Rondreis IJsland: Langs de zuidkust

Dag 4 van onze vakantie voert ons langs de zuidkust. We rijden kilometers lang over de zuidelijke ringweg A1. Verbazingwekkend is dat als je richting oceaan kijkt je het idee hebt door een Nederlands polderlandschap te rijden: groen en vlak met boerderijen. De blik landinwaarts biedt uitzicht op de steil oplopende rotsen met daarachter de zuidelijk gelegen gletsjers. We bezoeken twee spectaculaire watervallen en overnachten in de nederzetting Skógar met zijn bekende regionale openluchtmuseum.

Polderlandschap

Deze dag begint grijs met af en toe enkele lichte regenbuien. In de loop van de dag klaart de lucht op en schijnt de zon regelmatig. Dit weertype houden we de komende tien dagen, met soms dagen waarbij nauwelijks een wolkje aan de lucht is. We volgen grotendeels de zuidelijke ringweg A1 met regelmatig overbrugde riviertjes, waarvan het water afkomstig is uit de bergen, die links steeds zichtbaar zijn. Een typisch IJslands verkeersbord dat we hier vaak zien is de Einbreid Brú ('éénbaansbrug'). Dat geeft aan dat de brug te smal is voor tegenliggers. We rijden door een groen landschap aan de rechterkant tot aan de oceaan. Het doet denken aan ons Hollandse polderland. De vele boerderijen in dit district worden behalve als schapenboerderij en zuivelbedrijf ook voor paarden- en pluimveeteelt gebruikt. We komen op onze tocht naar de eerstvolgende overnachting slechts twee plaatsen tegen met enkele honderden inwoners. In plaats Hvolsvöllur krijgen we gelegenheid te pinnen voor de komende twee dagen en in de kleine supermarkt inkopen te doen voor de lunch en het ontbijt voor deze en de volgende dag. De nederzetting waar we overnachten heeft deze voorzieningen niet.

Op weg naar Thórsmörk

Het is de bedoeling die middag de lunch te gebruiken in Thórsmörk, wat het mooiste park van IJsland wordt genoemd. Deze groene vallei met heuse berkenbomen is omgeven door natuurlijke grenzen: bergen, ijskappen, lagunes en gletsjerrivieren. Hierdoor is het vaak moeilijk dit gebied, dat enkele kilometers het binnenland in ligt, te bereiken De toegang kan alleen worden bereikt met behulp van zware 4WD-auto's en hoog op de wielen staande bussen. We rijden meer dan een uur door een breed gletsjerdal over de enige toegangsweg, een keienpad, door ondiepe rivierbeddingen om uiteindelijk uit te komen bij een meertje aan de monding van de Gígjökull (zie foto links), een gletsjertong van de Eyjafjallajökull (eyja=eiland; fjalla= berg; jökull=gletsjer). Dit is een van de kleinere vulkaangletsjers op IJsland van enkele vierkante kilometers. Het dankt zijn naam aan het uitzicht vanaf de top op de Westmann-eilanden voor de kust. Helaas eindigt hier onze tocht, omdat de afwateringsrivier van de gletsjer vandaag te diep is en te wild stroomt voor onze bus, d.w.z. de chauffeur durft het risico niet te nemen. Komt-ie vast te zitten, dan kan het uren duren voor hulpdiensten arriveren. Je moet deze rivier doorkruisen om Thórsmörk te bereiken. Dit is achteraf gezien de enige keer tijdens deze rondreis dat een geplande excursie geen doorgang vindt. Na de lunch aan de waterkant te hebben gebruikt keren we terug naar de hoofdweg.

Seljalandsfoss

Een veertig meter hoge waterval die je al ziet vanaf de ringweg. Aan weerszijden van deze en vele andere watervallen broeden zeemeeuwen op de rotspunten: ze worden hier niet gestoord. Het unieke van de Seljalandsfoss is dat het de enige grote waterval op IJsland is waar je achterlangs kunt lopen en op die manier prachtige foto- en/of filmopnames kunt maken. Het vallende water is afkomstig van de Eyjafjallajökull.

De spoelzandvlaktes in het zuiden

Typerend voor het zuidelijke landschap van IJsland zijn de spoelzandvlaktes ('sandurs'). Ze zijn ontstaan door afgezet en meegesleurd zand, stenen en grind van de gletsjers en door vulkanische activiteit onder deze ijskappen. Door de regelmatige vulkaanuitbarstingen in de afgelopen eeuwen ontstonden enorme modderstromen van smeltend ijs. Dit natuurgeweld sleepte alles wat los en vast zat mee. Een groot aantal smalle, snelstromende maar ook bredere riviertjes doorkruisen het zuidelijke laagland om in de Atlantische Oceaan uit te komen. De spoelzandvlakte Skógasandur is de kleinste en enige van deze vlaktes die als vruchtbaar landbouwgebied is herwonnen op de oorspronkelijke kale, zwarte lavavlaktes, mede omdat het al eeuwen niet meer is overspoeld vanuit de bergen. De grotere sandurs zullen we de volgende dag tegenkomen op onze route. Opnieuw valt op hoe weinig verkeer er op deze enige hoofdroute van het land is. De bus passeert zelfs af en toe een bepakte toerist per fiets op dit meest vlakke gedeelte van het land. De meeste overige verkeersdeelnemers zijn opnieuw de bekende 4x4-voertuigen.

Skógar

We bereiken een prachtig natuurlijke streek met verschillende watervallen die gemakkelijk te bereiken zijn. Hoe er in deze omgeving tot voor enkele tientallen jaren geleefd en gewerkt werd is ondergebracht in het openluchtmuseum van Skógar, het Skógar Volksmuseum vlak langs de ringweg. Skógar is het meervoud van Skógur, wat 'bos' betekent. Het was voor de kolonisatie een bosrijk gebied. IJsland was destijds voor 20% bedekt met bos. De eerste bewoners, de Vikingen, hebben de bomen voornamelijk gekapt om hun huizen en schepen te bouwen. In het kleinschalige openluchtmuseum zijn turfboerderijen (bedekt met plaggen), stallen, werkplaatsen, een school uit begin 20e eeuw, en houten kerkje en een herenhuis, gedeeltelijk gebouwd van aangespoeld drijfhout, te bezichtigen. Verder bestaat Skógar uit een restaurant, een kostschool, enkele vakantiewoningen, een camping met voorzieningen en een hostel waar wij de nacht zullen doorbrengen.

Skógafoss

De bekendste attractie in Skógar, waar de meeste toeristen voor komen, is de fotogenieke 62 m. hoge waterval Skógafoss (zie foto inleiding). Via een lange houten trap of een iets riskanter zandpad kun je tot de bovenloop klimmen, waar je een prachtig uitzicht hebt over het gebied. Vanaf hier start een wandelpad dat via het park Thórsmörk naar het bekende wandelgebied Landmannalaugar voert. Het is wel een tocht van zeven dagen! Volgens een oude sage heeft de kolonist Thrasi onder deze brede waterval een kist met goud verborgen. Er is vaak naar gezocht, maar tevergeefs. Elke bekende streek, plaats of natuurverschijnsel in dit land heeft zijn legendes en sagen.