Cultuur en rust in het Franse Picardië

Hoewel Picardië dichtbij ligt, is het één van de minst bekende en beminde Franse streken. De meeste Nederlanders kennen het alleen vanaf de snelweg door de eindeloze koren- en suikerbietenvelden. Toch heeft het gebied genoeg te bieden voor een (korte) vakantie: prachtige kerken en kastelen, de eindeloze rust van het platteland met eeuwenoude bossen en een mooie kust, die buiten het hoogseizoen al evenmin druk is.

Het landschap van Picardië

Picardië ligt in de noordwesthoek van Frankrijk. Het bestaat uit de departementen Aisne, dat deels aan België grenst, Somme, aan de oevers van de gelijknamige rivier en Oise, op een steenworp van Parijs. Over de A1 rijd je er doorheen van iets voorbij Arras tot even voor Parijs. Dat Picardië niet zo populair is komt vooral door het klimaat, dat amper afwijkt van het onze. Ook het weinig tot de verbeelding sprekende landschap speelt het gebied parten. Toch zijn er beslist aantrekkelijke landschappen, met de kust en de oude loofbossen als uitschieters. De uitgestrekte vlaktes worden in het departement Somme onderbroken door beboste dalen, zoals dat van de traag stromende Somme met zijn brede bedding, poelen en stroompjes. Het mooiste van Somme is echter de kust, nog geen 40 km lang, maar zeer gevarieerd. Het grootste deel bestaat uit duinen, onderbroken door de brede baaien bij de mondingen van de Authie en de Somme, die bij eb veranderen in enorme slibvlaktes. Het hoogtepunt van de kust is de abrupte overgang van de lage duinen in de steile, spectaculaire rotskust bij Ault-Onival. Even verderop vormt het bos van Bois-de-Cise de kroon op de klippen. In Oise vind je uitgestrekte, oude loofbossen bij Compiègne en Senlis, eertijds de favoriete jachtterreinen van de Franse koningen en keizers, evenals in Aisne rondom Villers-Cotterets en ten westen van Laon. Verder is Aisne vooral in de golvende Thiérache uitgesproken landelijk, met weilanden en appelboomgaarden. In het Marnedal liggen wijngaarden rond Château-Thierry, waar evenals in de beroemde buurstreek champagne wordt gemaakt.

Bakermat van de gotiek

Behoort het landschap dan niet tot het indrukwekkendste wat Frankrijk te bieden heeft, de culturele erfenis mag er beslist zijn. In de eerste plaats is Picardië samen met Ile de France (de regio Parijs) de wieg van de gotische kerken. Deze middeleeuwse bouwstijl werd hier ontwikkeld en geperfectioneerd, met spitsbogen en hoge, lichte kerken als de meest kenmerkende elementen en de kathedralen van Chartres en Amiens als lichtende voorbeelden. De ontwikkeling van de gotiek wordt duidelijk aan de hand van de zes gotische kathedralen van Picardië; zo zijn de oudste, van Laon en Noyon, ten dele nog duidelijk romaans, staan die van Soissons en vooral Amiens en Beauvais model voor de klassieke gotiek en zijn in de kathedraal van Senlis alle stromingen vertegenwoordigd. Amiens, de hoofdstad van Picardië, is diverse keren vernietigd, maar gelukkig bleef de kathedraal gespaard. Nog indrukwekkender dan de rijk versierde gevel is het 42,5 m hoge en lichte interieur van de Notre Dame van Amiens (zie afbeelding links). Binnen wekken ook de koorstoelen bewondering; ze zijn met maar liefst 4000 verschillende gezichten versierd. De kathedraal van St. Pierre in Beauvais heeft dan wel het hoogste koor van alle Franse kathedralen (48 m) met de bedoeling destijds bij de bouw alle bestaande kathedralen in hoogte te overtreffen, maar het dak stortte in het verleden meermalen in en kan niet zonder stutten. Door geldgebrek is de bouw van het schip van de kerk nooit voltooid. Behalve de duizelingwekkende hoogte zijn de glas-in-loodramen en het astronomisch uurwerk bijzonder.

Rijke en dramatische historie

Picardië was, mede dankzij de wildstand in de uitgestrekte bossen, zeer in trek bij het Franse hof. Hoewel minder dan aan de Loire, bouwde de adel ook hier kastelen, sierlijke lusthoven en paleizen, met name in Chantilly en Compiègne. Daarentegen zijn uitzonderlijke musea met rijke collecties kunstschatten schaars. Die vind je eigenlijk alleen in het kasteel van Chantilly en het paleis van Compiègne. De geschiedenis van Picardië proef je ook in de steden, met name in Senlis en Laon. Veel steden werden vernietigd tijdens de Tweede, maar vooral de Eerste Wereldoorlog. Zo vielen tijdens de slag aan de Somme in 1916 in korte tijd 600.000 slachtoffers, die, zoals op een rondrit langs de vele kerkhoven van het Circuit du Souvenir, dat de twee symbolische steden van de Eerste Wereldoorlog, Albert en Péronne, met elkaar verbindt, te zien is, voor een aanzienlijk deel uit de Britse koloniën kwamen.

Senlis en Soissons

De grote charme van Senlis (zie luchtfoto rechts) is de middeleeuwse binnenstad. In de smalle straten, op de pleintjes en bij de met klimplanten begroeide stadsmuur en de natuurstenen huizen lijkt de tijd te hebben stilgestaan; er worden dan ook regelmatig historische filmscènes opgenomen. De bezienswaardigheid bij uitstek van het stadje is de kathedraal Notre Dame met de karakteristieke ranke toren. In tegenstelling tot de andere kathedralen is het interieur haast intiem. Soissons is niet bepaald de meest bijzondere stad van Picardië en verdient alleen een bezoek vanwege twee uitzonderlijke kerken. Al van ver zie je een dubbele kerktoren. Eenmaal ter plaatse blijkt deze niet, zoals verwacht, van de kathedraal, maar van de fraaie ruïne van de romaanse abdij St.-Jean-de-Vignes. Het meest opvallende van de gotische St. Gervais et St. Protais is het contrast tussen de massieve buitenkant en het hoge, lichte interieur.

Laon en Noyon

Laon is vooral aantrekkelijk vanwege de ligging op een heuvel, gedomineerd door de torens van de kathedraal Notre Dame aan de ene, en van de St. Martin aan de andere kant. Bovendien is de stadsmuur, compleet met enkele poorten, nog grotendeels intact. Met zijn vijf torens en getooid met beelden van ossen heeft de kathedraal van Laon, samen met de rijkversierde Notre Dame van Amiens, de mooiste gevel. De omgeving van de kathedraal is het aardigste stadsdeel, met smalle, middeleeuwse straatjes en versierde poorten van stadspaleizen. Tijdens een wandeling over en langs de stadsmuur heb je vanaf de Promenade du Nord het mooiste uitzicht. De mooiste route naar Noyon voert door het bos van St. Gobain, langs de tussen weilanden gelegen ruïnes van de priorij van Tortoir, de abdij van St. Nicolas en Coucy-le-Château, op een heuvel, omringd door een machtige vestingsmuur. De Notre Dame van Noyon doet niet onder voor de andere gotische kathedralen. Het markantst zijn de massieve torens en de sobere, haast plompe buitenkant.

De burchtkerkjes van Thiérache

Het golvende landschap van Thiérache tegen de Belgische grens, doet bijzonder landelijk aan, met veel weilanden, afgewisseld door appelboomgaarden, stukjes bos, af en toe korenvelden, boerderijen, riviertjes en piepkleine dorpjes (zie afbeelding inleiding). Op het eerste gezicht heeft een cultuurliefhebber er weinig te zoeken, maar dat valt mee dankzij de burchtkerken. In de 16e en 17e eeuw werden bij gebrek aan kastelen de dorpskerken versterkt tot veilige schuilplaatsen tegen plunderende legers en roversbendes. Bestaande kerken kregen dikke muren, een broodoven, een waterput, een zolder als leefruimte, uitkijktorentjes en soms ook een gevechtstoren met schietgaten. Sommige doen dan ook bij de eerste aanblik aan een kasteeltje denken. In totaal zijn er nog zo'n zestig over in goede staat. Het interieur is doorgaans vrij eenvoudig. Vanwege de verdedigingswerken zijn die van Burelles, Wimy en Plomion een bezoek waard. Mooi gelegen zijn de kerkjes van Beaurain en Englencourt en die van Jeantes en Vervins zijn bezienswaardig vanwege het interieur. Houd er rekening mee dat lang niet alle kerkjes open zijn. De Thiérache leent zich met zijn stille weggetjes bij uitstek voor fietstochten en wandelingen.

Rust aan de Sommekust

De Picardische kust wordt alleen in juli en augustus druk bezocht. De badplaatsjes zijn vooral eenvoudig. Dat geldt ook voor de meeste campings, die voor een groot deel bezet zijn door stacaravans. Voor een echte strandvakantie zijn Fort Mahon, Quend-Plage-les-Pins en Cayeux-sur-Mer de beste verblijfplaatsen. Je vindt er bewaakte zandstranden en watersportvoorzieningen bij de 'base nautique'. Als strandvertier niet per se voorop staat, is Saint-Valéry een sfeervolle verblijfplaats, mooi gelegen op een heuvel boven de baai van de Somme. Bij Ault-Onival begint de prachtige rotskust (zie afbeelding links), maar andere strandgenoegens dan een wandeling bij eb heeft deze je niet te bieden. De belangrijkste bezienswaardigheid aan de kust is het prachtige vogelreservaat Marquenterre, midden in de duinen. Neem een vogelboek en vooral een verrekijker (te huur) mee om op de lange route langs de schuilhutten tientallen vogelsoorten te bespieden.