De mooiste dagtochten rond de Vierwaldstättersee

Het Vierwaldstättersee of letterlijk vertaald het Vierwoudstrekenmeer is van oudsher in trek vanwege de prachtige natuur, de schone lucht en het heldere water. Dat klinkt wat oubollig, maar wie rust zoekt en van wandelen houdt is hier aan het juiste adres. We beschrijven een paar interessante dagtochten in en vanuit Luzern. Met de bus, boot, trein en tandradbaan kom je overal. Neem flink wat franken mee, want Zwitserland is een prijzig land.

Korte karakteristiek

De Vierwaldstättersee bij Luzern in centraal Zwitserland ligt aan de voet van de Alpen. Andere namen voor het meer zijn het meer van Luzern en het Vierwoudstedenmeer. Het laatste is een onjuiste vertaling van de Duitse naam, want 'Stätte' is een oude benaming voor kanton of regio/streek. Het meer ligt op 434 meter hoogte en wordt gevoed met berg- en gletsjerwater van de omliggende bergen. De totale kustlijn bedraagt 115 km. De maximale diepte is ruim 200 m. De belangrijkste stad aan het meer is Luzern (60.000 inwoners) en tevens hoofdstad van het gelijknamige kanton. De schilderachtige ligging tussen het meer en de bergen Pilatus en Rigi zorgde voor een vroegtijdige ontwikkeling van het toerisme. Op het meer is de grootste binnenvaartvloot van Europa te vinden. De veerdiensten vervoeren twee miljoen passagiers per jaar.

Tocht met een stoomraderboot

De stoomraderboten die over de Vierwaldstättersee en de in het verlengde liggende Urnersee cruisen passen perfect in het statige decor van machtige bergtoppen, alpenweiden en knusse dorpen (zie afbeelding inleiding). De boten met hun houten raderen en indrukwekkende stoommachines zijn een attractie op zich. Het uitzicht op het meer, de steile rotswanden en hier en daar een prachtig boothuis is fenomenaal. Aan de oever liggen schilderachtige stadjes, zoals Küssnacht, Weggis, Vitznau en Gersau die zeker een tussenstop waard zijn. Ook dorpen waar nauwelijks toeristen komen, zoals Kehrsiten am Bürgenstock, zijn een bezoekje waard.

Met de tandradbaan naar de Pilatus

Met de steilste tandradbaan ter wereld kom je nog net niet als bij toverslag boven, maar het scheelt weinig. Een tocht naar de Pilatus wordt aangeboden in de vorm van een prijzige, maar bijzondere excursie per boot, tandradbaan en gondel: de 'Goldene Rundfahrt'. Via tal van tussenstops vaart de boot in ongeveer anderhalf uur van Luzern naar Alpnachstadt. De Pilatus tandradbaan heeft een hellingspercentage van 48% en is daarmee absoluut ongeschikt voor mensen met hoogtevrees. De tocht van een half uur is spectaculair, net als het uitzicht, ten minste bij helder weer. Op de 2132 meter hoge top kun je wandelen of genieten van het uitzicht, bijvoorbeeld bij hotel Bellevue met een panoramarestaurant (zie afbeelding rechts). Ga je normaal gesproken met dezelfde baan weer naar beneden, vanaf de top van de Pilatus zweef je met een gondel langs de andere kant van de berg omlaag naar het plaatsje Kriens. Vandaar is er een regelmatige verbinding met een trolleybus naar Luzern.

Weg der Schweiz

In 1291 werd op de bergweide Rütli de 'Eidgenossenschaft' gesloten, het verbond van de Zwitserse kantons. Ter ere van het 700-jarig jubileum van dit verbond werd een wandelroute van 35 kilometer langs de oever van de Urnersee, zuidelijk van de Vierwaldstättersee, geopend: de Weg der Schweiz. De eerste etappe van 9 kilometer vormt een afwisselende dagtocht. Startplaats Rütli bereik je met de boot vanuit Brunnen (10 minuten) of Luzern (2 uur). Voor wie niet van klimmen houdt naar de 330 m hoger gelegen Seelisberg is de tandradbaan vanuit Treib een goed alternatief; je bekort de wandeling dan met een uur. Vanaf Seelisberg voert de route door dennenbossen en langs fraaie uitzichtpunten (zie afbeelding links): op de Rütliwiese beneden en Brunnen en de machtige bergtoppen aan de overkant. Op warme dagen komt het komvormige meertje Seeli precies op tijd voor een frisse duik, want daarna wacht een fikse klim naar kasteel Beroldingen. Dan volgt de afdaling naar Bauen: 850 stenen traptreden(!). In het bloemrijke dorp waan je je tussen de magnolia's en palmbomen aan de Middellandse Zee. In Bauen kun je weer op de boot stappen naar Luzern.

Wilhelm Tell: Zwitserlands nationale held

Wilhelm Tell is de nationale held van Zwitserland. Rond de Vierwaldstättersee kom je hem regelmatig tegen. Bijvoorbeeld in Altdorf, waar je het standbeeld van de stoere boogschutter met zijn zoontje niet kunt missen. Het was hier dat Tell zijn kruisboog moest richten op de appel op het hoofd van zijn zoon. Het was zijn straf omdat hij weigerde zijn hoed af te nemen voor de Oostenrijkse puntmuts die hier op een paal stond en de Habsburgse keizer symboliseerde. Wilhelm Tell staat nu voor de moed en onafhankelijkheid die de Zwitsers zichzelf zo graag toeschrijven. In de geboorteplaats van Tell, Bürglen, bevindt zich in een prachtige oude toren het Tell-museum, met veel beeldjes en een klank- en lichtshow. Het belangrijkste monument in de legende is echter de Tellskapelle, bereikbaar vanaf de parkeerplaats Tellsplatte, even voorbij Flüelen. Ook hier vind je legio herinneringen aan de heldhaftige Zwitser. Vanaf het restaurant op de parkeerplaats is het een leuke wandeling naar de kapel met uitzicht op het meer.

Stadswandeling in Luzern

Bij het station van Luzern kijk je meteen al op de prachtige oude binnenstad en de beroemde overdekte houten Kapellbrücke met zijn hoge stenen watertoren. De Vierwaldstättersee gaat in Luzern over in de snel stromende rivier de Reuss. De brug over deze rivier werd al in de 14e eeuw aangelegd als verdedigingswerk voor de stad, maar viel meerdere malen ten prooi aan de vlammen. De laatste keer in 1993, daarom ziet hij er nog vrij nieuw uit (zie afbeelding links). Als je er overheen loopt, zie je onder het dak een soort stripverhaal over de geschiedenis van de stad, van Zwitserland en van de stadspatronen. De Jezuïetenkerk op de zuidoever van de Reuss is het eerste grote barokke gebouw in Zwitserland. Aan het water liggen hier volop restaurantjes met terrassen. De Spreuerbrücke, de andere overdekte brug van Luzern, stamt uit 1408 en werd eveneens gebouwd om de stad te verdedigen. Ook hier zie je op het plafond taferelen, ditmaal de Dodendanscyclus voorstellend. De Museggmauer heeft liefst negen torens, waarvan je een aantal kunt beklimmen. Bij de Schirmerturm daal je af naar de vrijwel autovrije binnenstad. De pleintjes met leuke, maar prijzige terrasjes, staan vol met beschilderde huizen en sommigen hebben prachtige uithangborden met sierlijk verguld smeedwerk. Op de Kapellplatz staat een intrigerende fontein met vrolijke carnavalskoppen. Onder de fontein liggen de stichters van het carnaval van Luzern begraven en elk jaar worden ze geëerd met een ritueel, waarbij met nep-sinaasappels wordt gegooid. Via de Löwenstrasse kom je in de Denkmalstrasse, waar je het beroemde beeld van de stervende leeuw kunt bewonderen.

Het Gletschergartenmuseum ligt hier vlakbij, een opgraving van een gletsjerkom met een kleine tentoonstelling. Leuk voor kinderen is het bijbehorende spiegellabyrint en het verkeersmuseum Verkehrshaus der Schweiz met allerlei (stoom)locomotieven, auto's en complete schepen en vliegtuigen, waar je ook in mag. Het is het meest bezochte museum van Zwitserland en zo groot dat je er gemakkelijk een dag kunt doorbrengen. Dat alles aangevuld met een interactieve communicatietentoonstelling en een planetarium.

Dit artikel is onderdeel van de special Vakantiebestemmingen Zwitserland.