Rhodos: Eiland vol toeristen en contrasten

Dwars over Rhodos, tussen Embonas en Lindos, loopt een denkbeeldige grens: ten noorden ervan zitten alle toeristen op een kluitje, terwijl je in het zuiden nauwelijks vakantiegangers tegenkomt. De meesten komen niet verder dan Lindos, halverwege het eiland. En dat terwijl juist het zuiden ongerepte stranden, authentieke dorpjes en enkele fraai gelegen kloosters heeft. Maar onderdak is hier schaars en een deel van de wegen onverhard of slecht onderhouden.

Korte karakteristiek van Rhodos

Rhodos (of: Rodos) is één van de grotere Griekse eilanden en naar verhouding erg groen. Het valt onder de eilandengroep Dodekanesos (= Twaalf Eilanden), niet ver van de Turkse westkust. Marmaris in Turkije is dan ook een favoriet excursiedoel. Het eiland is 80 km lang en 35 km breed. Rhodos telt ±120.000 inwoners. De gelijknamige hoofdstad Rhodos-stad ligt in het uiterste noorden van het eiland. Het hoogste punt, de kale berg Attaviros ligt op 1225 m. Veel mooier is echter de wat lagere, bosrijke bergketen Profitis Ilias. Het landschap is verder overwegend heuvelachtig met veel pijnbomen, olijfbomen en wat wijngaarden. De oostkust heeft de meeste stranden en is met name in het zuiden vrij vlak.

Massatoerisme op de noordpunt

De meeste Nederlanders vakantiegangers komen terecht in de hotels in Ixia, Trianda en Rhodos-stad. Er zijn mooiere plaatsjes en veel betere stranden, maar die staan meestal niet in de reisprogramma's, met uitzondering van Faliraki. Het eiland heeft echter meer te bieden dan de overvolle noordpunt. In Rhodos-stad liggen de hotels aan de westrand en op de noordpunt van het centrum, veelal dicht bij het strand. Het strand aan de westkant is smal en deels kiezelig. Hoe noordelijker je komt, hoe beter en drukker het strand wordt, met als beste stuk het strand in het noordoosten. Rhodos-stad moet je als verblijfplaats vooral kiezen vanwege de nabijheid van veel vertier, winkels en het gezellige, ommuurde oude stadsdeel. In Ixia liggen grote hotelcomplexen met veel faciliteiten (winkeltjes, tennisbanen, zwembaden) langs de drukke doorgaande weg, die parallel aan zee loopt. De rij hotels wordt onderbroken door reisbureaus, autoverhuurbedrijven, bars en winkeltjes. De meeste hotels hebben prachtige tuinen en zwembaden; de gasten zitten dan ook meer bij het zwembad dan op het smalle (deels kiezel) strand aan de overkant van de weg. Ixia loopt min of meer over in Trianda (ook wel Ialyssos genoemd). De complexen bestaan hier vaak niet alleen uit hotelkamers, maar ook uit appartementen en soms bungalows. Hier strijken veel gezinnen neer, mede vanwege de vrij rustige ligging aan het strand.

Rhodos-stad: het oude stadsdeel

Rhodos-stad biedt een enorme keus aan hotels, restaurants en bars, maar bovenal een prachtig en sfeervol, ommuurd stadsdeel. Auto's zijn hier taboe, zodat je er ongestoord kunt ronddwalen. De hoofdstraten binnen de ommuring zijn gezellig druk; (souvenir)winkels en restaurants rijgen zich aaneen. Tijdens een wandeling door de smalle steegjes van de Turkse wijk kom je langs typerende huizen met overhangende erkers, moskeeën, ambachtelijke bedrijfjes en een badhuis. In een openluchttheater in deze wijk kun je 's avonds getuige zijn van oude volksdansen, uitgevoerd door een professionele dansgroep. De grootste bezienswaardigheden in de oude stad, het Archeologisch Museum en het Grootmeesterspaleis, worden verbonden door de Ridderstraat of Ippoton. De oude bestrating en herbergen in deze smalle, hellende straat vormen een klein openluchtmuseum, zonder moderne reclames en souvenirwinkels (zie afbeelding links). In de meeste panden zijn afdelingen van ministeries gevestigd. Het Grootmeesterspaleis oogt indrukwekkend met zijn gigantische toegangspoort en muren met kantelen (zie afbeelding inleiding). Beneden is een mooi museum ingericht met veel archeologische vondsten, iconen en een historisch overzicht van de ontwikkeling van Rhodos. Ook het Archeologisch Museum is een bezoek waard, evenals het dakterras en de voormalige apotheek. Verder moet je hier en daar eens naar de stadsmuren lopen voor een goede indruk van deze imposante vestingwerken met vaak mooie toegangspoorten.

Het 'nieuwe' stadsdeel van Rhodos-stad

In het 'nieuwe' stadsdeel is het aquarium op de uiterste noordpunt aardig om te bekijken. Bij de Mandraki-haven ligt de sfeervolle markt. De haven is de thuishaven voor excursieboten, vissersschepen, luxe jachten, cruise- en zeilschepen. Op de kade worden sponzen verkocht en kaartjes voor de boottochten naar het sponzeneiland Symi, waar natuursponzen worden opgedoken. In het hoogseizoen zijn er diverse excursies per dag naar dit kleine eiland, dat behalve een stevige klim naar de resten van een fort met een prachtig uitzicht en de toeristische kade met een aaneenschakeling van bars, restaurants en (souvenir)winkels, weinig te bieden heeft. Ook worden vanuit de haven van Rhodos-stad boottochten georganiseerd naar het Turkse vasteland en de oostkust van het eiland. Aan de zuidrand van Rhodos-stad, tegen de heuvel Monte Smith, liggen de overblijfselen van de acropolis, een theater en een stadion. De tempel is in ere hersteld, de tribunes gereconstrueerd en het uitzicht op de stad en de zee is fantastisch (zie afbeelding rechts).

De mooiste stranden

De mooiste stranden van Rhodos liggen aan de oostkust. Van noord naar zuid gezien heeft het vroegere kuuroord Kalithea het eerste geschikte strand. Faliraki is de belangrijkste badplaats aan de oostkust met naar het zuiden de prachtige baai van Ladiko. De kust is hier gevarieerd: rotspunten in zee, kleine baaien, maar ook rustige, uitgestrekte stranden zoals Afandou Beach (kiezel). Bij de kaap van Kolimbia ligt een erg aantrekkelijk strand met een klein vissershaventje. Verder naar het zuiden worden de stranden allengs mooier. Zo ligt Tsambika Beach in een schitterende baai met aan weerszijden lichtgekleurde rotsen. Verderop liggen de authentieke dorpjes Stegna en Haraki met weinig vertier. Dat geldt ook voor Vlicha en Kalathos Beach, dat een alternatief is voor wie van uitgestrekte, vlakke stranden houdt. Aan het zuidelijk deel van de oostkust viert rust nog enigzins hoogtij, ondanks de toegenomen bouwactiviteiten. Ten zuiden van Lindos ligt alleen bij Lardos Beach nog een mooi, door bomen omzoomd zandstrandje.

Lindos: een attractie van formaat

Een belangrijke verblijfplaats op Rhodos is Lindos niet, maar als excursiedoel is het de topper van het eiland. Het oogt op en top Grieks met zijn witte, kubusvormige huisjes en smalle straatjes. Het valt onder monumentenzorg en nieuwbouw is er dan ook zeldzaam. Enkele patriciërshuizen met mooie mozaïeken vloeren en het kerkje zijn wel aardig om te bekijken, maar Lindos is vooral leuk vanwege het totale dorps- en straatbeeld en de acropolis, op een rotspunt boven het dorp. De antieke overblijfselen liggen binnen de restanten van een Johannieterburcht. Vooral de terrassen en zuilen van de stoa (winkelgalerij) zijn imposant. In Lindos is het doorgaans een drukte van belang bij de vele winkeltjes en 's avonds in de bars.

Dagtochten in het noorden

Met een georganiseerde excursie, auto, motor of bromfiets kan vanuit de verblijfplaatsen Ixia, Trianda en Rhodos-stad een aantal aardige tochten worden gemaakt:

• De Vlindervallei bij Psinthos is een drukbezochte attractie. De weg erheen kronkelt vanaf Afandou dwars door de bergen en pijnboombossen. Je kunt een wandeling maken door het smalle dal over hellende paadjes, trappen en bruggetjes. Door de vele bezoekers is het aantal vlinders wel afgenomen.
• Wanneer je op eigen gelegenheid gaat kun je een bezoek aan de Vlindervallei combineren met een bezoek aan Filerimos. Bij dit hooggelegen klooster heb je een prachtig uitzicht. De kloosterkerk en bijbehorende gebouwen zijn mooi gerestaureerd.
• Een andere aanbevelenswaardige dagtocht is die naar de bergketen Profitis Ilias. Iets ten westen van Eleousa ligt het kerkje Fountoukli met schitterende 15e eeuwse fresco's. De bergen zijn hier zeer bosrijk. Wandelpaden zijn er wel, maar markeringen ontbreken.
• Wanneer je langs de oostkust rijdt is een bezoek aan het dorp Archangelos de moeite waard. Het ligt in een kale, rotsachtige omgeving, maar is op Rhodos één van de leukste plaatsjes en precies wat je je voorstelt van een Grieks dorp. Vierkante witte huisjes met felblauwe en groene deuren maken de oude dorpskern zeer authentiek.
• De Johannieterburcht tussen Kritinia en Kamiros Skala is één van de mooiste van het eiland. Vanaf de goed bewaard gebleven burcht is het uitzicht op de kust fraai.
• Oud-Kamiros is één van de topattracties van Rhodos. Het uitgestrekte opgravingsterrein ligt tegen een helling. Je vindt er restanten van huizen, badhuizen, tempels, rioleringen, waterbassins en op het hoogste punt de stoa. Er staat nog behoorlijk wat overeind, waardoor het heel herkenbaar is.

Het stille zuiden

Liefhebbers van Grieks historisch en cultureel erfgoed vinden in het zuiden (de wegen zijn er soms in slechte staat) ook enkele interessante bezienswaardighden en dorpen:

• Halverwege Rhodos, tussen Lindos en Embonas, ligt bij Laerma het Tharri-klooster met een prachtig beschilderde kloosterkerk.
• Asklipios, niet ver van de oostkust, heeft nog een onbedorven dorpskern met een byzantijns kerkje vol met fresco's.
• Mesanagros is het meest oorspronkelijke en geïsoleerde dorpje van Rhodos; veel jongeren zijn er weggetrokken.