De Balearen: Ibiza, eiland van extremen

Van een disco met duizenden dansers naar het verlaten strand van Cala Mastella, van een witte dorpskerk naar een bonte hippiemarkt. Het kan allemaal op Ibiza, ooit door de hippies ontdekt als party-eiland. Het feest gaat 24 uur per dag door, zeggen de discogangers. En dat klopt. Maar ook voor de 'gewone' vakantieganger die wat cultuur wil snuiven biedt het eiland genoeg alternatieven, zoals de vesting en bovenstad Dalt Vila van de hoofdstad Eivissa en de authentieke dorpen in het binnenland.

Ibiza: eiland met twee gezichten

Ibiza is het meest westelijke en samen met Mallorca het populairste vakantie-eiland van de Balearen. Aan tegenstellingen geen gebrek op een eiland dat net zo groot is als het minder bekende Menorca -drie keer groter dan Texel- en op het eerste gezicht zo overzichtelijk lijkt: rond, heuvelachtig, groen van de pijnbomen, met één echte drukke weg van 20 km tussen de twee belangrijkste steden, de hoofdstad Ibiza-stad of Eivissa en Sant Antoni de Portmany. Sinds de dood van dictator Franco in 1975 wordt de eigen taal, een dialect van het Catalaans, weer gesproken. En sinds 1991 gelden op de Balearen alleen nog de Catalaanse namen voor plaatsen en straten. De hoofdstad heet daarom eigenlijk niet meer Ibiza-stad maar Eivissa. Velen zullen Ibiza (ruim 100.000 inwoners) vooral met het tweede beeld associëren: dat van een 24-uurs party-eiland. Maar eenmaal weg van de twee steden waar het nachtleven bruist, op een slingerende weg van dorp naar gehucht, betreed je een andere wereld. Dan waan je je een Ibizenser op weg naar zijn finca. Of een hippie op weg naar de macrobiotische markt.

Disco-eiland Ibiza

Ibiza werd in de jaren zestig van de 20e eeuw 'ontdekt' door de hippies. Aangetrokken door de eenvoud van het eiland en de tolerante bewoners, vestigden ze zich hier massaal en trokken met hun ontspannen levensstijl intellectuelen en kunstenaars aan. In de jaren tachtig raakte een mix van muziekstijlen die op hun feestjes werd gedraaid in zwang, de Balearic Beat genoemd, waar steeds meer mensen op afkwamen. In tien jaar tijd werd Ibiza immens populair bij dansliefhebbers. In juli en augustus wordt het eiland overspoeld door jongelui die 's nachts leven in de disco's en overdag hun roes uitslapen...of het feest doorzetten in de dagdisco. Jaarlijks trekken bekende DJ's, waaronder onze eigen DJ Tiësto en Armin van Buuren naar Ibiza om zich dikwijls de hele zomer te verbinden aan één discotheek.

Eivissa of Ibiza-stad

Wat hebben 'gewone' mensen dan te zoeken op dit eiland? In de eerste plaats is de binnenstad van hoofdstad Eivissa interessant. Statige patriciërshuizen omringen de Passeig Vara de Rey, die het hart van de stad vormt. Vanaf dit plein kun je de vroegere zeeliedenwijken La Marina en Sa Penya verkennen, waar in de nauwe straten met kleurrijke panden nu veel winkeltjes, cafés en restaurants gevestigd zijn. In de etalages hangen opvallende kledingcreaties van leer en wit kantwerk. Het is de typische adlib-mode, ontstaan onder invloed van de hippiecultuur en dusdanig populair dat er jaarlijks in juni een modeweek met modeshows wordt georganiseerd. Het meest bijzonder is echter de Dalt Vila (oude stad), de oorspronkelijk Arabische bovenstad met hellende straten, omgeven door een twee kilometer lange muur (zie afbeelding links). De indrukwekkende vesting is al van ver te zien en behoort tot het cultureel Werelderfgoed van Unesco. Het leuke van een wandeling door de historische wijk is dat je er het dagelijks leven kunt proeven: wasgoed aan de lijn, spelende kinderen, een scheldende buurvrouw. Daarna een terrasje pakken op de sfeervole Plaça de Vila. In de buitenwijken van Eivissa overheerst de toeristenindustrie voor voornamelijk jongeren en brede stranden met populaire strandtenten.

Sant Antoni de Portmany en Santa Eulária d'es Riu

Sant Antoni de Portmany, de tweede grote stad van Ibiza, kun je beter helemaal overslaan. Buitenlandse (voornamelijk Engelse) toeristen overheersen hier en lopen de hele dag in zwemkleding rond. Muziekkenners gaan graag naar de beroemde strandbar Café del Mar. Al sinds de jaren negentig stroomt het elke schemering vol trendy types, die onder het genot van de nieuwste zwoele klanken de zon in de zee willen zien zakken. Santa Eulária d'es Riu, de derde grote plaats van het eiland, oogt meer als een uit de kluiten gewassen dorp met een kleine oude kern. Niet zo toeristisch, geen afwisselend vertier en je ziet hier vooral de gewone eilandbewoners shoppen.

De mooiste stranden

De grootste attracties van Ibiza zijn waarschijnlijk toch de stranden. Het eiland telt er maar liefst vijftig. Velen liggen verscholen in kleine baaien en dat maakt ze zo bijzonder: de meeste toeristen hebben geen flauw benul van het bestaan ervan. Enkele van de mooiste besloten stranden zijn Cala de Benirràs in het noorden, aan het einde van een lange weg door groen heuvelland, en in het westen het kleine Cala Carbó waar de rotswanden van de baai elkaar in zee bijna raken (zie afbeelding inleiding). Op Cala d'Hort heb je uitzicht op een eilandje. Fraaie, ruime stranden zijn Platja d'Es Figueral aan de oostkust, vanwaar bootjes vertrekken naar Santa Eulària en de hoofdstad, en Cala Comte aan de westkust. Hier verdeelt een platte, rotsachtige landtong de kust in twee stranden met schitterend turquoisekleurig zeewater.

Geen strand zo klein of er is wel een (vis)restaurantje. Wie helemaal verlaten wil zitten kan bijvoorbeeld terecht op Cala Mastella in het oosten (zie afbeelding rechts). Jong en trendy wil juist gezien worden op het lange strand Platja Ses Salines in het zuiden, waar de muziek van de strandtenten Sa Trincha en Jockey Club zorgt voor een bijzondere sfeer. Achter enkele grotere stranden zijn sfeerloze badplaatsen ontstaan met identieke winkeltjes met strandspullen en souvenirs, dezelfde eenvoudige eettenten en vaak veel te veel mensen, zoals bijvoorbeeld Es Caná. In Portinatx en het kleinere Cala Vadella en Cala Tarida ontbreken schreeuwerige accommodaties en is het strand de moeite waard.

Het binnenland van Ibiza

Een auto is onontbeerlijk om eropuit te trekken; bussen en boten brengen toeristen naar de bekendste en dus drukste stranden. Kinderen kun je vermaken met een bezoek aan Cova de Can Marçá, een voormalige smokkelaarsgrot bij Port de Sant Miquel. Of breng een bezoek aan de hippiemarkt Las Dalias in Sant Carles voor een apart souvenir. Het is opmerkelijk hoe snel je eenmaal buiten de stadsgrenzen niets meer merkt van het toerisme. Natuurbehoud krijgt de laatste jaren op Ibiza steeds meer aandacht. Zo verhindert tegenwoordig een 500 meter brede groengordel bebouwing van ongeschonden kuststreken. Authentieke dorpen met fraaie witte weerkerken, zoals Sant Miquel de Balansat en Sant Josep de sa Talaia, zijn een lust voor het oog. In Sant Joan de Labritja in het noorden wonen de hippies van het eerste uur veelal in de afgelegen oude fincas (herenboerderijen), de laatste jaren gevolgd door de 'rich and famous' die er prachtige huizen laten (ver)bouwen. In het binnenland kun je prima wandelen: vraag bij de plaatselijke VVV naar de Rutas de falcón. Het pad vanaf Sant Josep naar de 475 m hoge Sa Talaia, de hoogste bergtop, leidt in twee uur naar een fantastisch uitzichtpunt (zie afbeelding links). In het zuiden belooft een fietstocht door de eeuwenoude zoutpannen Ses Salines, nu een beschermd vogelreservaat, vooral bij zonsondergang een bijzonder gezicht te zijn. In januari en februari is het land in en rondom Santa Agnès de Corona wit als sneeuw vanwege de bloesem van de bloeiende amandelbomen.

Dit artikel is onderdeel van de special Drie Balearen op een rijtje.