Winterwandeling in Wéris

Winterwandeling in Wéris, hét dorp van de magische stenen; menhirs, duivelsbed en dolmens zijn hier kwistig rondgestrooid. Geen echte kruidenwandeling zo midden in de winter maar toch mondjesmaat plantenresten gezien.

Wonderlijk voor mij, is al het feit, dat heidense mensen mekaar zomaar vinden, aan een Romaanse kerk in de donkere Ardennen. We komen hier gelukkig niet alleen voor winterse plantenresten, maar toch kunnen we het niet laten. Het is ook mooi om te mogen fantaseren over planten die er nauwelijks zijn en over stenen die 'meer' zouden zijn.

Knollen tegen aambeien.

We starten stevig, even in de helling warm lopen. Maar we stoppen al snel bij de onooglijke zaaddozen van het Knopig helmkruid, toch herkenbaar voor sommige herboristen in spé en dus voor mij een hoopvol teken. Helmkruid is vooral in de volksgeneeskunde nog populair, de wortelknollen worden tegen het speen gebruikt. Vandaar ook de verwarring met het echte speenkruid. Ook de resten van die plant, de witte wortelknolletjes ontdek ik iets verder aan de rand van een drassig paadje. Deze vlezige dingetjes zorgen er voor dat zeer vroeg, volgend voorjaar de glimmende blaadjes en gele bloempjes zich snel kunnen ontwikkelen. De wortelknollen van deze 2 planten worden in melk getrokken, zowel inwendig als uitwendig gebruikt tegen aambeien.

Naar de menhirgroeve.

We wandelen nu het hellingbos in. Overal vinden we jonge, glimmende hulstblaadjes als onderbegroeiing in het bos. Later zouden we zelfs forse struiken vol met rode bessen zien, een echte plant van het seizoen. We naderen de menhirgroeve, overal liggen kriskras door mekaar de magische menhirstenen. Waarom zijn ze nooit geplaatst geweest? Of zijn die stenen net naar hier gebracht, zoals sommige beweren? We klimmen over de steenchaos naar de eigenlijke groeve. Toch wel een bijzonder plekje maar je kan er beter in alle rust alleen zijn. Langs de uitgehakte helling klimmen we naar het plateau. We komen zo boven op de kam. Links beneden ligt Wéris, rechts beneden Fanzelle.

Sintjanskruidresten, zonnekruid tegen de donkerte van de ziel.

Hier boven groeien alleen maar zuurminnende plantenwaar zoals Struikheide, Valse salie, maar ook de droge stengelresten van Sintjanskruid en Guldenroede zijn goed herkenbaar. Tot voor kort waren dit eenvoudige wilde planten, alleen maar bekend bij fanatieke natuurliefhebbers en rare herboristen, maar nu volop in het nieuws als berucht medicijnen. Berucht zeg ik wel, want vooral Sintjanskruid is nu bekend als middel tegen moderne depressies, maar wordt tezelfdertijd afgekraakt om zijn mogelijke bijwerkingen.

Witte menhir

We wandelen naar de witte menhir, die als een wachter en baken uitkijkt over het heggenlandschap van Wéris en Oppagne. Een plaats van bezinning. In de verte zien we de dolmen van Oppagne en hier en daar nog een rechtopstaande menhir. Wat moeten zij ons vertellen? Of mogen wij het zelf verzinnen? Ik klim zoals gewoonlijk, een ritueel zeker, boven op de witte steen. Het goede of het slechte voorbeeld? Recht opstaand op die steen, heb ik ook altijd het gevoel dat ik als een vuurvogel weg kan vliegen. Maar altijd kruip ik als een onhandig mens terug naar de begane grond.
We wandelen verder naar beneden, aan de voet van de helling vinden we het duivelsbed. Zomaar een platte steen?
Veel vragen en vraagtekens, de wandeling van het niet weten.

Morville, Es en Muizeoor.

We naderen de eerste huizen van Morville. Langs de wegrand ontdekken we nog wat resten van kalkminnende plantenklassiekers uit de holle wegen, Walstro, Grootbloemige muur. In de heg langs het weiland zien we de mooie donkere knoppen van de Es. Ze zijn niet alleen voor ons een kleine attractie maar ook voor het boerenpaard, dat rustig de bereikbare onderste knoppen verorberd. Is hij op de hoogte van de gemmotherapie? Knoppen op glycerine en alcohol worden bij reumapijnen gebruikt. Ik kan me voorstellen dat zo een ploegtrekkende knol ook wel wat last krijgt van zijn spieren en gewrichten.
We draaien nu naar rechts, het dorp door richting Wéris, een stukje verharde maar rustige weg en daarna nog een laatste veldweg met vele Muizeoortjes / Hieracium pilosella. Ook weer een plant die voeger in de diergeneeskude gebruikt werd maar nu vooral in de professionele fytotherapie bekend is om zijn diuretische werking. De muizeoortjes, ze staan er bij alsof ze nu geplukt willen worden. Maar wij wandelen verder, de bocht om, voorbij de eerste huizen van Wéris met langs de gevel nog vrolijk bloeiende Oost-Indische kers en Slaapmutsjes. Het zal hun laatste dag wel worden, want vannacht zal het stevig gaan vriezen.

Maretak en magie

Voor we Weris binnen wandelen ontdekken we massa’s Maretakken in de boomgaard. Natuurlijk kunnen we niet aan de verleiding weerstaan. In een boom klimmen en een mistel plukken is toch het ultieme ritueel voor een herborist. Al is het dan zonder gouden sikkel en zonder volle maan. Zo komen we, getooid met maretakjes terug aan de kerk van Wéris.
Geen zomerse kruidenwandeling maar toch, heb ìk in elk geval, weer veel planten gezien en gevoeld.
Ook geen magische wandeling, maar toch, heb ìk in elk geval, weer de echte magie, het poëtische van het gewone ervaren.

Praktische info

Wéris (Waals: Werisse) is een bosachtige deelgemeente van Durbuy (Arrondissement Marche-en-Famenne, Provincie Luxemburg, Waals Gewest, België). Wéris behoort tot de plaatsen die zijn uitverkozen tot mooiste dorpen van Wallonië, Les Plus Beaux Villages de Wallonie.
Wéris is één van de mooiste dorpen van Wallonië. Zijn hoeves in kalksteen wisselen steen af met vakwerk. Onze winterse kruidenwandeling vertrekt aan de mooie romaanse kerk uit de 11de eeuw, midden van het plaatsje. Rond de kortste dag van het jaar is de magie van kruidenresten, maretakken en natuurlijk hunebedden en menhir het sterkst aanwezig. Wandelen in de schaduw van steen Pierre Haina, Lit du Diable (bed van de duivel) en de menhirgroeve…

Wellicht komt de term "haina" van het Keltische "steen van de voorouders". De traditie wilt dat, bij elke herfstequinox, de inwoners van Wéris de steen wit verven. Vandaar de naam "menhir blanc" of witte menhir.

Pas-Bayard : Dit dorpje dankt zijn naam van de legende van de ridder Bayard. Niet ver ervandaan, op het kruispunt van 5 wegen, ligt er een zeer grote blok Poudingue, de steensoort van de streek. Op de voorkant van deze rots staan er twee enorme sporen die er door de hoeven van het paard van ridder Bayard zouden zijn ingedrukt, toen deze naar Durbuy draafde met op zijn rug de vier zonen Aymon, die op de vlucht waren voor de woede van Karel de Grote.

De " dolmen van Wéris " -later de " allée couverte nord " (noordelijk ganggraaf) genoemd- was bekend rond 1850, maar de Belgische Staat kocht het monument alleen in 1882 voor de som van 1200 BEF. Opgravingen vonden plaats vanaf 1888, maar serieuze opgravingen begonnen in het begin van de jaren tachtig met François Hubert, archeoloog van de " Service national des Fouilles " © 2008 - 2009 Herborist, gepubliceerd in Reisverhalen (Reizen en Recreatie) op 23-12-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Herborist is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Kooktipwijzer, afkortingen, vergelijkingen en hun betekenis: Recepten kennen we allemaal maar heel soms worden ze vergeleld van die gekke meeteenheden. Net om dat even op een rijtje te zetten, hier een artik…
• The Sims abracadabra: tips en trucs om sims te laten toveren: The Sims is al weer een ‘oud’ computer-spel. Immers er ligt al tijden een opvolger van deze populaire game is de winkel onder de naam De Sims 2.…
• Komkommersoep met kruiden - Recept: Hier volgt het recept voor Komkommersoep met kruiden. Één portie komkommersoep met kruiden bevat ca. 230 Kcal.
• Mais en aardappel voor peuters: De gretige smaakpapillen van de baby worden gestreeld door de spannende smaak van maïs en verse kruiden.
• Kruiden en specerijen: Tijm: Tijm is een kruid dat vooral veel gebruikt wordt in de keukens rond de Mediterrane Zee. Tegenwoordig is het ook in Nederland veel verkrijgbaar.

Bronnen en/of referenties

• Kathedralen uit de Steentijd. Hunebedden, dolmens en menhirs in de Lage Landen. Auteur: Herman Clerinx. Uitgegeven door Davidsfonds Leuven.