De Baltische staten en hoofdsteden: Estland

Als je over de 'Via Baltica' de grens tussen Letland en Estland bent overgestoken, krijg je direct het gevoel dat je in Scandinavië bent. De kaarsrechte weg voert door eenzame Noord-Europese bossen en langs de weg zie je enkele hoeves liggen. Het landschap wordt verlevendigd door de in felle kleuren beschilderde houten huizen. In het dunbevolkte land is het glooiende zuidoosten hét wintersportgebied en Pärnu aan de Oostzeekust een kuuroord bij uitstek met brede zandstranden.

Estland: Een land met drie hoofdsteden

De republiek Estland (Eesti) is de noordelijkste van de drie Baltische staten. De Estse taal is een sterk aan het Fins en in de verte aan het Hongaars verwante, moeilijke taal. Sinds 1 januari 2011 is de euro het wettige betaalmiddel. Een paar kilometer buiten de hoofdstad Tallinn merk je al hoe dunbevolkt Estland is. Het land is net zo groot als Nederland, maar telt slechts 1,4 miljoen inwoners. Er liggen meer dan 1500 eilandjes voor de kust. Estland telt ook veel meren, venen, moerassen en rivieren. De klimaatverschillen zijn iets groter dan bij ons met minder daglicht 's winters, maar langere dagen in de zomer. Het land kan zich echter de luxe van drie hoofdsteden permitteren, dat wil zeggen onofficieel. Tallinn is de officiële hoofdstad, maar de Esten beschouwen Otepää als hun winterhoofdstad en als zomerhoofdstad wordt beslist Pärnu genoemd. Het stadje Otepää, dat in het zuidoosten midden in een bos- en merenrijk heuvellandschap ligt, verandert in het koude jaargetijde in een wintersportoord, waar je kunt skiën, rodelen, ijsvissen en schaatsen. Langlaufen is één van de populairste wintersporten.

Pärnu: zon, strand en heilzame modder

Pärnu heeft alles wat een zomerhoofdstad nodig heeft: een kilometerslang strand met fijn zand, een kuurpark met sappige groene weiden, oude bomen en rustbanken, en een aantal hotels en sanatoria, waar je je kunt laten verwennen of genezen. Wat het Lido voor Venetië is en Nice voor Frankrijk, is Pärnu voor Estland: het zomerse vakantieoord voor bij uitstek de welgestelden. In de zich naar het zuiden openende, ondiepe baai krijgt het Oostzeewater in de zomer een aangename zwemtemperatuur. Dit komt door de talrijke zonuren in de Noord-Europese zomer.

Maar de inwoners van Pärnu zagen al snel in dat ze hun gasten meer konden bieden dan een strandvakantie. In 1838 werd een herberg omgetoverd tot badcomplex, waar gasten zich in badkuipen met verwarmd zeewater konden ontspannen. Zo was een alternatief geschapen voor dagen met slecht weer en kon het drie maanden durende strandseizoen worden verlengd. Aan de gouden tijden van Pärnu kwam een einde door de Tweede Wereldoorlog, waarin grote delen van de stad werden verwoest. Na de oorlog kwamen er al gauw nieuwe kuurgasten naar de stad -ditmaal uit Moskou en Leningrad. Tegenwoordig trekt Pärnu (zie afbeelding inleiding) met zijn moderne kuur- en rehabilitatiecentra weer toeristen uit de hele wereld.

Saaremaa: het vergeten eiland

Saaremaa is het grootste Estse eiland in de Oostzee en ligt op een kort veerboottochtje van het vasteland. Het ziet er nog precies zo uit als eeuwen geleden. In de Sovjettijd was het eiland een hermetisch afgesloten militaire zone. Bijna alle Russen hebben het eiland na de onafhankelijkheid van Estland verlaten, anders dan in veel andere Estse steden. Het is dunbevolkt en voor de helft bedekt met bos. De rest van Saaremaa bestaat uit weiden en akkers en is een walhalla voor rustzoekers. De enige plaats van betekenis is het kuuroord Kuressaare, met een klein historisch centrum en enkele fraaie houten huizen. Nieuwe kuurhotels zijn al aanbouw of inmiddels gereed. De 14e eeuwse Bisschopsburcht is dé blikvanger van het stadje (zie afbeelding links). De vierkante vesting wordt door verschillende versterkingsmuren en grachten omgeven. In de burcht huist het Saaremaa-Museum, dat gewijd is aan de eilandgeschiedenis. Bij het dorpje Angla is een groepje van vier standerdmolens te bekijken. Aan de westkust ligt Nationaal Park Vilsandi, met een rijk vogelleven.

Lahemaa: land van baaien

De kuststreek 40 km ten oosten van Tallinn wordt sinds 1971 beschermd in een nationaal park, waar je schitterende wandelingen en fietstochten in de ongerepte natuur kunt maken. Nationaal Park Lahemaa behoort met zijn weide en venen, prachtige zandstranden en ingeslapen dorpen tot de mooiste gebieden van Estland. De kust wordt onderbroken door schiereilanden en baaien, maar het meest kenemerkend voor Lahemaa zijn de overal aan te treffen enorme zwerfkeien uit de ijstijd. Ook in Käsmu, het dorp van de kapiteins, die van hier ooit de wereldzeeën bevoeren, liggen deze enorme stenen her en der langs de kant van de weg. Urenlang kun je hier langs de kust struinen of in de bossen op zoek gaan naar paddestoelen of de sporen van bevers, elanden, lynxen en beren. Bovendien komen hier meer dan 200 vogelsoorten voor.

Midden in deze schitterende natuur staan een paar van de mooiste herenhuizen van Estland, in de 18e en 19e eeuw door de Duits-Baltische adel gebouwd. Een waar meesterwerk van bouwkunst is Palmse, een landgoed van de familie Von Pahlen, met een onberispelijk barok hoofdgebouw en een park met vijvers en paviljoens. Maar ook Vihula en Sagadi zijn inmiddels weer opgeknapt.

De mooiste meren van Estland

In de buurt van Otepää in het zuidoosten liggen ruim honderd meren, waarvan het Pühajärv (Heilig Meer) het mooiste is. Volgens een legende bestaat het uit de tranen van een moeder die om de dood van haar vijf in de oorlog gevallen zonen rouwde. De eilandjes in het meer zijn de grafheuvels. Rond het meer loopt een 12 km lang wandelpad. Een goed vertrekpunt is Nationaal Park Otepää op de noordoostoever. Ongeveer halverwege de rondweg word je boven in de toren op de Hobustemägi (Paardenberg) getrakteerd op een magnifiek uitzicht op het meer (zie afbeelding rechts). Aan het Pühajärvstrand kun je prima zwemmen. Dwars door het 140 km lange en 50 km brede Peipsi järv (Peipsimeer), het op drie na grootste meer van Europa, loopt de grens tussen Estland en Rusland. Omdat het meer slechts enkele meters diep is, warmt het 's zomers op tot een aangename zwemtemperatuur. De hele noordoever tussen Kauksi en Vasknarva wordt omzoomd door een mooi zandstrand. Het toerisme staat hier nog in de kinderschoenen.

Dit artikel is onderdeel van de special De Baltische staten en hoofdsteden.