Een klassieke rondreis door Griekenland

Steeds weer zul je op deze rondreis versteld staan van de prestaties van de klassieke Griekse bouwmeesters. De restanten van oude steden, tempels, paleizen en theaters in Korinthe, Mycene, Delfi, Olympia en Epidaurus spreken tot de verbeelding. Lezend over de Griekse goden en wandelend over de opgravingsterreinen heb je weinig verbeeldingskracht nodig om je voor te stellen hoe het hier duizenden jaren geleden moet zijn geweest.

Tips voor de rondreis

Voor de hier omschreven rondreis van zo'n 1500 km over het vasteland -van Athene, via Korinthe, Mycene, Epidaurus, Olympia, Delfi en de Meteorakloosters- heb je zeker een week nodig. Dat is ook de tijd waarin de georganiseerde reizen het doen. Maar wie ook wel eens een dagje strand, wandelen of rust wil inplannen, kan er beter twee weken voor uittrekken en zelfs drie weken als je ook de zuidelijke Peloponnesos wilt bekijken. Vanuit Athene gaat een snelweg via Korinthe naar Tripolis op de Peloponnesos. Om daarvandaan naar Olympia te gaan, heb je de keus uit de snelle weg via Megalopolis en Kalo Nero of de bochtige, maar mooie routes door de bergen, via Langadia of Andritsena. Vanaf Olympia ben je vlot in Patras. Daar kun je bij Rio de veerboot nemen en via de mooie kustweg naar Delfi rijden. Voor een bezoek aan de Meteorakloosters moet je de grootste afstand overbruggen, maar eenmaal voorbij de kale Fourkapas rijdt het snel door een uitgestrekte vlakte met katoenvelden. Vind je dit toch te ver, maar wil je graag iets zien van de Byzantijnse kerkjes en kloosters, dan zijn Mistras bij Sparta en het Ossiou Louka-klooster bij Levadia goede alternatieven.

Hectisch Athene

In Athene moet je minimaal een dag doorbrengen. Al was het alleen maar om het Nationaal Archeologisch Museum en de Akropolis te bekijken en even door de toeristische, maar gezellige buurt Plaka te lopen. In het Archeologisch Museum zijn de mooiste vondsten uit heel Griekenland samengebracht. De bijzondere collectie bestaat onder andere uit prehistorische gouden voorwerpen en sieraden uit Mycene en uit vele kleine en grote beelden en grafmonumenten, onder meer uit Epidaurus. Niet ver van het museum is rond het Exarchionplein een trendy buurt met leuke boetiekjes en modern ingerichte cafés.

Athene is berucht om haar luchtvervuiling en drukke verkeer. Gelukkig zijn er de laatste jaren meer autovrije straten gekomen, zodat je relatief rustig vanaf het Omoniaplein naar het Sintagmaplain kunt wandelen. Aan dit laatste plein ligt het parlementsgebouw, waar de heen en weer paraderende wachters in hun opvallende rokjes en schoenen met pompoenen veel bekijks hebben. Vlakbij verdient het Benakimuseum, aan de rand van de chique Kolonakiwijk, een bezoek. Het smaakvolle museum is chronologisch opgezet van de prehistorie tot de moderne Griekse staat. De particuliere kunstverzameling omvat oude beeldjes, potten, vazen, fresco's, iconen, mozaïeken, schilderijen en klederdrachten. Het museumcafé heeft een fraai dakterras.

De Akropolis
Twee rotsachtige heuvels domineren het centrum van Athene. In het noordoosten is dat de Likavatos en in het zuidwesten de

Akropolis, die jaarlijks door miljoenen toeristen wordt bezocht (zie afbeelding links). Heb dus niet de illusie dat je rustig kunt genieten van de oude bouwwerken. Sinds 1975 is het Parthenon in restauratie, waardoor hijskranen en bouwmaterialen het beeld ontsieren. Tot nu toe zijn de Nike Tempel en de Propyleeën (een monumentale ingang) van de Akropolis volledig gerestaureerd. Van het Parthenon is het oostelijke en het noordelijke deel opgeknapt. Toch maakt een bezoek indruk door de ligging, de ouderdom en de afmetingen van het geheel. Vanaf de zuidrand van de Akropolis heb je een mooi uitzicht op het Dionysos theater en het Odeon aan de voet van de rots. Afdalend langs de agora door de smalle (trap)straatjes van de Plaka beland je weer in het moderne stadsleven. Er zijn diverse gezellige pleintjes met restaurants en terrassen en ook het vinden van een souvenir kost geen moeite. Ben je toch nog niet geslaagd, loop dan even verder naar Pandrossou en het Monastirakiplein: de vlooienmarkt van Athene.

Naar Korinthe en Mycene

Vlak voor Korinthe moet je even stoppen bij het legendarische kanaal, om je vanaf de brug te verbazen over de diepte en smalte ervan (zie afbeelding rechts). Voorbij de nieuwe stad ligt Arhea Korinthe. Dit moet een grote plaats geweest zijn, gezien de afmetingen van het terrein en de opgegraven gebouwen en pleinen. Het meest opvallend zijn de tempel van Apollo en de goed herkenbare Romeinse baden bij de Peirena fontein, waar nog altijd het water klatert. In het museum zijn grote beelden en (delen) van mozaïekvloeren ondergebracht. Op een hoge, kale rotspunt ligt Akrokorinthos, een imposante citadel met forse muren en poorten. Er is niet veel te zien, maar de plek is fantastisch en dus heeft een slimme Griek een café-restaurant geopend. Het oude paleiscomplex van Mycene valt nauwelijks op in het landschap. Het ligt op een grijze, kale rotsheuvel en bestaat uit lage muurtjes van dezelfde lichtgrijze natuursteen. Vooral de ouderdom van dit complex, 14e en 13e eeuw v. Chr., maakt Mycene bijzonder. Bezienswaardig zijn de leeuwenpoort, die nog helemaal intact is en de graven. Een aantal graftombes ligt in een stenen cirkel en er zijn drie koepelgraven met een grote grafkamer, waaronder die van Agamemnon.

Naar Nafplio en Epidauros

Alvorens in het leuke Nafplio neer te strijken kun je in Tirintha een zelfde paleiscomplex als Mycene bekijken, maar dan zonder graven, aanmerkelijk rustiger en met een enorme ommuring. Nafplio is fotogeniek en sfeervol. De oude, pastelkleurige herenhuizen langs de smalle straatjes in het centrum hebben ijzeren balkonhekjes en worden opgefleurd door bloemen. Er zijn diverse terrassen en leuke winkeltjes, onder andere aan het mooie, centrale plein. Het dorp grenst aan de ene kant aan het water met langs de kade een hele rij tavernes en cafés en aan de andere kant twee steile rotsen. Bovenop die rotsen liggen vestingen, waarvan vooral de Palamidis-vesting een bezoek verdient. De gebouwen zijn nog grotendeels intact en het uitzicht is schitterend. De twee musea in Nafplio, een volkenkundig en een archeologisch, hebben een kleine, maar fijne collectie. Ben je intussen toe aan een middagje strand dan kun je goed terecht in Tolo, een langgerekt en erg toeristisch badplaatsje, maar met een mooi zandstrand. Vanaf Naplio is het niet ver naar Epidauros, een must voor iedere klassieke toerist. Het theater uit de Grieks-Romeinse tijd met zo'n 16.000 zitplaatsen ligt er, mede dankzij enkele restauraties, prachtig bij; alleen de toneelwand is er niet meer (zie afbeelding links). Vanaf de hoogste rijen kijk je uit over de lichte, marmeren banken en de groene omgeving. Het opgravingsterrein en het museum zijn minder aantrekkelijk. De beelden in het museum zijn nogal aangetast door de tand des tijds en voor de restanten van de stad heb je erg veel verbeeldingskracht nodig.

Het antieke Olympia

De Peloponnesos doorkruisend valt op dat de kuststroken heel groen zijn met lage struiken en (pijn)bomen. Het binnenland daarentegen is droog en vrij kaal. Hier groeien voornamelijk olijfbomen. Het antieke Olympia ligt verscholen in het groen, aan het riviertje de Kladhios. Op het uitgestrekte opgravingsterrein kun je je een redelijke voorstelling maken van de gebouwen die ooit dit religieuze centrum vormden. Zo is er de studio van de beeldhouwer Fidias, de oefenplaats van de worstelaars (Palestra), de tempel van Hera en de door een aardbeving ingestorte, grote tempel van Zeus met een indrukwekkende stenenchaos er omheen. Ook het toegangspoortje tot het beroemde stadion staat er nog, de tribunes zijn helaas verdwenen. Eens in de vier jaar wordt hier, tijdens een speciale ceremonie, het olympisch vuur ontstoken. Ook een bezoek aan het museum op het terrein is de moeite waard. Er zijn veel bronzen voorwerpen, zoals beeldjes, helmen en beschermstukken voor armen en benen te zien en in een grote zaal staan forse fragmenten van beelden en gevels. Het nieuwe dorp Olympia bestaat uit een hoofdstraat met wat winkeltjes en restaurants en een enkele zijstraat met een aantal hotels. Het plaatselijk museum valt tegen. Door middel van veel foto's, medailles en teksten wordt een beeld geschetst van alle Olympische Spelen sinds 1896.

De antieke resten van Delfi

Komend vanuit Galaxidi, een compact en sfeervol vissersplaatsje met veel tavernes langs de kade, rijd je eerst via een zee van olijfbomen en vervolgens via enkele haarspeldbochten omhoog naar Delfi. Het plaatsje en het heiligdom van Apollo liggen tegen de berghelling geplakt op smalle terrassen en dat levert dus prachtige uitzichten op. Het orakel van Delfi bevond zich op het terrein van de Apollo-tempel. Een pythia (priesteres) fungeerde als het medium van Apollo. Zij zat op een steen, raakte in een trance en prevelde antwoorden op de haar gestelde vragen, die door priesters vertaald werden. Delfi had groot internationaal aanzien, daarvan getuigen bijvoorbeeld de fundamenten van de vele schathuizen. Het schathuis van de Atheneërs is als enige gereconstrueerd.

Omhoog lopend via de heilige weg kom je achtereenvolgens bij de Apollo-tempel, het theater en het stadion (zie afbeelding rechts). Van de tempel staat nog een zevental zuilen overeind. Het theater doet ouder aan dan dat van Epidauros en het stadion met marmeren startplaatsen en tribunes behoort tot het best bewaarde van Griekenland. Schuin aan de overkant van de weg ligt de tempel van Athina met de Tholos. In het museum staan de fraaiste beelden, reliëfs en frontons van gebouwen, evenals prachtige gouden en ivoren voorwerpen en sieraden en het grote, bronzen beeld van een vierspanberijder. In vergelijking met Olympia zijn veel van de beelden en reliëfs nogal afgesleten, waarschijnlijk door het ruigere klimaat in deze bergachtige streek. Delfi en meer nog Arachova zijn typische bergdorpjes met dicht op elkaar gebouwde natuurstenen huizen. Arachova is het rustige alternatief voor het vrij toeristische Delfi, waar de souvenirwinkels, restaurants en hotels zij aan zij liggen.

De Meteorakloosters op steile rotspunten

Kalambaka, een grote, drukke en wat rommelige plaats, is de toegangspoort tot de Meteorakloosters, maar niet de ideale verblijfplaats. Kastraki, een dorpje aan de voet van de kloosters, is een veel beter en vooral rustiger alternatief. Zes Meteorakloosters, stuk voor stuk balancerend op steile, hoge rotspunten, zijn toegankelijk voor het publiek (zie afbeelding links). Althans als je volgens de voorschriften gekleed bent, dus geen shorts, blote schouders en vrouwen niet in lange broeken; bij de ingangen kun je rokken lenen. Ieder klooster is één dag in de week gesloten en allemaal zijn ze tussen de middag anderhalf tot twee uur dicht. Intussen zijn deze byzantijnse kloosters via paden, bruggen en trappen goed bereikbaar, maar vroeger was er sprake van een totaal isolement en moest alles en iedereen via touwen en mandjes omhoog gehesen worden. De spectaculaire ligging is het meest bijzondere van de kloosters, maar ook de beschilderde byzantijnse kerkjes en het interieur, van met name Megalo Meteoro, Varlaam en Stefanos, is het bekijken waard. Megalo Meteoro is het oudste en het grootste klooster. De verschillende ruimtes, zoals de keuken en de eetzaal, zijn prachtig gerestaureerd en in oude stijl ingericht. Verder is er een klein folkloristisch en historisch museum en natuurlijk de byzantijnse kerk, die van top tot teen versierd is met felgekleurde fresco's. Varlaam is wat kleiner, maar mede daardoor iets sfeervoller en authentieker. Stafanos is een nonnenklooster met een weids uitzicht over het dal. In het museum zijn religieuze gewaden, kruisen, iconen en eeuwenoude manuscripten tentoongesteld.

Overige cultuurtips

Tot slot nog een paar suggesties om je rondreis te onderbreken voor een wandeling of uit te breiden met nog meer cultuur:

• Niet ver van Athene ligt Porto Germeno in een prachtige baai met vlakbij de restanten van het fort van Egosthena.
• Op de Peloponnesos is een bezoek aan Mistras en Vasses het overwegen waard. Het byzantijnse Mistras ligt niet ver van Sparta tegen een steile berghelling. Van de woonhuizen is weinig meer over, maar de kloosters en kerken met prachtige fresco's en mozaïeken zijn grotendeels gerestaureerd. De tempel van Vasses, ten zuiden van Andritsena, ligt op een eenzame plek op en temidden van heuvels. Het is één van de gaafste tempels van de Peloponnesos. Om verder verval tegen te gaan is de tempel verpakt in een soort tent.
• Een mooi gebied om te wandelen is de Lousios-kloof tussen Andritsena en Langadia. De kloof is vijf kilometer lang met aan de oostrand een paar kloosters en schilderachtige dorpjes, zoals Stemnitsa.
• Tussen Delfi en Athene is Levadia een geschikte plaats voor een korte stop. Op de schaduwrijke terrassen aan het riviertje, met uitzicht op de gerestaureerde watermolens en oude bruggetjes, is het goed toeven.
• Zo'n 35 kilometer van Levadia ligt het Ossiou Louka-klooster temidden van de bergen en olijfbomen. Het is een groot en sfeervol complex, fraai versierd met fresco's en mozaïeken.
• Ook de kloosterkerk van Dafni, aan de rand van Athene, heeft mooie mozaïeken.