Wandeleiland Madeira

Bezienswaardigheden zijn er nauwelijks en ook stranden ontbreken op Madeira, maar dit gemis wordt ruimschoots goedgemaakt door het grillig gevormde gebergte met diepe ravijnen, steile bergwanden en een weelderige plantengroei. De overweldigende natuur op dit eiland nodigt uit tot het maken van autotochten en wandelingen, waarbij de hoofdstad Funchal een aangename uitvalsbasis is. Ook 's winters is Madeira een aangename vakantiebestemming.

Landschap en ligging van Madeira

Met als afmetingen 57 bij 23 kilometer is Madeira niet groot, maar wel de grootste van een groepje, voornamelijk onbewoonde, eilanden. Deze Madeirese archipel ligt zo'n 600 kilometer ten westen van de Marokkaanse kust, ver ten zuiden van het moederland Portugal. Het vulkanische eiland is groen en erg bergachtig. Een langgerekte bergketen, met toppen tot boven de 1800 meter loopt van oost naar west en beslaat praktisch het hele eiland. Steile kliffen rijzen loodrecht op uit de Atlantische Oceaan en laten nauwelijks ruimte voor inhammen. Stranden zijn er dan ook amper. Dankzij de vruchtbare bodem en het milde klimaat gedijen veel boomsoorten, planten en bloemen er prima, net als bananenplantages, wijngaarden en groentetuinen. In het zuiden, zoals in de hoofdstad Funchal, heb je gedurende het hele jaar genoeg aan een T-shirt en een trui. De maximumtemperatuur schommelt daar tussen de 15 en 22 graden. In de dorpen op de berghellingen aan de noordzijde, zoals Santana, heb je meer kans op neerslag.

Funchal

Funchal is de enige echte stad op Madeira, ongeveer een derde van de bevolking van de 250.000 eilandbewoners woont er. Het is de spil van het eiland en dat is te merken. De onophoudelijke stroom auto's en brommers die zich door de smalle straatjes perst en over de avenidas (boulevards) raast, verwacht je eerder in Lissabon dan in Funchal. Aan parkeerplaatsen is een groot tekort, je kunt de stad dan ook het beste te voet verkennen. Toch is Funchal een aangename stad. Het centrum ligt op een vlakke strook achter de bedrijvige haven. De rest van de stad is verspreid tegen de groene hellingen erachter gebouwd. Steile wegen leiden naar deze buitenwijken. Aan de avenida's en de levendige pleinen in het centrum liggen mooie, statige huizen met ertussen prachtig aangelegde parken en tuinen. Vooral 's avonds is het goed toeven in de oude stad, Zona Velha. Deze vroegere sloppenwijk is nu een gezellig uitgaanscentrum met veel (vis)restaurants, sommige met Fadomuziek. Ook aan de boulevard bij de jachthaven liggen veel restaurants en terrassen. In Funchal kun je prima een dag of twee vullen. De mooiste musea en attracties zijn: de sobere kathedraal Sé; Museu de Arte Sacra (reliigieuze kunst); wijnmakerij Adegas de São Francisco, met een rondleiding en een proeflokaal en de kleurrijke groente-, fruit- en vismarkt in de overdekte markthal.

Botanische tuinen

Madeira is één grote tuin, waar in elk jaargetijde wel iets bloeit. Vooral in de tuinen van de oude landhuizen (quinta's) vind je een grote verscheidenheid aan inheemse en exotische planten en bomen. Eén van de mooiste tuinen is Quinta do Palheiro, ook wel Blandy's Garden genoemd. Deze tuin ligt op acht kilometer van Funchal en je kunt er rustig de hele ochtend ronddwalen tussen de bloeiende planten, de gazons en de hoge bomen. Ook de Jardim Botãnico, een botanische tuin hoog boven Funchal is de moeite waard. Jammer dat de snelweg naar het vliegveld er vlak onderdoor loopt en het verkeerslawaai de rust verstoort. Bij de entreeprijs is een bezoek aan de ernaast gelegen papegaaientuin (Jardim dos Loiros) inbegrepen.

Wandelen op Madeira

Langs de levada's
Madeira is bij uitstek een eiland om te wandelen. De overweldigende flora en fauna, het spectaculaire landschap en het prettige klimaat zijn ideaal om de wandelschoenen aan te trekken. Daarbij komt, dat het eiland naast gewone bergpaden, een uniek netwerk van wandelpaden langs irrigatiekanalen -levada's- heeft (zie foto links). Deze levada's worden al vanaf de 15e eeuw aangelegd om het regenwater van de noord- naar de zuidzijde te leiden. Het zijn in feite smalle, betonnen goten, die soms hoog in de berghellingen zijn uitgehouwen of via een tunnel dwars door een berg gaan. De randen van deze goten zijn vaak zo breed (minimaal 30 cm) dat je er overheen kunt lopen. Omdat de meeste levada's bijna horizontaal langs de berghellingen liggen, zijn deze wandelingen niet zwaar. Je moet natuurlijk wel eerst de hoogte van het beginpunt van de levada bereiken.

De mooiste wandelingen
Om de smaak te pakken te krijgen kun je het beste beginnen met de gemakkelijke wandeling langs de Levada dos Tornos. Het is een mooie, vlakbij Funchal gelegen levada, met hier en daar uitzichten over de zuidkust. Niet moeilijk, maar zeer de moeite waard, is een tocht langs de levada's van Rabaçal naar de Risco waterval in het westen van Madeira. Wel moeilijk, maar adembenemend mooi, is de wandeling langs de Caldeirão do Inferno, vanuit Queimadas. Het is een avontuurlijke route over een smal pad langs diepe, steile afgronden en door kleine tunneltjes naar een 300 meter hoge waterval. Naast de levada-wandelingen zijn er andere aantrekkelijke wandelpaden. Voor de geoefende wandelaar hier nog twee tips. Terecht zeer populair is de tocht van de Pico do Areiro naar de hoogste top Pico Ruivo en verder naar Achado do Teixeira. Heel Madeira ligt aan je voeten! Ook de lange klim van Curral das Freiras naar de Pico Ruivo en verder naar Achado de Teixeira is de moeite waard.

Wandeltips
Vanwege het bergachtige karakter van Madeira en de loop van de levada's zijn er weinig korte rondwandelingen. Je kunt natuurlijk hetzelfde pad teruglopen, maar dat is voor veel wandelaars minder interessant. De lokale bussen en de vele taxi's bieden hier uitkomst. De duim opsteken levert vaak snel een lift op, want de eilandbewoners zijn erg gastvrij. Welke route je ook kiest, lees vooraf goed de routebeschrijving. Soms loopt een levada door een tunnel en is een zaklamp onmisbaar. Wie de berghellingen aan de noordkant wil verkennen moet voor de zekerheid regenkleding meenemen. Markeringen langs de levada's zijn vrij schaars, maar zit je eenmaal op de route dan kan er weinig misgaan. Een wandelgids is echter een goed houvast.