Bijzondere kunst- en natuurroutes in het Beierse Woud

Het Beierse Woud, langs de grens met Tsjechië, waar het overgaat in het Boheemse Woud, is het grootste aaneengesloten oerbos van Centraal-Europa. Als vakantiebestemming ligt het wat uit de route voor de Nederlandse reiziger. Dat is jammer, want behalve natuur heeft het gebied prachtige steden, dorpen, kunst en historie te bieden, zoals het oude stadscentrum van Passau. Ook de Glasstrasse, een glasroute door het gebied met diverse glasmusea en glasblazerijen is de moeite waard.

Karakteristiek Beierse Woud

Het Beierse Woud, ook wel Oost-Beierse Woud genoemd, is een middelgebergte in het oosten van de deelstaat Beieren met als hoogste top de Grosser Arber (1456 m). Het gedeelte langs de grens met Tsjechië werd in 1970 het eerste nationale park van Duitsland, het Nationalpark Bayerischer Wald (zie kaart rechts: het donkergroene gebied). Ruwweg ligt het hele Beierse Woud tussen Regensburg en Passau ten oosten van de Donau. Natuurliefhebbers hoeven vanuit Passau niet eens zover te reizen om het dorp Neuschönau te bereiken waar dit enorme natuurgebied begint. In een groot deel van het bos wordt op geen enkele manier meer aan onderhoud gedaan, met de bedoeling dat het weer een echt oerbos wordt. Er zijn wel uitgestrekte fiets-, wandel- en langlaufroutes die de verschillende plaatsen met elkaar verbinden en uitstekend zijn aangegeven. Sommige maken deel uit van lange trajecten (van Praag naar München bijvoorbeeld).

Neuschönau zelf biedt toegang tot een verzorgd deel van het bos, met omheinde gedeeltes waar allerlei inheemse dieren te zien zijn zoals beren, wolven, lynxen, gieren en uilen. De wolf is bezig met een gestage opmars uit het oosten. Hypermodern en op zich al een rit naar Neuschönau waard is het volledig van hout gebouwde Baumwipfelpfad (boomtoppenpad) dat op tientallen meters hoogte door de toppen van de sparren, dennen en beuken voert. Aan het eind van het pad voert de route naar boven door een spiraalvormige koepel die lijkt op het dak van de Rijksdag in Berlijn, maar dan van hout (zie luchtfoto links). Binnen de koepel staan drie enorme sparren. Vanaf de top kun je op een heldere dag de Alpen zien liggen.

De toeristische glas- en ijzerroute

IJzererts, kwartsgesteente en de uitgestrekte bossen waren de bronnen van de rijkdom voor de adel en grote handelaren in het oude Beieren. Dankzij de opbrengsten hiervan konden zij hun kastelen bouwen. De ijzerindustrie is volkomen verdwenen. Alleen een toeristische ijzerroute door een deel van het Beierse Woud herinnert er nog aan. Van de ooit wereldberoemde Beierse (en Boheemse) glascultuur bestaat nog wel iets, maar het is een overlevingsstrijd. De massaproductie is verhuisd via Zuid-Europa naar Azië.

Een toeristische route, de Glasstrasse, voert vanuit Passau door het Beierse Woud langs kleine en middelgrote bedrijven die voor hun overleven steeds meer afhankelijk zijn van het toerisme. Eén van de hoogtepunten van de glasroute is het glasmuseum in Frauenau dat zowel de techniek van het glas maken als de geschiedenis van glas toont (www.glasmuseum-frauenau.de). De stad Zwiesel is het centrum van de noodlijdende glasindustrie. Een bezoek aan de glasblazerij van Theresienthal is de moeite waard. Het bedrijf was failliet, maar is in 2003 weer opgestart en produceert nu weer dezelfde collecties als in de 19e eeuw geleverd werden aan koningshuizen in heel Europa.

Artistieke verrassingen

Diep verborgen in het Beierse landschap liggen enkele artistieke verrassingen die in elk geval om hun curiositeitswaarde al een bezoekje waard zijn. Die Gläserne Scheune (www.glaeserne-scheune.de) is het levenswerk van kunstenaar Rudolf Schmid in Viechtach. In zijn woonhuis stelt hij reusachtige kunstwerken tentoon die nauw verbonden zijn met de Beierse folklore. In een 16e eeuws hospitaaltje met kapel in Viechtach runnen vader Rudolf en zoon Reinhard Schmid een museumpje met kopieën van Egyptische en Griekse kunst. In de kapel staat het levenswerk van Reinhard, dat ooit af moet komen: een kunstwerk van 66 glaspanelen rond het tarotspel (www.reinhardschmid.de). Wilhelom Koch is een gevestigde moderne kunstenaar en vormgever, wiens belangrijkste materiaal bestaat uit lucht. In Amberg heeft hij zijn eigen museum vol luchtkunst, luchttechniek, geperste lucht en gebakken lucht (www.luftmuseum.de). (Vanwege een brand in juni is het museum vanaf 12 nov. 2011 weer geopend).

Historisch Passau

Passau is, net als Regensburg en Bamberg, één van die weinige Beierse steden waar tijdens de Tweede Wereldoorlog nauwelijks schade is aangericht. En dus kun je er wandelen in een historisch autovrij centrum en genieten van hetzelfde uitzicht dat ook Mozart nog moet hebben gehad toen hij hier kwam spelen. Daarvoor moet je naar het klooster aan de zuidkant van de rivier, op de Maria Hilfberg en kijk je uit over het oude stadscentrum op de landtong tussen de Donau en de Inn (zie afbeelding links). Van hieruit is de groei van de stad in verschillende tijdperken goed te zien. Dan valt ook op hoe reusachtig de St. Stephan Dom is. Er zijn veel historische plekjes in Passau. Hotel Der Wilder Mann bijvoorbeeld met een museumkamer waar de Oostenrijkse keizerin Sissi geslapen heeft. Bij het hotel hoort ook een glasmuseum met een enorme privé-collectie