Een introductie tot Finnmark, het noorden van Noorwegen

Finnmark, de noordelijkste provincie van Noorwegen, kenmerkt zich door een fascinerend landschap. Het gebied van 48.618 km2 kent een bevolkingsdichtheid van welgeteld twee inwoners per km2 en vormt een oase van rust. Het harde klimaat tekent de natuur in een kleurrijk palet van mos en woestijnachtige plateaus van sneeuw.

Sami’s in de moderne wereld

Naast de Noor, kent Finnmark ook veel van oorsprong nomadische bewoners. Deze bevolkingsgroep, de Sami, leven verspreid over geheel Lapland, dat Noorwegen, Zweden en Finland omvat. De rendieren die zij houden emigreren in de lente van hun inlandse wintergebied naar het kustgebied, op zoek naar verse weidegronden die de mogelijkheid bieden te kalveren. De Sami volgen hun kudde met sneeuwscooters, four-wheelers en tegenwoordig zelf helicopters. De Sami zijn over het algemeen gechristianiseerd (lutheraans), maar hun oude sjamanistische geloof kent nog zijn invloed. Zo is het zingen en dansen tijdens de kerkdienst. Oude heuvels waar heilige rendieren werden geofferd, doen niet langer dienst als gewijd gebied. Verbazingwekkend is daarentegen hoeveel woorden de Sami nog kennen om verschillen bij rendieren mee aan te duiden. Een groot respect kenmerkt hun relatie met dit krachtige dier, aangezien de Sami gedurende hun gehele geschiedenis afhankelijk zijn geweest van wat de rendieren hen boden. Een bijzondere gebeurtenis is het bijwonen van een huwelijksfeest van een Sami-paar. Hiervoor nodigen zij een groot aantal mensen uit voor een uitgebreid buffet. In meerdere lavvus, de traditionele tenten van de Sami, kunnen gasten genieten van o.a rendier- en elandvlees. Ook brengen zij hun traditionele zang ten gehoren, de yoiks. In het plaatsje Karasjok kan men een Sami parlement vinden als eveneens een Sami museum. Met de komst van Noorse bevolking nam ook het aantal conflicten tussen Sami en Noren toe. Rendieren trekken zich immers niets aan van grenzen en landgoed. Ook verzette de inheemse bevolking zich fel tegen aantasting van hun woongebied en natuur, zoals bijvoorbeeld bij de bouw van de Alta-dam in 1979. Hun verworven rechten zijn het effect van een lange strijd voor een cultuur die onderdrukt werd door de Noorse overheid. Heden ten dage leven de Sami in een goede verstandhouding met de Noorse overheid en veel Noren zien de Sami als de bezitters van een inspirerende cultuur.

De jonge Sami dragen hun cultuur vol trots uit. Vaak dragen zij bontgekleurde kleding, die een sterk contrast vormt met een sneeuwwitte omgeving. Toch wenden zij zich tot de allernieuwst techniek om een oude cultuur voort te laten leven.

Van taiga naar toendra

Wie vanuit het binnenland via de E6 naar de kust rijdt, kan schitterende plaatjes verwachten. De uitgestrektheid van dit gebied is naar Nederlandse maatstaven enorm. Langzaam neemt het aantal bomen af tot een ruw maar subtiel landschap overblijft. Huizen en kerkjes staan eenzaam, midden in de overweldigende vlakte van de toendra. Als de sneew zijn greep op dit gebied loslaat, treedt een bijzonder landschap aan het licht waarin enkel mos, struiken en zwarte berken een kans maken. Toch kent het gebied veelal een rijke schakering in kleuren door het groen, geel en rode mos, witte sneeuwvlekken en zuivere meren. Wie geluk heeft kan aan de kust duikende bruinvissen of zelfs orka’s te zien krijgen. Hoewel plastic helaas ook in dit gebied voor verstoring van de natuur zorgt, kan men veelal spreken van onaangetaste natuur. Lapland, dat Finnmark grotendeels omvat, behoort tot een van Europa’s laatste wildernissen.

Toeristisch vermaak

Het genieten van natuur en cultuur, kan men ook passief of actief doen. Finnmark kent diverse mogelijkheden voor toeristen die een actieve verblijf willen. Killer-whale safari’s bieden de mogelijkheid orka’s in hun habitat te bekijken. Een andere optie is het deelnemen aan sledetochten met honden. De enthousiaste huskies laten je de plateaus van Finnmark op een onvergetelijke manier verkennen. Er zijn diverse mogelijkheden om meerdaagse trektochten door het gebied te maken, wat uw survival-gevoel optimaal zal maken. Engholm Husky in Karasjok genereert een speciale sfeer doordat de gehele plek van natuurlijk materiaal en op ambachtelijke wijze is gemaakt. Ervaren wandelaars kunnen in de lente en de zomer volop genieten in dit gebied, hoewel tegen eind mei zwermen muggen zich gaan vermeerderen. Naast zich te verdiepen in de Sami-cultuur kan men zich ook wenden tot de Komsacultuur. Deze jagers- en verzamelaars, die leefden van 9000/6000 v. Chr tot 2000 v. Chr, hebben in Alta diverse rotstekeningen achtergelaten. De primitieve tekeningen staan op de werelderfgoedlijst van de UNESCO. Gelukkig is de informatievoorziening over dit gebied niet talrijk. Voor verdere informatie kan men zich wenden tot een handige en actuele gids over Lapland van James Proctor.