De Balearen: De magie van het onbekende Menorca

Menorca is na Mallorca de grootste van de zes eilanden voor de Spaanse kust in de Middellandse Zee die de Balearen of in het Spaans Islas Baleares, kortweg Baleares worden genoemd. Het is minder toeristisch dan Mallorca en Ibiza en gezelliger en veelzijdiger dan het kleine Formentera. Dit heuvelachtige en groene eiland met fraaie stranden in beschutte baaien biedt meer dan voldoende voor één of twee relaxte vakantieweken.

Korte impressie Menorca

Menorca is na Mallorca en Ibiza de belangrijkste vakantiebestemming van de Balearen. Het eiland is ongeveer 47 km lang, heeft een breedte van 10 tot 19 km en is het meest oostelijke van de Balearen. Buggy-eiland wordt Menorca soms genoemd, omdat het een favoriete vakantiebestemming is voor gezinnen met kleine kinderen. Maar wie in het voor- of naseizoen gaat, een paar dagen een auto huurt en kiest voor een hotel of appartement buiten Cala en Bosc krijgt een heel ander beeld van het eiland. De twee grootste plaatsen Maó en Ciutadella in het uiterste oosten en westen zijn sfeervol, de zuidkust telt talrijke mooie baaien en stranden en in het binnenland zijn vooral de fascinerende eeuwenoude Talayot-nederzettingen een bezoek waard.

De belangrijkste plaatsen op Menorca

Maó of Mahon is het hoofdplaatsje van Menorca en heeft zo'n 30.000 inwoners. Het ligt op de rotsen aan een diepe inham, die een natuurlijke haven vormt en waar rondvaartboten met glazen bodem af en aan varen (zie afbeelding rechts). Sfeervolle plekjes in de stad zijn de vismarkt en de ernaast gelegen gewone markt, ondergebracht in het Del Carme klooster. In hetzelfde klooster heeft ook het museum Hernández Mora een plaatsje gevonden met een mooie kunstcollectie en oude kaarten. Het Museum van Menorca ligt aan de andere kant van het centrum, ook in een klooster. Hier wordt op chronologische en op fraaie wijze de historie van het eiland belicht vanaf de Talayot-cultuur tot en met de opkomst van de schoenenindustrie eind 19e eeuw. Sieraden, beeldjes, olielampjes, keramiek, zilverwerk: het is allemaal erg smaakvol tentoongesteld. Enkele winkelstraten en gezellige pleinen met terrassen zoals het Plaça Real maken Maó tot een aangename stad om een paar uur door te brengen. Typerend zijn de panden in donkerrood, oranje en geel met op de eerste verdieping grote overhangende erkers.

Iets ten zuiden van Mahon ligt de garnizoensplaats Es Castell met het schilderachtige haventje Cales Fonts. Vlakbij in Sant Estève is fort Marlborough een bezoek waard. Na een informatieve video kun je rondom door de gangen en mooi verlichte ruimtes wandelen: de geluiden van beschietingen zijn af en toe levensecht!

Ciutadella aan de westkant van Menorca heeft net als Mahon een natuurlijke haven, maar de zeeinham is hier veel smaller. Langs het water liggen diverse restaurantjes. Verder is Ciutadella een aangenaam oud stadje met een autovrij compact centrum. Vooral de Calle ses Voltes met arcades aan weerszijden is een gezellig straatje. Het centrum staat vol met mooie okergele zandstenen gebouwen. Indrukwekkend zijn onder meer de kathedraal, het klooster met het historische Diocesamuseum en het stadhuis aan het grote Plaça d'es Born. Het stadsmuseum ligt in een fort aan de rand van het centrum. In de ruimte onder de gewelven zijn vooral voorwerpen uit de Talayotische en Romeinse tijd geëxposeerd. Een gezellig terrasje vinden is niet moeilijk in Ciutadella.

Typisch Menorcaans

Verspreid over het zuidelijk deel van het eiland liggen talrijke resten van de Talayot-cultuur. De nederzettingen bestaan doorgaans uit drie delen: de talayot, de grote ronde wachttoren, de taula oftewel het religieuze centrum met een soort tafel (een deksteen bovenop twee staande stenen) en ronde huizen met stallen en opslagruimtes. In Trepucó is van alledrie iets (zie afbeelding links), Torre d'en Gaumes en Torralba d'en Salort zijn een stuk groter. Bij Torre d'en Gaumes ligt de opgraving een stuk verderop en stamt uit 1300 v. Chr. Er is hier vrij veel teruggevonden: drie wachttorens op het hoogste punt, een taula, restanten van het ingenieuze watersysteem en huizen waarvan de hoge stenen muren met dekstenen deels nog intact zijn.

Op Menorca zie je veel koeien en er is een groot aantal kaasmakerijen. Die van Hort de Sant Patrici en Subaida zijn het bekendst en liggen respectievelijk iets ten noorden van Ferreries en Alaior. De eerstgenoemde is meer een museum met oude gebruiksvoorwerpen. Bij de boerderij van Subaida loop je echt tussen de koeien. Via een tiental borden wordt er informatie over onder andere de melkproductie gegeven. Bij beide is een winkeltje waar je Menorcaanse kaas kunt proeven en kopen.

De lokale drank is gin, een overblijfsel uit de tijd van de Engelse overheersing in de 18e eeuw. Aan de kade in Mahon kun je bij destilleerderij Xoriguer via een glazen wand zien hoe de gin geproduceerd wordt en uiteraard kun je één van de vele varianten proeven voor je een flesje aanschaft.

Sandalen zijn het meest verkochte souvenir van Menorca: de leren albarcas (vanaf € 15,-) zijn er in alle mogelijke kleuren. Vroeger waren het de schoenen voor de armen voor op het land, omdat ze gemaakt waren van autobanden en een leven lang meegingen. Nu worden ze door iedereen gedragen vanwege het gemak en de koelte voor de voeten in de warme zomermaanden. Voor wat luxueuzere schoenen kun je goed terecht bij Jaime Mascaró aan de rand van Ferreries. Het imperium van deze lokale ondernemer reikt intussen tot ver buiten de Spaanse grenzen.

Bezienswaardigheden aan de kust

De noordkust is grotendeels rotsachtig, maar bij het pittoreske dorpje Es Grau dat grenst aan het natuurgebied S'Albufera des Grau ligt een mooi strand evenals in de ronde baai van Arendal d'en Castell (zie afbeelding rechts). Fornelis is een authentiek vissersdorp met witte huisjes, een besloten haven en op de kade enkele winkels en (vis)restaurants. Verderop naar het westen wordt de kust alleen maar ruiger: op de kale kaap Cavalleria duiken steile rotswanden de zee in. Het hoogste punt van Menorca is El Toro vlakbij Es Mercadal. Op de berg staat een groot Christusbeeld en er ligt een klooster met een mooi kerkje. Het uitzicht is fraai: zo valt op hoe groen het eiland is met zijn vele veldjes afgescheiden door muurtjes van gestapelde stenen. Verder naar het westen bij Ciutadella ligt in het binnenland de indrukwekkende zandsteenafgraving Pedreres de s'Hostal. Mede dankzij een plattegrondje, de duidelijke uitleg en de bijzondere flora is het een interessante bezienswaardigheid. Het meest fotogenieke dorp van het eiland is Binibèquer Vell (zie afbeelding inleiding) aan de zuidoostkust met zijn smalle, kronkelende steegjes en trapstraatjes met kleine, dicht opeen gebouwde witte huisjes.

De badplaatsen en stranden

De meeste hotels en appartementencomplexen liggen in het zuidwesten in de plaats Cala en Bosc en in het zuidoosten bij Punta Prima. Verder zijn er nog een paar in het noorden in Arendal d'en Castell en in de kustplaatsen in het zuiden zoals Cala en Porter, Son Bou, Sant Tomas en Cala Galdana. Cala en Bosc biedt vooral rond de haven het nodige vertier en is verreweg de drukste verblijfplaats. Punta Prima is wat gemoedelijker. In Arendal d'en Castell en omgeving staan veel tweede huizen van Spanjaarden en Engelsen. Het dorp is tegen de kust opgebouwd waardoor je bijna overal mooi zicht hebt op de baai. Van de vier badplaatsen in het zuiden ligt Cala Galdana het mooist met een prachtig strand en een rotsachtig schiereilandje in de baai. Het plaatsje wordt ontsierd door de hoogbouwhotels. Son Bou heeft een schitterend langgerekt zandstrand en is leuker dan San Tomas, dat zich uitstrekt achter het strand en niet bepaald levendig is. Cala en Porter tot slot ligt op de rotsen, maar heeft beneden in de baai een mooi strand. Bijzonder is hier de bar/discotheek Cova d'en Xoroi, gevestigd in een grot hoog tegen de steile rotswand aan zee. De zuidkust telt ook enkele prachtige stranden, maar voor Mitjana, Macarella en Turqueta moet je wel een stuk lopen vanaf de parkeerplaats om er te komen en zijn er nauwelijks voorzieningen. Een fraai kustpad voert van Cap d'Arthrutx in het westen via Turqueta naar Cala Galdana, totaal zo'n 20 kilometer en ongeveer 7,5 uur lopen.

Dit artikel is onderdeel van de special Drie Balearen op een rijtje.