Huifkartochten in Nederland

In bijna alle provincies in Nederland bieden maneges, huifkarverhuurbedrijven en ruitersportcentra mogelijkheden om een huifkar te huren. Met of zonder koetsier. Vaak is het huifkarrijden onderdeel van een arrangement, inclusief een of meerdere overnachtingen. Paarden hebben altijd een belangrijke rol gespeeld in het leven van de mens. Dit is onder andere terug te vinden in onze taal. Een aantal uitdrukkingen heeft het paard als onderwerp: over het paard tillen, een gegeven paard niet in de bek kijken, het beste paard struikelt ook wel eens. Niet alleen in taal zijn ze van invloed. Ook in het vervoer en het dragen van last hebben ze een niet mis te verstane rol gespeeld. Deze rol zwakte in de Westerse wereld af, toen auto’s gemeengoed werden.
Bij huifkartochten worden we opnieuw afhankelijk van paardenkracht: vanaf de bok ment de berijder het paard of de pony. Meestal wordt er gewerkt met Haflingers of Fjorden. Dit omdat deze paardenrassen bekend staan om hun tamme karakter.

De meeste verhuurbedrijven geven, voorafgaand de tocht, een uitgebreide instructie over hoe om te gaan met het paard. Er wordt geoefend in het in- en uitspannen en hoe te handelen in netelige situaties. Want hoewel de meeste paarden gewend zijn aan huifkarren, ze blijven onvoorspelbare levende have.

Paardenwachtservice

Een huifkarspecialist in Drenthe biedt een paardenwachtservice, vergelijkbaar met de wegenwacht. Als een paard bijvoorbeeld een hoefijzer verliest, komt er binnen no time hulp in de vorm van een hoefsmid. In het verleden controleerde de bereden politie de huifkarren en paarden. Sinds dit om onduidelijke redenen niet meer gebeurt, heeft de Drenthse bevolking deze taak vrijwillig op zich genomen. Boeren en voorbijgangers staan de huifkarrijders met raad en daad bij, mocht dit nodig zijn.

Verspreid door Nederland zijn verschillende huifkarroutes. Vooral in de dun bevolkte gebieden als Drenthe en Twente zijn dagroutes uitgestippeld. Ze hebben vaak een thema dat gerelateerd is aan het gebied waar je door heen trekt of de plaatsen waar je langs komt. Zo zijn er in Twente buurtschappen, - sagen en grensroutes en routes waarbij je van landschap naar landschap trekt. Met de natuurrijke omgeving als coulisselandschap.

Pleisterplaatsen

In Drenthe kun je van pleisterplaats naar pleisterplaats trekken. Per dag leg je ongeveer 15 tot 20 kilometer af. De pleisterplaatsen zijn gevarieerd. Soms stellen particulieren een gedeelte van hun terrein beschikbaar, een andere keer dienst het boerenerf als overnachtingplaats. Voorwaarde voor een pleisterplaats is dat het paard bijgevoerd moet kunnen worden en dat er sanitaire voorzieningen zijn. Het paard mag tijdens de nacht nooit voor de huifkar blijven staan.

Het is overigens wettelijk niet verplicht om een ruiter- of koetsiersbewijs te hebben, wil je aangespannen rijden, zoals dat in huifkarrenjargon heet. Ondanks dat wordt in een aantal natuurgebieden, zoals De Hoge Veluwe en de Posbank, ruiters die geen ruiterbewijs hebben de toegang geweigerd.

Geschiedenis

Er is weinig bekend over de geschiedenis van huifkarren. Huifkarren, zeilwagens of zigeunermobielen vallen wettelijk onder de open rijtuigen, zoveel is wel bekend. Voor 1930 werden de kale boerenwagens voorzien van een vaak witte huif om de lading droog en uit de zon te houden, volgens het Nationaal Rijtuigmuseum in Leek. Het museum bezit onder andere een uitgebreide collectie rijtuigen uit de 18e, 19e en 20 e eeuw. In en rond het museum vinden verschillende evenementen plaats met paarden en rijtuigen. Vroeger werden de karren gebruikt voor het vervoer van familieleden en vracht. Schilderijen en schetsen uit de 18e eeuw laten situaties zien waarin kooplieden vanaf hun kar handel aanprijzen. Dé huifkar bestaat overigens niet. Hoewel ze wereldwijd qua bouwen uiterlijk op elkaar lijken, zijn de details zoals de bok of de wielen per land en zelfs per streek verschillend. Brede grote wielen zijn bedoeld voor moeilijk toegangbare wegen. De wat smallere wielen zijn geschikt voor zanderige ondergronden. Anno nu worden de huifkarren, met uitzondering van schillenboeren, vooral recreatief gebruikt.

Moderne variant

De moderne variant van de huifkar is aangepast aan de eisen van de consument en aan het Nederlandse klimaat: er zijn verwarmde karren en karren die geschikt zijn voor minder validen. Ze zijn uitgerust met potten en pannen, hoevekrabbers en matrassen. Soms zelfs met stapelbedden. Comfortabel dus, ook als het regent en koud is.

Huifkararrangementen bestaan uit meerdere onderdelen: een dagtocht met aansluitend een speciale maaltijd zoals steengrillen. Ook worden er typische buitenspellen zoals kruisboogslieten en jeu-de-boules gespeeld. Bestaat de tocht uit meerdere dagen dan wordt er meestal, geheel in de sfeer die rond huifkarren hangt, op een primitieve en alternatieve manier overnacht. Op een mini of boerencamping bijvoorbeeld. Een Twents bedrijf heeft de zogenaamde horse-a-van op de markt gebracht. Dit is een milieuvriendelijke variant van de caravan. In plaats van de auto wordt de caravan door een paard getrokken.