Vakantiebestemmingen Frankrijk: Provence

Volgens een volksverhaal had 'le bon Dieu' op de zesde dag van zijn scheppingswerk nog handen vol mooie landschappen over en -niet wetende wat ermee te doen- wierp hij het hele zaakje op één plek neer: de Provence. De Romeinen deden er nog een schepje bovenop en lieten er indrukwekkende bouwwerken achter, terwijl de Fransen de klus afmaakten met de bouw van sfeervolle stadscentra. In dit artikel gaan we vooral in op de culturele bezienswaardigheden van de Provence in de Rhône-delta.

Rijke geschiedenis en cultuur

De Provence is door de eeuwen heen door diverse volkeren bewoond geweest. Grieken, Romeinen en Franken drukten vanaf 600 v. Chr. tot zo'n 500 jaar erna hun stempel op deze streek; weer zo'n 500 jaar later werd het gebied ingelijfd bij het Heilige Roomse Rijk. Vooral de Romeinen hebben prachtige bouwwerken nagelaten, waarvan nog veel gave restanten te bezichtigen zijn. Er zijn aquaducten, arena's, een theater en zelfs een deel van een Romeinse stad te zien, zoals in de heuvels van de Alpilles. Brokstukken van standbeelden en overige opgegraven vondsten staan in musea uitgestald. Als je geen interessante feiten en anekdotes wilt missen, heb je een (kunst)reisgids nodig. De informatie bij de meeste attracties is namelijk summier en vaak alleen in het Frans. Ook begeleide rondleidingen zijn lang niet overal gebruikelijk. De steden van de Provence hebben talrijke kunstenaars geïnspireerd tot grootse werken. Met name impressionisten, zoals Vincent van Gogh en Cézanne, voelden zich hier thuis. Sommige steden hebben een stadswandeling aan hen gewijd, zoals Arles en Aix-en-Provence. Ook pausen hebben een belangrijke invloed gehad. Je vindt er tal van opmerkelijke kerken, paleizen en religieuze kunst, vooral in Avignon.

Arles: stad van monumenten

In een brede bocht van de Rhône ligt een kleine stad met een groots verleden: Arles. Eeuwen geleden, toen de stad nog een zee- en een binnenhaven had, was het een belangrijk handelscentrum, waar koopwaar uit de hele wereld werd verhandeld. De markten zijn nog steeds kleurrijk, maar de mooiste handelswaar van Arles bestaat tegenwoordig uit de Gallo-Romeinse monumenten, de Romaanse architectuur en het knusse centrum. Duizende toeristen proeven jaarlijks de sfeer die Vincent van Gogh in één jaar inspireerde tot meer dan 300 schilderijen en tekeningen. Zijn beroemde bruggetje -de brug van Langlois- is inmiddels gerestaureerd. Het oude centrum, met eenrichtingsverkeer en enkele pleinen, is niet groot. Van de Romeinse overblijfselen moet je vooral Les Arènes bezoeken. Dit kolossale amfitheater met gave zuilengalerijen en talrijke bogen zal zeker tot de verbeelding spreken. Het nabijgelegen antieke theater is weliswaar van grote historische waarde, maar er is niet zo veel meer van over. Aan de Place de la République liggen twee parels van Romaanse bouwkunst die je niet mag missen: de Eglise St.- Trophime en Cloître St. Trophime. Het prachtige portaal van de kerk staat zelfs op de lijst van beschermde monumenten van de Unesco. Van het klooster zijn vooral de kruisgang en het uitzicht vanaf de bovenste galerij erg mooi. Arles mag je niet verlaten zonder een bezoek aan Musée Réattu, met voornamelijk moderne kunst, en Musée l' Arles Antique, waar op een speelse manier de oude vondsten van Arles, zoals graftombes, mozaïeken vloeren en maquettes van Romeinse irrigatiekanalen tentoongesteld zijn.

Les Alpilles

In de kalksteenheuvels van Les Alpilles liggen enkele bijzondere bezienswaardigheden. Bij St. Remy-de-Provence is dat de opgraving Glanum, prachtig gelegen aan de voet van de heuvel. Glanum is een van oorsprong Hellinistische stad, die vanaf de 2e eeuw v. Chr. onder Romeinse invloed weer werd opgebouwd. De meeste resten zoals de tempels, de thermen en het forum, dateren dan ook uit die tijd. Het mooist zijn de Romeinse stadsboog en het goed bewaarde mausoleum, net buiten de poorten van Glanum. Van een heel ander kaliber is de grotendeels middeleeuwse citadel van Les Baux-de-Provence. Deze ruïne ligt op een uitgestrekt plateau, boven op een kale uitloper van Les Alpilles. Hoewel de geschiedenis van de burcht interessant is, moet je het terrein vooral bezoeken vanwege de schitterende panorama's: naar het zuiden kijk je over de vlakte bijna tot aan de kust en naar het noordoosten is bij helder weer de kale Mont Ventoux zichtbaar. Het huidige autovrije dorp Les Baux is zomers erg druk en bestaat louter uit galeries, souvenirwinkels en restaurants.

Winkelen in sfeervol Nîmes

Is Arles een stad van de toeristen, Nîmes is een stad van de inwoners. Ook hier trekken een Romeins amfitheater en een gave tempel veel bezoekers, maar het overgrote deel blijft er niet lang. Wie door de smalle, deels autovrije winkelstraten slentert, ontdekt op vrijwel elke straathoek en op elk pleintje wel een terras. Het Maison Carré is één van de oudste bouwwerken van de stad. Deze prachtig bewaarde tempel dateert uit de tijd van de Romeinse keizer Augustus. Het Romeinse amfitheater is identiek aan dat in Arles. Ook hier heb je een mooi uitzicht over de stad. Ook een kijkje in het park Jardin de la Fontaine, dat deels tegen een berghelling is aangelegd, is de moeite waard. Nîmes ligt in één van de rustigste delen van de heuvelachtige, westelijke Provence. In het stroomgebied van de rivier Gardon zijn de hellingen steil en rotsachtig. De Gorges du Gardon en het indrukwekkende Pont du Gard met z'n drie galerijen (zie foto inleiding) vormen een schitterend decor voor een kanotocht.

Avignon: pauselijke zetel

Voordat je Avignon bezoekt, moet je eigenlijk eerst naar het naburige Villeneuve-lès-Avignon. Vanaf de hier gelegen toren Philipe-le Bel en het fort St. André is het uitzicht op de stad aan de Rhône namelijk magnifiek. Vanaf Villeneuve rijd je dan langs de veelbezongen (halve) Pont d'Avignon het historische en grotendeels ommuurde Avignon binnen, een stad waar je met gemak een paar dagen door kunt brengen. De Place de l'Horloge, het hart van het centrum, is een opstap naar de tijd dat de pausen het in Avignon voor het zeggen hadden. Direct erachter ligt het pauselijk kwartier met het imposante Palais des Papes, de kathedraal, het kleine paleis (Petit Palais) en de bijbehorende tuinen, pleinen en statige trappen. Dit gotische vestingpaleis werd in de 14de eeuw door de pausen gebouwd. Het was lange tijd de hoofdzetel van de Rooms-Katholieke kerk. Het plein voor het paleis ligt vlak bij de drukke Place de l'Horloge, maar het is er indrukwekkend stil. Vooral 's avonds geniet je in alle rust van de aanblik van het verlichte paleis. Ook op de intieme Place Cloître St. Pierre achter het paleis zijn enkele rustige terrasjes. Het Palais des Papes is een doolhof van zalen, gangen, binnenpleinen, kapelletjes en hoewel de meeste vertrekken leeg zijn, zijn er genoeg delen van fresco's, mozaïekvloeren en bewerkte plafonds te bewonderen. De zalen van het Petit Palais daarentegen zijn zo volgehangen met religieuze schilderkunst dat het bijna te veel van het goede is.

Aix-en-Provence: stad van de terrassen

Vooral het statige uiterlijk en de ontspannen sfeer van Aix-en-Provence zullen menigeen verleiden tot een langer verblijf. Niet voor niets hielden de graven van de Provence hof in Aix en was zelfs Lodewijk XIV (de 'Zonnekoning') van deze universiteitsstad gecharmeerd. Het centrum bezit nog altijd veel prachtige patriciërshuizen uit de 17e eeuw en hun sobere varianten uit de 18e eeuw, met als enige versiering smalle luiken en gietijzeren balkons. De VVV heeft een folder met thematische stadswandelingen, zoals langs de woonhuizen en ateliers van Cézanne. Aix-en-Provence is de stad van de terrassen. Nergens zijn zo veel knusse hoekjes en pleinen met fonteinen, waterbronnen, kastanjebomen en standbeelden. Aan de statige allée met fonteinen en platanen, de Cours Mirabeau, liggen de terrassen zij aan zij en 's avonds komt 'tout Aix' er flaneren. Vlak achter het stadhuis zijn de terrassen wat rustiger. In Aix-en-Provence zijn geen grote bezienswaardighden, maar de oude kathedraal St. Saveur en het Musée Granet met schilderkunst en archeologische vondsten, zijn een bezoek waard. Aardig zijn ook de 17e en 18e eeuwse wandtapijten in het Musée des Tapisseries en de miniatuurstad in het Musée du Vieil Aix, waarin het leven van het vroegere Aix wordt uitgebeeld.

Kleurrijk Marseille

Aan Marseille denk je niet direct aan mooie dingen. Een wereldhaven (de grootste van Frankrijk) brengt immers veel grauwe industrie met zich mee. Toch verrast de tweede stad van Frankrijk met zijn levendige, oude haven, mooie uitzichten en enkele bijzondere musea. De mooiste route naar Marseille is die via de kale en vaak mistige woestenij van het Massif des Calanques. Het massief bestaat uit poreus kalkgesteente dat aan de kust tot smalle inhammen met aan weerszijden steile rotswanden is uitgesleten. Vanaf de weg zijn de baaien met zandstranden niet te zien, maar aan de westzijde van dit massief heb je wel een prachtig uitzicht op de stad. Langs de kilometerslange boulevard Corniche J.F. Kennedy liggen verzorgde strandbaden en riante villa's. De oude haven en de levendige wijken met aan weerszijden hellende (trap)straatjes vormen het centrum van Marseille. Haaks op de oude haven ligt de drukke Canebière, een brede laan met luxe warenhuizen en exclusieve winkels in statige panden. Van alle musea verdienen vooral het Centre de la Vieille Charité (siervoorwerpen en antiek meubilair) en het Musée Grobet-Labadié ( mummies, beelden, aardewerk en Afrikaanse maskers) de aandacht. Voor het mooiste uitzicht op de stad en de kolossale zeeschepen in de nieuwe haven neem je het toeristentreintje naar de hooggelegen kerk Notre Dame de-la-Garde; vertrek vanaf de oude haven.