airport naar Jeruzalem is het slechts 42km en van Jeruzalem naar Bethlehem maar 10 km.

Visum

De week voor onze afreis lees ik tot mijn schrik in de Rough guide to Jordan dat Israëlische grenswachten je zonder Jordaans visum niet doorlaten bij de overgang bij Jeruzalem. Mijn vriendin wil een dag vrij nemen om naar Den Haag te reizen, maar ik lig met griep op bed. Het alternatief is de omweg via Ramallah, in het noorden, of Eilat, in het zuiden, waar je bij de grens wel een visum kunt kopen. Er zijn in Israel slechts drie grensovergangen.
Maandagochtend nemen we lijn 21 en stappen in Jaffastreet op de stadsbus naar het centrale busstation in Jeruzalem, waar onze bagage door de security check gaat. We hebben de bus net gemist en moeten drie uur wachten. Vier uur later, het is al donker, bereiken we Eilat.

Gratis

Wat te doen? Overnachten in Eilat en de volgende ochtend in Aqaba een visum kopen om door te reizen naar Petra? Of meteen de grens oversteken en een kamer zoeken in Aqaba? We besluiten te proberen zover mogelijk te komen en nemen een taxi naar de grens (die tot 20.00 uur open is); binnen 10 minuten zijn we er en kunnen te voet verder. Israel vraagt 94 shekel p.p. (ca. 20 euro) bij verlaten van het land, maar eer we het weten hebben we helemaal gratis een Jordaans stempel (visum!) in ons paspoort en vervalt de noodzaak naar Aqaba te gaan.

Bedoeïenencamping

Aan de andere kant staan taxi’s klaar. Voor 30 dinar p.p. (30 euro) wil iemand ons naar Petra brengen. Bussen vertrekken pas weer morgenochtend vroeg. Ik heb mijn romantisch/avontuurlijke zinnen gezet op de bedoeïenencamping, 15 km ten noorden van Petra, wat de prijs - na afdingen - verhoogt naar 75 euro. De chauffeur, zelf een bedoeïen blijkt later, raadt het sterk af. Hij belt de camping: overnachten incl. ontbijt kost 33 dinar plus diner nog eens 15 dinar. Als alternatief heeft hij een schoon hotel in Wadi Musa vlakbij de ingang van Petra voor slechts 15 dinar incl. ontbijt. Aangezien ik door de nog niet overwonnen griep nauwelijks bij stem ben, ga ik overstag.

Sunrise

Want de temperatuur is overdag weliswaar aangenaam, er staat een venijnige wind, en ’s avonds koelt het flink af. Twee uur later beklimmen we de trappen van het Sunset Hotel. Oud, vlekkerig tapijt met rafelranden, een piepkleine douche - annex wc - geen douchegordijn, grauw beddengoed, het slaapkamerraam met lichtdoorlatend synthetisch gordijn dat met tape aan de wanden is vastgeplakt in een vruchteloze poging het hele raam te bedekken. De volgende ochtend zes uur branden we dan ook ons bed uit.

Overstroming

Tot mijn verrassing wordt het hotel wel genoemd in mijn gids, “je betaalt voor de lokatie”; slechtere hotels krijgen die eer niet. De aardige eigenares, het feit dat een verhuizing de nodige rompslomp met zich meebrengt, en het goede bed, maken dat we na een nacht rust besluiten toch te blijven. We kunnen nog terecht in het restaurant. De stoelpoten lijken een watersnood te hebben overleefd. Het personeel loopt verkouden snuivend rond en geeft het bestek verkeerd om aan... Als ik nu geen Mexicaanse griep oploop…(Bij het uitchecken staat het diner niet op de rekening en de eigenaar schenkt het ons).

Voorbereiding

De volgende ochtend moeten we eerst ‘downtown’, dat wil zeggen: terug de berg op, om te pinnen"; bij de grens kon je alleen wisselen. Wadi Musa, zo genoemd omdat Mozes hier van woede op een rots sloeg, waarop ter plekke een bron ontsproot, is gebouwd langs de smalle diepe vallei. Het is een bochtig en bergachtig lintdorp, 4 km lang, en het is inderdaad fijn om onderaan, vlakbij de ingang tot Petra, je hotel te hebben, zodat je niet afhankelijk bent van vervoer per hotelbusje of per taxi. Vooraf raadplegen van je reisgids heeft zeker zijn voordelen...

Taxi

Na twee dagen van exploreren willen we liefst via de panoramische King’s Highway in vijf uur terug naar het noorden, naar Amman, en onderweg het kasteel van Karak aandoen. Bussen vertrekken om 6, 7, 8 en rond 11 uur, of je stapt in een serveece en wacht tot die vol is. Helaas nemen deze bussen allemaal de saaie, want snellere Desert Highway (drie uur). Onze taxichauffeur naar het busstation boven in het dorp biedt aan ons helemaal naar Amman (325 km) te rijden; dat lijkt ons te duur. Bij het busstation aangekomen worden we echter door een andere chauffeur overrompeld: voor 10 dinar p.p. brengt hij ons, samen met een Palestijnse student. Aangezien het alternatief weliswaar goedkoper is, maar ook twee uur wachten betekent, is de keus snel gemaakt.

Eieren

De grensovergang naar Israel ligt 40km oostelijk van Amman: we hebben nog een busje nodig om ons daarheen te brengen. De King Hussein of Allenby bridge moeten we dan weer per speciale bus oversteken. Amman is een heksenketel; wat wij ervan zien is niet bepaald aantrekkelijk. Het busstation oogt groot en onoverzichtelijk en naar de grens moeten we blijkbaar vanaf een ander station vertrekken. We worden bestormd door taxichauffeurs. Het afgeslagen aanbod van onze chauffeur om ons voor JD10 (eerst JD12,50) naar de grens te brengen, accepteren we alsnog. Een hoge prijs vergeleken bij de JD10 voor de reis vanaf Petra. Maar gezien de verkeerschaos, de hitte, en onze bagage, kiezen we opnieuw eieren voor ons geld.

Lange rok

We moeten allebei ontzettend nodig naar de wc en stoppen bij een tankstation, zonder toilet. De nood is zo hoog dat onze chauffeur aanbiedt dan maar in de struiken langs de snelweg onze behoefte te doen. Achter een geurende oleander, tussen snelwegafval en met onze blote billen richting tankstation, legen we opgelucht onze blaas. Een lange rok is hier inderdaad zo gek nog niet.

Smokkelroute

Al snel slaan we een onopvallende smalle kronkelende weg in tussen bamboestruiken - het lijkt wel een smokkelroute -, en staan even later, na de Jordaanse grenspost, een vol uur voor de Israëlische slagboom te wachten. De douanière trekt een vies gezicht als ze ‘Bethlehem’ hoort, en ‘vriendin’. We worden naar een bankje gestuurd en wachten. Een aardig uniform komt het telefoonnummer van mijn vriendin vragen. Die is toevallig net in België, dus ik geef hem het nummer van haar man. “Is die dan niet bij haar?” Hij moet zijn social security nummer geven. Een moslima roept wanhopig hoe lang het nog duurt; ze wacht al twee uur! ‘Onze’ man stuurt haar door naar de loketten.

Eilandjes

Terwijl we in Petra nog dachten genoeg tijd te hebben voor een tussenstop (bijvoorbeeld in Karak), bereiken we uiteindelijk elf uur later, om 20.00 uur, onze eindbestemming. Na de grensovergang passeren we nog een checkpoint, en hoewel we zojuist gecontroleerd zijn, moet iedereen de bus verlaten om opnieuw zijn paspoort te laten zien. In Israël reizend tussen eilandjes bezet gebied is een dag zonder checkpoint nu eenmaal geen dag.

Orders

Op onze laatste dag willen we Jericho bezoeken. We springen op de ons vertrouwde 21 en stappen in Jeruzalem over op een bus die ons echter niet rechtstreeks kan brengen. In plaats daarvan moeten we ergens overstappen, de chauffeur zal ons waarschuwen waar. Terwijl een bord aangeeft dat Jericho linksaf ligt, slaan wij rechtsaf en rijden door een bedrijvige straat, waar van alles verkocht wordt, van meubels tot levend pluimvee, en waar onbebouwde kavels vergeven zijn van zwerf- en grofvuil: Caesarea, of dan toch de aanloop naar deze stad. Plotseling wijst onze chauffeur naar een busje op de andere weghelft. Het brengt ons de hele lange weg weer terug naar de splitsing en kiest dit keer wel de goede richting. Op onze vraag waarom we daar niet hadden kunnen overstappen, haalt men de schouders op: orders van de Israëlische politie.

Veiligheid

Ons vliegtuig vertrekt om 08.00 uur ’s ochtends. We moeten drie uur van tevoren op het vliegveld zijn, reistijd Bethlehem – Ben Gurion is maximaal 1 uur (42 km), dus zou je denken dat om 04.00 uur vertrekken ruimschoots op tijd is. Toch spreekt de taxi al om 03.00 uur af; we moeten rekening houden met oponthoud door politie onderweg. We nemen de zwaar bewaakt grensover in de muur bij Bethlehem, in plaats van de omweg via Beit Jala die de bus naar Jeruzalem altijd neemt. Na de paspoortcontrole mogen we door… tot we een paar meter verder, midden op een leeg kruispunt naar Jeruzalem / Tel Aviv door drie politiewagens worden klem gereden en met een felle lamp beschenen. Twee volwassen agenten vragen waar we heen gaan. De chauffeur verontschuldigt hun wantrouwen: "Het gaat om jullie veiligheid". Op de heenweg werd hij ook aangehouden, nu controleren ze of hij de waarheid sprak.

Vriendelijk

Een uur te vroeg, wachten we om in te checken. Een vriendelijke beveiligingsbeambte ondervraagt ons. De afgelopen week hebben we welgeteld drie aardige soldaten/beveiligingsmensen mogen meemaken, een schrale oogst op het leger van jonge soldaten, min of meer vers van de schoolbanken; de rest is opvallend nors, in tegenstelling tot de wel altijd vriendelijke Jordaanse beambten in uniform. Wat moet het vreselijk zijn om zo’n verknipt beeld van je medelandbewoners te hebben. Zeker hebben de Israëli’s in hun land afschuwelijke dingen meegemaakt en hebben de militante islamieten het voor de vredelievende moslims en christelijke Palestijnen letterlijk verknald. De joden hebben er echter geen idee van in welke beknellende omstandigheden hun niet-joodse landgenoten moeten leven. Het zou goed zijn als ze hun eigen checkpoints eens zouden durven oversteken voor een bezoekje aan bezet gebied. De meesten verlaten hun land echter alleen via het luchtruim. Om zich ooit, hoe lang nog?, te verontschuldigen met: we hebben het niet geweten.

foto: Uitstappen bij de checkpoint van Beit Jala naar Jeruzalem om je paspoort te laten zien; alleen moeders met kleine kinderen en vrouwen boven 50 mogen blijven zitten. Beit Jala is feitelijk samen met Beit Sahour en Bethlehem een siamese drieling geworden; aangezien ze niet naar buiten mogen uitbreiden, zijn ze naar binnen met elkaar verstrengeld.