Rondreis IJsland: Het vulkaanlandschap Lakagígar

Nadat we op deze vijfde dag de papegaaiduikersrots Dyrhólaey hebben bezocht gaat de tocht verder over de zandspoelvlaktes van de zuidoostelijke kust. In de enige plaats in dit gebied, Kirkjubaejarklaustur, zullen we overnachten in chalets. Eerst rijdt de bus twee uur het binnenland in en bezoeken we het bijzondere vulkanengebied van Lakagígar. De honderden vulkanen zijn uitgewerkt. Maar in 1783 heeft zich hier de krachtigste eruptie ooit voltrokken met rampzalige gevolgen voor IJsland.

Onderweg naar Lakagígar

Na ons bezoek aan de 120 m. hoge vogelrots Dyrhólaey waar we vele papegaaiduikers dicht hebben kunnen benaderen, rijden we weer terug naar de ringweg A1. Onderweg is er een tussenstop in IJslands meest zuidelijke kustplaats Vík voor een sanitaire stop, proviand inslaan en geld pinnen. Tussen Vík en het 270 km. verderop aan de oostkust gelegen plaatsje Höfn, waar we zesde overnachting zullen doorbrengen, ligt maar één dorp met alle noodzakelijke voorzieningen, Kirkjubæjarklaustur, in de volksmond afgekort tot Klaustur. De bus rijdt kilometers lang door het vlakke landschap van de spoelzandvlaktes (zie volgend artikel). De weg bereikt na 40 km. de grens tussen de zandvlaktes en de voet van de bergen en het achterliggende ruige binnenland. We hebben soms het gevoel dat we de enige verkeersdeelnemers zijn. Vlak voor het bereiken van Klaustur slaat de bus een weg omhoog het binnenland in, waar we meteen geconfronteerd worden met één van de immense met mos begroeide lichtgroene lavatongen in een breed dal. Het is de uitloper van de lavastromen veroorzaakt door de enorme uitbarsting van de vele vulkanen in Lakagígar eind 18e eeuw.

De gravelroad F206 naar Lakagígar is lang. (F-wegen zijn alleen geschikt voor 4WD-voertuigen, zoals alle touringcars). Af en toe moet de bus stapvoets rijden over de soms hobbelige paden. Eén keer moeten we de bus verlaten, omdat de chauffeur door een diepe plas moet. Na inspectie van de hardheid van de zandbodem rijdt de bus ongeschonden door het water en kunnen we weer instappen. In het begin zijn de hellingen in het heuvelachtige land nog groen en zien we groepjes schapen grazen. Gaandeweg wordt het landschap kaler. Na een uur rijden passeren we de benedenloop van de rivier die de Fjadrárgljúfur-canyon doorsnijdt. Deze canyon is vrij onbekend bij toeristen, maar toch één van mooiste van het land. Hier en daar steken de rotswanden 100 m. steil omhoog. Na ruim twee uur en een afstand van 40 km. bereiken we de parkeerplaats aan de voet van de hoogste berg in dit gebied, de Laki.

Wandeltocht op de Laki
Deze 818 m. hoge berg kan in een uur worden beklommen. Halverwege heb je een prachtig uitzicht over de voorste vulkanen van de lange kraterrij (zie foto inleiding). Het is bewolkt, maar helder weer. Het vulkanengebied Lakagígar is 40 km. lang, 25 km. breed en bestaat uit ongeveer 100 afzonderlijke kraters. Na een wat minder steile beklimming naar de top hebben we een nog mooier uitzicht over de hele omgeving. Nu zien we ook duidelijk de kilometerslange spleet waaruit destijds de lava stroomde en de omgeving bedekte. De Laki zelf werd door de eruptie in tweeën gespleten. Richting het oosten zien we in de verte het westelijke deel van de gletsjerwanden van de Vatnajökull. De chauffeur wil de terugtocht via een kortere route maken, maar dat wordt afgeraden door aanwezige IJslandse toeristen in 4WD-voertuigen. Door de regenval van de voorafgaande dagen zijn sommige stukken van deze 'weg' in modderpoelen en diepe plassen veranderd: de bus zal hier geheid in de problemen komen. Dus nemen we dezelfde weg terug en komen na bijna 3 uur aan in Kirkjubæjarklaustur.

Uitbarsting Lakagígar-vulkanen: IJslands grootste natuurramp

Natuurrampen hebben op IJsland in het verleden een hoge tol aan mensenlevens geëist en veel land en kapitaal vernietigd. De schepping is hier immers nog lang niet voltooid. Vooral de 18e eeuw kende veel rampen, ziekten en hongersnood. De zogenaamde Laki-spleet in Lakagígar ontstond in 1783 toen maar liefst 100 verschillende kraters de aarde over een lengte van 25 km. deden opensplijten. Asregens en vulkanische gifgassen (voornamelijk zwavelgas) teisterden de verre omgeving. De helft van het hoornvee kwam hierdoor om, evenals driekwart van de paarden en schapen. De hongersnood die volgde kostte het leven van een kwart van de bevolking (10.000 inwoners). In Denemarken lagen al plannen klaar om de 40.000 overgebleven IJslanders naar Jutland te laten emigreren. De vulkaanerupties waren het gevolg van een reeks heftige aardbevingen. Twee dagen lang spoot de lava omhoog en vormden de 40 km. lange Lakagígar. De lava stroomde naar beneden het 200 m. lagere dal in en vulde dat volledig op. Vervolgens bereikte het 25 km. verder de zee, onderweg boerderijen, dorpen en kerken vernietigend. Hierdoor ontstond het grootste lavaveld ter wereld dat ooit bij één enkele uitbarsting is ontstaan. De enorme wolk vulkaanas was tot in Zuid-Europa merkbaar.

Kirkjubæjarklaustur

Klaustur, zoals de IJslanders het noemen, ligt in een groene oase tussen de sandurs of zandspoelvlaktes en de hoogvlakten van het binnenland met zijn vulkanen. Uit de naam valt af te leiden dat hier vroeger een klooster stond. De paters en nonnen waren van Ierse afkomst. Volgens de overlevering zou één van de pastoors Klaustur hebben gered ten tijde van de vulkaanuitbarstingen van 1783 door een vurige preek te houden, waardoor de aanstormende lava vlak voor de kerk stopte. Het stadje kent veel bezoekers op doorreis. Het is ook de enige plaats (150 inwoners) in deze regio en derhalve het dienstencentrum voor deze streek met een supermarkt, tankstation, bank, school, kerk, snackbar, reisbureau, hotel, camping en een postkantoor. Er worden onder leiding diverse wandeltochten landinwaarts georganiseerd. Wij overnachten hier op de locale camping in houten chalets.