Vakantiebestemmingen Polen: Poznan en omgeving

Glooiende heuvels en uitgestrekte velden bepalen het gezicht van de westelijke provincie Wielkopolska of Groot-Polen, dat eeuwenlang een draaischijf was tussen het Poolse en Duitse gezag. Fraaie paleizen en landhuizen getuigen van de vroegere rijkdom van dit gebied, waar landbouw en veeteelt nog steeds een belangrijke rol spelen. Gniezno is de oudste hoofdstad van Polen. Tegenwoordig is Poznan hier de belangrijkste stad, een centrum van bedrijvigheid dat een bezoek zeker waard is.

Korte karakteristiek

voor de historische kerngebieden rond Gniezno, Polens eerste hoofdstad, is de benaming Wielkopolska (Groot-Polen) ontstaan. De bevolking leeft nog altijd van de landbouw, kunstnijverheid en handel. De jaarmarkt van Poznan, die sinds 1925 ook internationaal een belangrijke rol speelt, is zelfs onder de communistische heerschappij, samen met de markt van Leipzig, één van de belangrijkste handelsplaatsen tussen oost en west gebleven. In Wielkopolska zijn talloze paleizen, kastelen en landgoederen te vinden, die verspreid liggen over verschillende dorpen en kleine steden. Een tocht door het landschap voert langs glooiende heuvels, bossen, meren en uitgestrekte velden, waarboven de scherpe geur hangt van bloeiend koolzaad of de enigszins muffe lucht van gerijpt koren. Dankzij EU-subsidies is een groot deel van de aanleg van de autosnelweg A2 van de Duitse grens tot Warschau rond Poznan gerealiseerd en in gebruik.

Poznan

Vroeger stond Poznan in de schaduw van Gniezno. Omdat het westen van Polen eeuwenlang onder Duits (of Pruisisch) gezag heeft gestaan, dichten de Polen de inwoners van Poznan nog altijd Duitse eigenschappen toe. Het zouden hardwerkende, plichtsgetrouwe, zuinige , humorloze en hardwerkende mensen zijn. Door de grote toestroom uit Oost- en Midden-Polen na de Tweede wereldoorlog (toen de Poolse grenzen naar het westen opschoven) zijn veel karakteristieke eigenschappen van de bevolking verdwenen. Maar beter voelen ze zich nog altijd: nergens anders in Polen hebben de mensen zoveel spaargeld en nergens anders rijden er zo veel auto's. Momenteel telt de stad zo'n 600.000 inwoners. In het huidige centrum staan veel bouwwerken uit de 19e en het begin van de 20e eeuw. Het domeiland tussen Warthe en Cybina is het oudste deel van de stad. Hier staat de gotische Petrus- en Pauluskathedraal, waar de stichters van Polen, Mieszko l en Boleslaw de Dappere, zijn bijgezet. Het raadhuis op de Stary Rynek behoort tot de mooiste renaissancebouwwerken van Polen (zie afbeelding links). Ten zuiden hiervan zijn nog mooie winkels uit de 15e eeuw.

Gniezno

Gniezno is de tweede stad van Groot-Polen (70.000 inwoners) en ligt 50 km ten noordoosten van Poznan. De stad is vanwege de gotische kathedraal uit de 14e en 15e eeuw een uitstapje meer dan waard. Vroeger stond hier de kerk die Polens eerste vrije vorst Mieszko l, die het christendom introduceerde, na 966 had laten bouwen. Gniezno werd als zodanig de eerste Poolse hoofdstad tot 1039, toen Krakau die status overnam. Wel is het tot op de dag van vandaag de hoofdzetel van de Poolse katholieke kerk. Van deze oudste kerk in Polen is alleen de poort bewaard gebleven. Het is het belangrijkste kunstwerk van de kathedraal: een romaanse poortvleugel in brons, die op indrukwekkende wijze het leven en sterven van de heilige Adelbert verbeeldt. Naast de kathedraal staat het in 1992 heropende museum van het aartsbisdom met 550 museumstukken en beelden.

Biskupin

Op dit schiereiland in het Biskupinskiemeer zijn de resten te zien van een nederzetting uit de periode van 700 tot 400 v. Chr. Biskupin is één van de belangrijkste archeologische vindplaatsen van Europa waar onderzoekers uit de hele wereld onderzoek komen doen. In 1933 ontdekte een plaatselijke onderwijzer enkele handbewerkte stokken die bij laag water boven het oppervlak uitstaken. Men stelde vast dat het ging om een dorp uit de Vroege IJzertijd, dat door de modder was geconserveerd. Omdat het schiereiland vroeger nog niet met het vasteland verbonden was, lag er een 120 m lange brug. Tegenwoordig is het dorp over een pad te bereiken. Het complex strekt zich in een ovaal over het hele eiland uit. Het werd beschermd door een ring van golfbrekers en een 6 meter hoge en 3 meter brede verdedigingswal van hout en aarde. De straten waren belegd met houtblokken, zodat ze niet in de modder zouden wegzakken. Oorspronkelijk bestond de nederzetting uit 106 huizen. Aan één van de straten is de bebouwing helemaal gereconstrueerd.

Kastelen en paleizen

In Kórnik, 20 km ten zuiden van Poznan, staat het enige volledig bewaard gebleven kasteel van Groot-Polen (zie foto links). In de zalen zijn omvangrijke verzamelingen van stijlmeubelen, wapens en schilderijen te zien. Eén van de hoogtepunten is de bibliotheek met 200.000 boeken. Het grote bijbehorende park bevat 2500 boomsoorten uit Europa, Azië en Amerika. Enkele kilometers naar het westen, in Rogalin, staat het mooie rococo-classistische paleis van de familie Raczynski. Ook in dit paleis is een museum gevestigd met Franse en Vlaamse wandtapijten en schilderijen uit de 19e en 20e eeuw. In Rydzyna (87 km ten zuiden van Poznan) staat het voormalige slot van de familie Leszczynski. Dit barokke bouwwerk past mooi bij de laatbarokke huizen op het marktplein.

Nationaal Park Wielkopolski

Dit nationale park ligt slechts enkele kilometers van Poznan vandaan. Via goed aangegeven routes kunnen hier tochten worden gemaakt door een afwisselend landschap met morenen (tot 132 m hoog), meren en uitgestrekte bossen, die rijk zijn aan zeldzame dieren en planten. In het natuurwetenschappelijk museum in Puszcykowo worden de flora en fauna behandeld (zie afbeelding inleiding).