De meren, rivieren en cascades van de Franse Jura

De Franse Jura is geen bruisende streek met veel vertier, uitgaansmogelijkheden en mooie steden. Wat je er wel vindt zijn rust, ruimte en een ongerepte natuur. De rivierkloven zijn niet zo spectaculair als in de Verdon en de Ardèche. Daar staat tegenover dat de Jura nog niet overlopen is door het toerisme. Om deze streek te verkennen kun je het beste de loop van de rivieren de Doubs en de Loue volgen. Onderweg zijn er fraaie uitzichtpunten. Ook zijn er diverse meren voor watersportmogelijkheden.

Kenmerken van de Franse Jura

De Jura bestaat uit een Frans en een Zwitsers deel. Aan weerszijden van de grens liggen evenwijdig aan elkaar een aantal bergketens die boogvormig van zuid naar noord lopen. Niet ver van de grens ligt aan de Franse kant het Parc Régional du Haut-Jura, een ruig berglandschap met uitgestrekte bossen. 's Winters is dit gebied in trek bij langlaufers en zijn er bescheiden mogelijkheden om te skiën. Ten westen van de bergketens is het landschap lieflijker. Heuvels en hoogvlaktes, die doorsneden worden door diepe rivierdalen, wisselen elkaar af. Het zuidelijk deel van de Jura wordt gekenmerkt door de vele meren. In het hart van deze streek ligt het enorme dennenbos Forêt de la Joux en in het (zuid)westen het wijngebied van Arbois. Overal in het gebied zijn kalksteen grotten ontstaan die te bezoeken zijn. De belangrijkste rivieren lopen door het noordelijk deel van de Jura, tussen Besançon en Pontarlier. In deze stroomgebieden laat de natuur zich van zijn beste kant zien. Om de Jura te verkennen kun je dan ook het beste de loop van de Doubs, de Loue of de Ain volgen. De Franse Jura beslaat de departementen Doubs en Jura (zie kaart rechts) in de regio France-Comté.

Langs de kronkelende Doubs

De Doubs, de bekendste rivier van de Jura, baant zich een weg tussen rotsen en kloven om uiteindelijk uit te monden in de Sâone. De bovenloop is veruit het mooiste deel, hoewel de bron bij Mouthe een beetje tegenvalt. Het eerste echte spectaculaire punt is de Cluse de Pontarlier. Hier verdringen de rivier, de weg en de spoorlijn elkaar in de smalle doorgang tussen de bergen van Larmont. Op de bergtoppen tronen twee kastelen: het Château de Joux -een vesting die te bezichtigen is- en een ruïne op de plaats waar ooit het kasteel van Larmont stond. Het klooster en de mooie romaanse kerk bij het schilderachtig gelegen dorpje Montbenoît kunnen bezichtigd worden. Bij het Défilé d'entre Roche kronkelt de Doubs zich door een smalle rotskloof voor hij uitmondt in het Lac de Chaillexon, dat door de Zwitsers Lac des Brenets wordt genoemd. Zowel vanaf de Franse als de Zwitserse kant varen bootjes in twee uur naar de waterval van de Doubs (saut du Doubs), die hier 27 meter naar beneden valt (zie afbeelding rechts). Diverse uitzichtpunten bieden een mooi panorama op het meer. Vanuit Villiers-le-Lac leidt de D215 naar een uitzichtpunt op de waterval, dat je vanaf de parkeerplaats bereikt via een fikse boswandeling. Corniche du Goumois, een kronkelige bergweg hoog boven de Frans-Zwitserse grens, biedt een prachtig uitzicht op de Doubs in de diepte. De benedenloop van de Doubs tussen Montbéliard en Baume-les-Dames is minder boeiend, alleen het fotogenieke Isle-sur-le-Doubs, waar schilderachtige houten huizen onder het water hangen, is leuk om even te bekijken.

Een tocht langs de Loue, de Lison en de Ain

Wie de tocht langs de Loue begint zonder een blik van boven af op de Gorges de Nouailles mist iets bijzonders. Vanaf het Belvédère du Moine de la Vallée, dat bereikbaar is via de D41 richting Ouhans en de D443 heb je een erg fraai uitzicht op de kloof, het minuscule straaltje dat uit de rotswand komt en de schilderachtige dorpjes aan de rivier. Na de Gorges de Nouailles wordt de Loue snel breder en miner grillig. De bergweg D67 blijft langs de rivier lopen door typisch Franse dorpjes als Mouthier-Haute-Pierre en Lods. Vooral de fraaie ligging tegen de rotsen en de houten huizen die boven het water lijken te zweven trekken de aandacht. Karakteristiek zijn de watermolens, die de huizen en houtzagerijen van energie voorzagen. Lods heeft het predikaat van de 'mooiste stadjes van Frankrijk' terecht verworven. Ornans is de grootste plaats aan de Loue, met als markant punt de Grand Pont, die een mooi uitzicht biedt op de rivier, met houten huizen aan weerszijden. Ornans is een goed uitgangspunt voor wandelingen of kanotochten. In het geboortehuis van de schilder Gustave Courbet zie je dat deze stad de inspiratiebron was voor veel van zijn doeken. De bron van de Lison, een zijriviertje van de Loue biedt een mooi schouwspel: in de bosrijke omgeving van Nans-sous-Ste-Anne komt de rivier uit een grot tevoorschijn en stort zich vervolgens in een kolkende waterval naar beneden. De bron van de Ain is het minst aantrekkelijk en bovendien lastig te vinden.

De meren van de Jura

Tussen Champagnole en St. Laurent-en-Grandvaux ligt een grote concentratie natuurlijke en kunstmatige meren. Niet overal is recreatie mogelijk; zo vormen de meren van Ilay, Narlay en Maclu (het grote en kleine meer) alleen een mooi stilleven gezien vanaf het Belvédère des Quatre Lacs, dat bereikbaar is via een zijweg van de RN5. De meren van Chalain, Vouglans, Clairvaux en St. Point staan in het teken van kamperen en watersport. De campings aan deze meren worden in juli en augustus druk bezocht. Het lac de Chalain is een heel oud, natuurlijk meer, omgeven door steile, begroeide rotswanden met twee campings met zandstranden (zie afbeelding links). Voor badgasten die niet op de campings verblijven is er een vrij zandstrand. Het langgerekte stuwmeer van Vouglans, dat iets minder toeristisch is, ligt ook heel fraai en heeft een opvallend blauwgroene kleur. De Pont de la Pyle, die de steile rotswanden van de Ain op grote hoogte verbindt en het panoramarestaurant bieden een schitterend uitzicht op het meer, waar je kunt zeilen, surfen en waterfietsen en waar rondvaartboten varen. Dit meer heeft niet veel stranden. De twee meren van Clairvaux-les-Lacs liggen in een heuvelland, omringd door grasvelden die als strand en camping dienen. Ook aan het Lac St. Point liggen enkele campings.

De cascades du Hérisson

De beroemdste watervallen van de Jura zijn de cascades du Hérisson. Het riviertje Hérisson 'valt' hier zo'n 280 meter naar beneden en vormt daarbij zeven watervallen. Een bospad loopt langs en tussen de watervallen door naar het hoogste punt in Ilay. Het pad kan zowel naar boven als naar beneden gelopen worden. Stevige wandelschoenen zijn aan te raden, want het pad is hier en daar door het vallende water behoorlijk modderig en af en toe moet er geklauterd worden over glibberige stenen. Als je kiest voor de klim dan kom je eerst bij de 'waaier' (cascade de l'Eventail), de grootste waterval met een breed uitwaaierende waterpartij (zie afbeelding inleiding). Stroomopwaarts wachten nog meer watervallen met klinkende namen als Grand Saut (grote sprong) en Gour Bleu (blauwe kom). Je kunt overal dichtbij de cascades komen en op sommige plaatsen er zelfs onder door lopen, meestal niet zonder een flinke plens water op het hoofd te krijgen.