Zweten in een Turkse Hamam

Op reis maken we er een gewoonte van om altijd aan enkele lokale tradities deel te nemen. Tijdens onze trip naar Istanbul kwamen we op die manier in een Turkse Hamam terecht.

Bij aankomst in het hotel hadden we al gezien dat we een Turkse Hamam konden boeken bij de receptie van het hotel. Zo gezegd, zo gedaan, op de laatste dag van ons verblijf melden we ons bij de receptie, met het verzoek het Turkse badhuis (Hamam) te bellen voor een "grote schoonmaakbeurt". Een kleine twintig minuten later worden we opgehaald door een bestelbusje van de Suleymaniye Hamami. Na enkele verkeersopstoppingen worden we bij de ingang van het gebouw afgeleverd.

In de twintig minuten die we hebben gewacht op het busje, heb ik mooi tijd gehad het foldertje eens door te lezen om te kijken wat het nu allemaal precies inhoudt. "Het Turkse bad bestaat doorgaans uit drie kamers: de grote, stomende hete kamer, (ook wel caldarium genoemd), om alle poriën eens goed te openen en lekker te zweten, de warme kamer (tepidarium), waar je met zeep en water behandeld wordt en tenslotte de koude kamer (frigidairium), waar men met een kop Turkse koffie of thee uit kan rusten van de behandeling... " Uitrusten van de behandeling?? "De service is inclusief wassen, peelen, massage, handdoek en slippers. Ook kunnen we gebruik maken van de gratis shuttle service voor hotelgasten.." Ja dat weten we.

Het foldertje gaat verder: “Suleymaniye bad, is een unisex hamam. We hebben getrainde en professionele mannelijke masseurs (tellaks).“ Haha… getrainde en professionele… Doe mij de getrainde maar. Enneh… alleen mannelijke masseurs… Ik zie al zo’n dikke Turk, met grote hangsnor en een klein handdoekje om mij wassen… Oei, de beelden in mijn hoofd zijn erg levendig en spontaan begin ik al lichtelijke bedenkingen te krijgen, die nog ietwat verergerd worden door het laatste zinnetje van de folder: “Alle gasten zijn verzekerd van het begin van hun transfer tot aan de terugkomst in het hotel.” Fijn, verzekert voor wat? Auto-ongelukken? Onhandige masseurs??

Nou ja, aangezien we ondertussen al zijn aangekomen bij de Hamam, is het al een beetje laat voor eventuele bedenkingen. Bij binnenkomst handelen we eerst het financiële gedeelte af. Nadat de Credit Card afschrijving akkoord gegeven wordt, worden we naar een kleedhokje verwezen. We moeten ons verkleden in een handdoek, die naar mijn mening best iets groter en/of breder had mogen zijn. We krijgen houten slippers aan en worden meegevoerd naar het saunagedeelte, waar al drie mannen en twee vrouwen zitten (liggen). Al liggend op de grote warme steen zweten we flink weg.

Na een minuut of tien is het de beurt aan één van ons. Ik laat mijn reisgenote graag voor gaan, mocht ik haar horen schreeuwen, dan kan ik nog altijd een uitgang zoeken. Ondertussen lig ik helemaal in mijn eentje op de grote warme steen naar het plafond te staren, waar gekleurde, glas-in-lood raampjes in zitten. Na een klein kwartiertje is mijn reisgenote klaar en ben ik aan de beurt bij Murat. Gelukkig, hij is niet de gevreesde dikke Turk voorzien van hangsnor en stinkende adem. Het is een lange, gespierde jongeman, die dit blijkbaar doet om bij te verdienen. Hij hoopt professioneel bokser te worden, maar zover is het nog niet. Murat zegt me te gaan zitten in het hokje waar hij me mee naar toegenomen heeft. Als ik zit (me erg bewust van de kleine handdoek) vervolgt hij met wat mijn lijfspreuk voor deze vakantie lijkt te worden: "One moment."

Even later is hij terug. Ik moet mijn ketting en het sleuteltje van de kluis afdoen. Dan begint de behandeling. Voor ik in de gaten heb wat me overkomt stort hij een emmer heet water over me heen. Voordat ik kans krijg te protesteren volgt een emmer koud water… Jottem… Vond ik dit al zozo… het vervolg is leuker. Ik wordt gewassen met iets dat het beste omschreven kan worden als een schuursponsje. Nadat hij klaar is met schuren heb ik de onbedwingbare neiging hem te vragen of er dan nu een nieuwe verflaag overheen komt, maar ik kan de woorden niet zo snel in het engels bedenken. Met een gloeiende huid moet ik plaatsnemen op de tafel. Eerst worden mijn rug en de achterkant van mijn benen gedaan: massage en inzepen. De massage gaat er niet zachtzinnig aan toe, op een gegeven moment vraag ik me serieus af of hij soms pogingen onderneemt mijn rug te breken.

Nadat de achterkant gedaan is, is het tijd voor de voorkant. Weer een hardhandige behandeling, afgesloten met inzepingen en het traditionele schuursponsjesmoment. Opeens is hij klaar (denk ik). Ik wil net een poging ondernemen rechtop te gaan zitten, flash… een emmer ijskoud water over me heen. Uche, uche… nog niet klaar dus.

Ik moet de tafel verlaten en wordt weer op het stoepje gedirigeerd, waar hij mijn haar gaat wassen. Nadat de shampoo uit het haar verdwenen is, volgen er nog drie emmers koud water en dan is het over.

We pikken mijn reisgenote op uit de “hot room” en worden door Murat meegenomen naar een andere ruimte, waar we de natte handdoek mogen vervangen door een droge. Daarna worden we in het frigidirium neergezet, waar we onder het genot van een glas appelthee (niet weer dat mierzoete drankje hè) mogen bijkomen. Ja, onderhand begrijp ik de zin: “Uitrusten van de behandeling”.

Na een minuut of tien hebben we het wel gezien. We gaan terug naar de omkleedruimte en kleden ons weer aan. Bij de receptie krijgen we als aandenken een Nazar Boncuk mee, dit is een “boos oog” die als bescherming dient. (Had hij me die niet beter al voor de behandeling kunnen geven??)
Het boze oog komt voort uit het bijgeloof dat een persoon een vloek over een ander kan uitspreken. Om dit te voorkomen is door de oude Egyptenaren een blauw glazen oog gecreëerd, dat de vervloeker recht aankijkt, alsof het wil zeggen: “Ik zie wat je doet en je zult er niet mee wegkomen”.

We bedankten hem hartelijk en nemen, in afwachting tot de komst van de auto, plaats op zo’n Turks pootloos bankje. Pas na het gaan zitten besef ik dat ik daar ook weer uit omhoog moet zien te komen… Shit! Als de auto er weer is, weet ik gelukkig van het bankje af te komen (het boze oog brengt me nu al geluk). We vragen of de chauffeur ons bij de Galata-brug wil afzetten in plaats van bij het hotel. Dat scheelt hem een stuk rijden en ons een stuk lopen. Zoals ik al verwacht had, levert dat geen problemen op. © 2007 - 2009 C4th, gepubliceerd in Reisverhalen (Reizen en Recreatie) op 28-04-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van C4th is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De hamam: reiniging van lichaam en ziel: Wassen, zweten, scrubben, masseren en uitrusten met thee en zoete lekkernijen. Moslims zijn zich al eeuwenlang bewust van het heilzame belang van baden. Immigranten b…
• Turks: tellen, data en tijd: Hoe legt u op vakantie uit hoeveel u van iets wilt? Of hoe lang u ergens blijft? Cijfers kunnen erg handig zijn om te weten. Net zoals de dagen van een week, de maanden of de jaa…
• Turks: Handige woorden: Als u op vakantie bent in Turkije, kan het handig zijn als u de beschikking hebt over een aantal woorden in het Turks. Zo kunt u altijd duidelijk maken wat u bedoelt, ook als de bevol…
• Turks: autopech en ziek: Het kan altijd gebeuren dat je pech krijgt tijdens je vakantie in het buitenland. Wat moet je beginnen als je naar de dokter moet of autopech krijgt, maar niet duidelijk kunt maken w…
• Tegelijk Turk en Nederlander zijn: levert het iets op?: Als Nederlander van Turkse afkomst sta ik eens eindelijk stil bij de vraag welke mysterieuze eigenschappen der Nederlandse cultuur ik me eigen heb gema…