De Baltische staten en hoofdsteden: Letland

In schril contrast met de levendigheid in de hoofdstad Riga staat de rust in de verstilde dorpjes op het platteland van Letland. Het landschap varieert van bosrijk tot rivierdal en van heuvels tot eindeloze stille zandstranden langs de kust. Het land herbergt enkele schilderachtige kastelen. Letland kenmerkt zich verder als bloemenland, enkele idyllische nationale parken en eeuwenoude tradities met veel folkloristische evenementen waarbij zang en dans voorop staan.

Letland in 't kort

De republiek Letland (Latvija) is de middelste van de drie Baltische staten met jugendstilstad Riga als hoofdstad. Het land telt 2,2 miljoen inwoners, is net als de Baltische buurlanden Estland en Litouwen dunbevolkt en anderhalf keer groter dan Nederland. Het heeft evenals de beide andere Baltische landen een roerige geschiedenis van bezettingen door vreemde mogendheden (voornamelijk Duitsland en Rusland) achter de rug. Sinds 1991, na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, is het land een soevereine staat. Letland is evenals beide Baltische buren lid van de EU. De officiële taal is Lets, een Indo-Europese taal. Ondanks de vele ogenschijnlijke cultuur-historische overeenkomsten kunnen Letten, Esten en Litouwers elkaar niet verstaan. Vooral in de steden is het percentage Russischtalige inwoners relatief hoog, maar op het gebied van het toerisme zit het land nog altijd in het verdomhoekje.

De vijf regio's van Letland

Het huidige Letland is nog altijd onderverdeeld in de historische regio's Riga, Koerland (Kurzeme), Lijfland (Vidzeme), Semgallen (Zemgale) en Lettgallen (Latgale). Het vroeger door de Koeren bewoonde Kurzeme strekt zich van de Golf van Riga uit tot de Litouwse grens. Aan de lange kust liggen slechts twee grote steden, Ventspils en Liepāja, en verder vooral eenzame zandstranden. Vidzeme reikt van de Golf van Riga tot de grens met Estland, en langs de rivier de Daugava tot diep in het binnenland. Bijzonder fraai is de natuur van deze regio aan de lange zand- en steenstranden langs de ongeveer 100 km lange, nagenoeg onbewoonde kust. In het binnenland biedt Nationaal Park Gauja rond de historische stad Cēsis vele mogelijkheden voor liefhebbers van een actieve vakantie. De kleinste regio, Zemgale, vormt het hart van het land en is de graanschuur van Letland. Veel toeristen komen af op de barokke kastelen in Jelgava en Rundāle. Het overwegend katholieke Latgale ligt in het zuidoosten.

Kuur- en badplaats Jūrmala

Jūrmala bestaat uit een tiental vissersdorpen, die op een smalle strook land tussen de rivier de Lielupe en de Golf van Riga liggen. De inwoners van Riga hadden dit gebied met een fijn wit zandstrand omzoomd door duinen en dennenbossen al in de 19e eeuw ontdekt en lieten langs deze 30 km lange kuststrook ten westen van de hoofdstad vakantiehuisjes bouwen. Het gezonde zeeklimaat en de heilzame modder trokken al snel de belangstelling van gekroonde hoofden en aristocraten. Hierdoor kon Jūrmala zich tot een internationaal bekend kuuroord annex badplaats ontwikkelen. Veel van de fraai bewerkte en verwaarloosde houten villa's uit de adellijke tijd staan inmiddels onder monumentenzorg en worden opgeknapt. En omdat de fantasieloze vakantiehuizen uit de Sovjettijd steeds verder uit het straatbeeld verdwijnen, verandert Jūrmala stap voor stap weer in de charmante kuur- en badplaats van weleer. In het reusachtige attractiepark Akvaparks komen niet alleen kinderen aan hun trekken.

De eindeloze Lijflandse stranden

Deze strekken zich noordwaarts uit over een afstand van 100 km tot aan de grens met Estland. Op een paar dorpjes na is het hele kustgebied nagenoeg onbewoond. In de buurt van Riga kun je in het weekend nog een paar dagjesmensen tegenkomen, maar verder naar het noorden hebben natuurliefhebbers het eindeloze zandstrand helemaal voor zichzelf. Ten noorden van Saulkrasti begint het fraaiste deel van de kust.

De mooiste Nationale Parken van Letland

• In Nationaal Park Gauja (Gaujas nacionālais parks) rond Cēsis vind je ongerepte natuur, landbouwgronden, het in zandsteen uitgesleten dal van de rivier de Gauja, meren die uitnodigen tot een frisse duik en stille bossen. Wandelaars, water- en
  
  wintersporters kunnen hier hun hart ophalen. Langs de rivier bevindt zich op een heuvel het Slot Turaida vanwaar je een fraai uitzicht op de bossen van het park hebt (zie afbeelding rechts).
• Het kleine Natuurpark Tervete (Tērvetes Dabas Parks) ligt 30 km ten zuiden van Jelgava. Het is niet alleen bijzonder fraai, maar het heuvelland in het park heeft ook een belangrijke plaats in de geschiedenis. Op diverse heuvels lagen ooit houten burchten en ook tref je er de ruïnes van de Duitse ordeburchten aan. Sinds enkele jaren is tevens het schilderachtige rivierdal ontsloten. Door het landschapspark lopen wandelroutes langs houtsculpturen van figuren die voorkomen in de sprookjes van Anna Brigadere (1861-1933), een zeer populaire Letse schrijfster. Voorts vind je in het park een uitkijktoren, een vogelpad en speeltuin.
• Nationaal Park Sliteres (Slīteres nacionālais parks) strekt zich ten noorden van Ventspils uit tot de landtong Kolka. Duinenrijen, vochtige vlakten, veengronden en gemengde bossen wisselen elkaar af in dit geologische openluchtmuseum. Door het park lopen diverse natuurpaden.

Overige bezienswaardigheden

Letland ligt bezaaid met ruïnes van kastelen uit de late middeleeuwen toen de kruisvaarders van de Duitse Orde hier de scepter zwaaiden. Uit latere perioden zijn nog enkele kastelen goed bewaard gebleven. Het barokke Slot Rundale (15 km ten westen van Bauska) uit 1764 is één van de topattracties van het land. Het slot met 138 magniefieke zalen kan worden bezichtigd (zie afbeelding links). Het neoclassicistische Slot Mežotne (Mežotnes pils), waar je kunt overnachten, ligt 10 km ten westen van Bauska in een enorm landschapspark. In de Oude Stad van de kustplaats Liepāja kun je historische jugendstilgebouwen, pakhuizen en woonhuizen bekijken, evenals de Drievuldigheidskerk met een weelderig interieur en het grootste orgel van Letland. Bij de grens met Litouwen ligt het Papemeer (Papes ezers), een natuurgebied met wilde paarden, oerossen en wisenten, opgezet door het Wereld Natuur Fonds. In weinig andere Letse steden zijn nog zoveel oude houten huizen bewaard als in Kuldīga, de oudste stad van Koerland. De waterval Ventas Rumba in de rivier de Venta is slechts twee tot drie meter hoog, maar wel 110 m breed.

Dit artikel is onderdeel van de special De Baltische staten en hoofdsteden.