Bulgarije, het land van de bergen en de zwarte zee

Een land waar nog weinig toeristen komen, het jongste land van de EU, het land van bergen en zee, van kloosters en kerken en van cultuur en geschiedenis. Een reis door het bijzondere en nog onbekende vakantieland, Bulgarije! Als je aan iemand de vraag stelt wat zijn of haar favoriete vakantieland is dan zullen veel mensen Italië, Turkije, Spanje of Griekenland noemen. Of Oostenrijk en Zwitserland voor de wintersport. Een enkeling zal misschien Kroatië of Hongarije noemen maar er zullen er wei

De galante Bulgaren

Het was tweeën half uur rijden van het vliegveld naar ons hotel. Na een zware vlucht wilde ik niets liever dan lekker op een bed liggen rusten. Deze behoefte verdween als sneeuw voor de zon toen ik de eerste landschappen van Bulgarije te zien kreeg. Wat is het hier prachtig! De bergen waren al een klein beetje zichtbaar in de verte, aan de rechterkant zagen we de mooie zwarte zee, die natuurlijk niet echt zwart is maar heel helder. De wegen waar we over reden waren verschrikkelijk, de hobbels volgden elkaar in rap tempo op en ik was blij dat ik niet te veel gegeten had. De weg vinden hier is wat moeilijker, gezien de onleesbare plaatsnaamborden. Gelukkig hebben we een goede reisleider die het cyrische schrift voor ons kan vertalen. Plots moeten we remmen, er rijdt een paard en wagen voor ons! Het lijkt wel of we terug in de tijd zijn gegaan. De auto’s op deze weg zijn op één hand te tellen, het merendeel is nauwelijks auto te noemen. Paard en wagen op de grote weg is hier de normale gang van zaken. Terwijl ik mijn ogen uit kijk naar de prachtige landschappen die aan ons voorbij trekken brengt de chauffeur ons naar het hotel.
Het hotel was nog zo goed als nieuw. Heel het toeristische gebied waar het hotel zich verbindt is nog in aanbouw. Er worden megahotels gebouwd en ze zijn zelfs bezig met een half pretpark. Zo te zien willen de Bulgaren hier een tweede Salou van maken, met als enige punt van verschil dat er hier geen enkele toerist te bespeuren is, behalve ik dan. Eigenlijk maakt het dat wel speciaal. Een mooi hotel met zwembad en uitzicht op zee voor mij alleen. En… alle service voor mij alleen.

Ik werd behandeld alsof ik de koningin was. De Bulgaren zijn zeer galant en willen alles voor je doen, deuren worden opengehouden, je hebt overal voorrang en koffers worden voor je gedragen zonder dat ze een fooi van je verwachten. De charmes van de Bulgaarse mannen werden mij al meteen duidelijk, wij zogenaamde geëmancipeerde vrouwen willen daar in Nederland natuurlijk niets van weten. Maar als je eenmaal in Bulgarije bent geweest vraag je je af waarom we dat ook alweer niet willen van de Nederlands mannen? Want zo behandeld worden als een prinses is natuurlijk niet verkeerd. Maar na een hele dag glimlachen en je bezwaart voelen omdat er álweer iemand een deur voor je openhoudt en een zware tas voor je draagt begin je weer te begrijpen waarom we dat in Nederland dus niet zo prettig vinden.

De eerste ontmoeting met het land

Na een goede nachtrust ben ik klaar om Bulgarije nu echt te leren kennen. Ik begin in het plaatse Nessebar, een typisch oud Bulgaars dorpje aan zee. Het wordt ook wel de stad van de 40 kerken genoemd. Lang niet alle kerken zien er uit als kerken, van sommige is alleen een ruïne overgebleven. Ook zijn niet alle kerken open, alle kerken zijn verbonden met een heilige. Als het de dag van die heilige is dan is de kerk open, andere dagen blijven de kerken dicht. Er is maar één kerk die altijd te bezichtigen is; de Sveti Stefan (de heilige Stefan) Foto’s maken en filmen in de kerk is streng verboden, en probeer het ook maar niet uit, tenzij je het leuk vindt om een Bulgaarse vrouw, die onverstaanbaar aan het schelden en het vloeken is, achter je aan te krijgen de rest van de dag. Het plaatse Nessebar stond op de werelderfgoed lijst van de UNESCO, sinds kort heeft de UNESCO zijn handen er vanaf getrokken omdat de toeristische factor in Nessebar een beetje uit de hand loopt. Je ziet bijna de mooie huizen en kerkjes niet meer door alle toeristische kraampjes die nepmerken zoals Prada en Gucci verkopen. Als je in de vroege ochtend Nessebar bezoekt zijn deze kraampjes nog niet open en kun je onverstoorbaar genieten van het prachtige oude plaatsje.

Na het bezoek aan Nessebar ga ik door naar Kazanlậk, dit gebied staat bekend om de rozenolie. Zoals misschien wel bekend is, is Bulgarije is het land van de roos. Heel lang geleden was er een Turkse keizer en die wilde een prachtige moskee voor zichzelf hebben. Hij riep het volk op om de mooiste moskee voor hem te bouwen. Als het inderdaad de mooiste moskee was die hij ooit had gezien dan mocht de bouwer als beloning drie wensen doen. Was het uiteindelijk niet de mooiste moskee dan zou hij gedood worden. Niemand durfde dit aan, behalve de dappere bouwmeester die stiekem verliefd was op de dochter van de keizer. Hij bouwde een prachtige moskee en de keizer was erg onder de indruk. Hij mocht drie wensen doen. Als eerste wenste hij voedsel voor de armen. Zijn tweede wens was geld voor de armen. Als derde wenste hij de hand van de dochter van de keizer. Deze wens kon de keizer niet in vervulling laten gaan. De bouwmeester vluchtte samen met de dochter van de keizer naar Bulgarije. De reis was erg zwaar en op een berg in Bulgarije stierf de vrouw. De bouwmeester was ontroostbaar. Hij bleef bij de vrouw en viel naast haar in slaap. De volgende dag werd hij wakker en was zij verdwenen. Op de plaats waar zij had gelegen groeide een roos. De bouwmeester nam de roos mee en kweekte deze en zo ontstond de rozenvallei. Iedere ochtend als de dauw op de rozen staat zeggen de mensen dat het de tranen zijn van de dochter van de keizer…
Ik had gedacht dat dit verhaal flink uitgebuit zou worden en dat alles in het teken zou staan van de roos, met veel toeristische kraampjes. Dit was echter niet het geval. Als je geïnteresseerd bent om rozenproducten te kopen moet je goed zoeken, de Bulgaren lopen er (nog) niet mee te koop. In Kazanlậk bezocht ik ook nog de Thracische graftombe. De restanten kun je zien op een afstand en een paar honderd meter verder is een replica gebouwd. Voor de Thraciërs was de dood een reden tot een feest, dat zie je ook aan de versieringen in de graftombe. De geboorte van een baby was voor hen een reden om te rouwen. Zij geloofden namelijk dat het leve het lijden was en dat ze na de dood naar het paradijs gingen.

De Russische Orthodoxe kerk

Als je nog gelooft in sprookjes is een bezoek aan de Russische Orthodoxe kerk in Shipka, zeker de moeite waard om te bezoeken. Geloof je niet in sprookjes? Dan zul je toch naar de Russische orthodoxe kerk in Shipka moeten want als je die gezien hebt, weet je dat er in ieder geval sprookjeskastelen bestaan. Het is de mooiste Russische kerk in Bulgarije, het is versierd met goud en veel kleuren, en ligt prachtig op een berg in een afgelegen dorpje. Deze kerk is opgedragen aan de meer dan 20.000 Russische en Bulgaarse militairen die omkwamen in deze omgeving tijdens de oorlog tegen de Turken.

Wat meteen opvalt is dat er binnen in de kerk geen stoelen staan. Tijdens de mis staan de mensen allemaal, voor de mensen die slecht ter been zijn hebben ze hangstoelen gemaakt. De Orthodoxe Kerk heeft een aantal lokale Kerken die veelal nationaal georganiseerd zijn. Ze delen echter hetzelfde geloof. Het totaal aantal gelovigen wordt geschat op meer dan 300 miljoen. Deze Kerken worden niet centraal geleid zoals de Rooms-katholieke Kerk door de Paus. In principe zijn alle bisschoppen gelijk, in de praktijk zijn er bepaalde gradaties. Een kenmerkend verschil tussen de Orthodoxe kerk en de Rooms-katholieke kerk is het gebruik van de vele iconen naast fresco’s en mozaiken in de Orthodoxe kerk. Tussen het altaar en de gelovigen bevindt zich een zogenaamde iconostase, deze vormt de scheiding tussen de priesters en het volk. Een ander groot verschil met de Rooms- katholieke kerk is het verschil tussen man en vrouw. In een Orthodoxe kerk mogen vrouwen nooit in dezelfde kerkzaal als mannen staan. Zij worden in een zaaltje achteraf gezet of boven op een soort balkon. In sommige kerken is het zelfs verboden voor vrouwen om in de zaal te komen waar het altaar staat.

De volgende dag ga ik de stad Plovdiv verkennen, in de autovrije winkelstraat is het al vroeg een drukte van jewelste. Het zijn voornamelijk Bulgaarse winkels die hier zitten, de bekende merken vind je hier niet. De gemiddelde Bulgaar verdient omgerekend niet meer dan 100 euro per maand waarvan hij alles moet betalen. Winkelen en even een terrasje pikken is er dus niet bij. Toch klagen ze daar niet over. De meeste Bulgaren verbouwen zelf thuis hun groenten en vlees en melk hebben ze van de dieren die ze houden. Het leven in Bulgarije is goedkoop. Op een terrasje zitten en uit eten gaan is gewoon een luxe die alleen voor rijke Bulgaren en toeristen is weggelegd.

De kloosters

In Bulgarije staan twee van de mooiste kloosters van Europa, ik begin met een bezoek aan het Batschkovo klooster. Het valt op dat de monniken in dit klooster een veel luxer leven hadden dan de gewone Bulgaren vroeger. Ik bezoek de eetzaal, de keuken en de kloosterkerk.

Een bijzonder klooster is dit, maar je mond valt pas echt open van verbazing bij het zien van het grootste klooster van Bulgarije; Het Rilaklooster. Dit klooster is werkelijk adembenemend mooi. Overal waar je kijkt zie je mooie dingen. Dit klooster is opgericht ter nagedachtenis aan Ivan Rilski die als kluizenaar leefde in de grotten enkele kilometers van het klooster. In de 18e eeuw is het klooster leeg geplunderd en in 1883 is het nog eens afgebrand. Neofit Rilski nam het initiatief tot wederopbouw van het klooster. In het museum bij het klooster staat een bijzonder kruis, met daarop 140 vakjes waar meer dan 1500 menselijke figuurtjes op zijn gemaakt. De monnik Raphael is er twaalf jaar lang mee bezig geweest en nadat hij klaar was is hij blind geworden van het priegelwerk. Daar komt ook de naam monnikenwerk vandaan.
De kerk van het klooster is ook bijzonder mooi, eens per jaar komen er veel mensen uit heel Bulgarije om het beeld van Maria te kussen dat in het klooster staat. Tot beneden aan de berg waarop het klooster staat staan mensen hiervoor in de rij. Ook brengen ze cadeaus mee zoals doeken om bij het beeld neer te leggen.

Na deze kloosters bezocht te hebben ga ik verder naar de hoofdstad van Bulgarije, Sofia. Inmiddels ben ik al gewend aan de hobbelige wegen en de paarden en koeien die over de weg lopen en de kraampjes langs de weg waar arme Bulgaren groente en fruit staan te verkopen. Toch viel me hier iets op. In veel kraampjes verkochten ze geen groenten en fruit, maar wc-papier! Ook zag ik auto’s rijden die volgeladen waren met wc-papier. Het werden steeds meer kraampjes, en overal verkochten ze wc-papier, in verschillende kleuren. Bij navraag bleek dit een grappig verhaal te zijn. Ooit stond er in dit dorpje een grote fabriek die wc-papier maakte, het was de grootste van heel Bulgarije. Na de val van het communisme moest deze fabriek sluiten. De fabriek had geen geld om de medewerkers uit te betalen, dus kregen alle medewerkers hun salaris uitbetaald in wc-papier! Dit was zoveel dat de mensen nu nog bezig zijn met het verkopen ervan!

Sofia, een wereldstad?

De hoofdstad van Bulgarije is eigenlijk het minst interessant om te bezoeken. De stad lijkt een stad als vele anderen, maar mist de charme van een stad als Parijs, Berlijn, Praag en Boedapest. Er staan veel grote gebouwen en ook is er een groot warenhuis met alle grote merken. Midden in de stad hangt een bord met daarop het aantal dagen tot 1 januari 2007. Dat is het moment waarop Bulgarije bij de EU hoort en Sofia dus gezien wordt als een Europese hoofdstad. Op dit punt zal er nog veel moeten veranderen. Van een Europese hoofdstad verwacht je toch op z’n minst dat alles in het Engels geschreven staat, maar deze stad is daarop tegen en blijven alles in het cyrische schrift schrijven, zelfs de straatnaambordjes en de McDonalds! Hierdoor wordt het erg moeilijk om je weg te vinden, hoewel je natuurlijk uit de grote gele M wel kunt opmaken dat het om een McDonalds restaurant gaat…
Wat wel de moeite waard is om te bezichtigen is de kathedraal van Sofia en de Russische kerk, die ook hier een hoog sprookjesgehalte heeft. Sofia is duidelijk een hoofdstad van Bulgarije, maar kan wat mij betreft nog lang niet tot een Europese hoofdstad gerekend worden.

Veliko Tarnovo

Veliko Tarnovo is de oude hoofdstad van Bulgarije. Het is ook wel duidelijk waarom dit nu niet meer de hoofdstad is, hoewel deze stad veel mooier is dan Sofia. Deze stad is totaal niet gericht op toerisme, het lijkt ook eerder een lief dorpje dan een stad. Er is één supermarkt te vinden en kledingwinkels zijn er maar een paar, en allemaal typische Bulgaarse winkels met kleding die voor de normale Europeaan veel te klein is. Er is ook maar één groot hotel maar dat is dan meteen wel een echt toeristisch hotel. De lift heeft een prachtig uitzicht over de Tsarevets heuvel, de oude stad van Veliko Tarnovo. En ’s avonds organiseert het hotel een speciale lichtshow die echt adembenemend mooi is. Vanuit het restaurant van het hotel kijk je uit over de Tsarevets. Hier gingen lichten in verschillende kleuren aan en uit en met de muziek erbij beeldde dit de geschiedenis uit van Bulgarije. Het rode licht stond bijvoorbeeld voor het bloed van de soldaten tijdens de oorlog tegen Turkije. Hoewel het natuurlijk puur toeristisch is en allemaal nep en in elkaar geknutseld is om geld te vangen is het wel echt een van de mooiste dingen die ik ooit gezien heb.
De volgende ochtend ging ik de oude stad van dichtbij bekijken. Een goede conditie is hiervoor wel vereist, veel klimwerk over slechte paden, maar zeker de moeite waard. De geschiedenis begint te leven als je daar loopt. Er komen maar weinig toeristen hier, zeker als je in de vroege ochtend komt. Toch kon een bus Japanners het niet nalaten om ook hier de sfeer te verpesten door uit te stappen en als een gek foto’s te maken en weer in te stappen op weg naar het volgende fotomoment. Ook jammer dat je overal lampen zag staan, van de lichtshow van het hotel. Het gevoel dat je echt duizend jaar terug in de tijd bent gegaan wordt hierdoor een beetje verpest.

Vele indrukken rijker ga ik een week later weer terug naar het vliegveld van Bulgarije voor de terugvlucht naar Schiphol. Ik ben nog maar vijf minuten geland en ik heb alweer heimwee; mensen zeuren om vanalles, geld wordt uitgegeven alsof het niets is en ik moet zelf mijn koffer dragen… Een groter contrast met Bulgarije kan er niet zijn. Nederlanders zijn rijk, maar zij klagen over alles. Bulgaren zijn arm, maar zijn tevreden met wat ze hebben. Geluk vind je niet in geld, maar in tevredenheid. © 2007 - 2010 Eveliene84, gepubliceerd in Reisverhalen (Reizen en Recreatie) op 15-02-2007. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Eveliene84 is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• Dossier Europa - De 27 lidstaten (6): Op 1 januari 2007 werd de Europese Unie voorlopig voor het laatst uitgebreid. Bulgarije en Roemenië kregen in 2005 de belofte dat ze mochten toetreden wanneer ze zouden…
• FC Twente: Nikolay Mihaylov: Nikolay Mihaylov werd geboren op 28 juni 1988 te Sofia in Bulgarije. Nikolay is de zoon van voormalig international van Bulgarije Borislav Mihaylov. Nikolay begon zijn prof-carri…
• Europese kentekenplaten: Op de Nederlandse autowegen kunt u auto's uit verschillende landen tegenkomen. Vaak is dan de vraag; wat betekenen die letters, uit welk land komt die auto? In dit overzicht kunt u d…
• Gunstig beleggen in Bulgarije: Sinds Bulgarije is toegetreden tot de EU, ontwikkelt het zich in rap tempo en is het een interessant land geworden om te investeren. Met voor Nederlandse begrippen relatief lag…
• Goedkoop vliegen naar Bourgas (Burgas) - Bulgarije: Zeker in het zomerseizoen zijn er veel goedkope vliegtickets te vinden naar Bourgas, een van de voornaamste badplaatsen aan de Zwarte Zee. Low budget maats…