Vakantiebestemmingen Italie: Napels en omgeving

Hoog boven de Golf van Napels torent de Vesuvius, met aan de voet twee unieke bezienswaardigheden: de Romeinse steden Pompeii en Herculaneum. En er is meer, zoals het exclusieve Capri, de schilderachtige dorpen aan de baai van Amalfi en het antieke Paestum. Bereid je voor op het chaotische verkeer en de vergaande verstedelijking, waaraan veel natuur is opgeofferd. Alleen op het schiereiland van Sorrento en op Capri vind je nog een mooi landschap en rust.

Karakteristieken Napels en omgeving

'Napels zien en dan sterven', het oude gezegde klinkt veelbelovend, maar ter plaatse wacht je een schok: het heuvelland achter de eens zo prachtige stad is opgeslokt door rommelige bebouwing, (snel)wegen en verkeer. Fantasieloze flats reiken tot aan het schiereiland van Sorrento en natuur is er ver te zoeken. Maar verder naar het zuiden wordt het gelukkig rustiger en nodigt de omgeving uit tot een rondreis. Laat de caravan echter thuis, want er zijn weinig campings en de wegen op het schiereiland van Sorrento zijn te smal om er ontspannen mee te toeren.

Verblijf je liever op een vaste plek, ga dan naar Sorrento. Deze vrij drukke stad wordt omgeven door beboste hellingen en van hieruit zijn Napels, Capri, de opgravingen van Pompeii en Herculaneum en de Vesuvius goed met het openbaar vervoer bereikbaar. Sfeervoller zijn de dorpen aan de baai van Amalfi en het is aan te raden om ook aan deze kust een tijdje te verblijven. Het is bovendien een goede basis om het Romeinse Paestum te bezoeken.

Het schiereiland van Sorrento

De routes
Het landschap rond de Golf van Napels trekt al toeristen sinds de Romeinen zich aan de voet van de Vesuvius vestigden. Aantrekkelijk wordt de omgeving pas bij het bergachtige schiereiland van Sorrento, waar de hooggelegen weg als een serpentine omheen slingert. Een autotochtje rond het schiereiland -via Termini en San Agata- is aan te bevelen, want de uitzichten zijn er bij vlagen magnifiek. De horizon wordt hier en daar vervuild door reclameborden, maar veel hellingen zijn beplant met druivenranken en olijfbomen, waaraan netten hangen die de oogst opvangen. Verder zijn de bergen overwegend kaal en rotsachtig, hooguit bedekt met laag struikgewas. Bij Termini kom je via een wandelpad bij een uitzichtpunt, vanwaar Capri duidelijk zichtbaar is.

Vanwege de steile rotswanden, die vrijwel rond het hele schiereiland loodrecht uit het water rijzen, is er weinig ruimte voor stranden en havens. De dorpen liggen tegen de bergwanden geplakt of balanceren hoog boven zee op een rotsplateau. Parkeren is niet eenvoudig, er zijn nauwelijks uitsparingen in de smalle wegen. Alleen langs de spectaculaire zuidkust, hoog boven de prachtige baai van Amalfi, zijn mogelijkheden om te stoppen. Dat moet je ook beslist doen, want het uitzicht op de kleine bergdorpen tegen de rotswanden en op de beukende golven ver beneden, is zeldzaam mooi.

Vanaf Sallerno loopt de weg langs de vlakke kust, door een rommelig gebied met zwerfvuil, vervallen bebouwing en plastic kassen. Achter de uitgestrekte zandstranden ligt een smalle strook donker bos met campings die hun beste tijd hebben gehad. Het gebied oogt vervallen en verlaten. Voor een bezoek aan Paestum moet je deze route afleggen; terug kun je beter via het bergachtige Nationale Park di Diana en de snelweg A3 naar Napels rijden.

Sorrento: ideaal gelegen verblijfplaats
Door de komst van vele -vooral Britse en Duitse- toeristen verdwijnt langzaamaan de serene en mondaine sfeer in Sorrento. Toch biedt een verblijf in de stad veel voordelen, zoals de prachtige uitzichten, de nabije bergen, het sfeervolle oude centrum en de goede (boot)verbindingen met onder meer Napels en Capri. Langs de smalle straten en pleintjes in de oude binnenstad vind je een keur aan winkels, restaurants, bars en terrassen en aan de Corso Italia, in het nieuwe centrum, zijn veel exclusieve winkels. Rustig is het er niet, want over de Corso raast een onophoudelijke stroom auto's en knetterende brommers. De meeste hotels liggen in het nieuwe centrum en met name de luxe en dure bieden prachtige uitzichten op de Golf van Napels. Goede en beter betaalbare hotels vind je ook in het noordwesten van de stad. Er is amper strand in Sorrento, maar sommige hotels hebben voor hun gasten houten steigers aangelegd, waarop ligbedden en stoelen staan. In het achterliggende berggebied zijn rondwandelingen te maken.

De idyllische baai van Amalfi
Mooier dan Sorento zijn de dorpen aan de zuidkant van het schiereiland. De in pasteltinten geschilderde bebouwing begint vaak aan de voet van de helling bij een strandje en reikt tot halverwege de berghelling. De steile, boven elkaar liggende straten zijn veelal te smal voor auto's en worden door natuurstenen trappen met elkaar verbonden. De mooiste plaatsen zijn Positano en Amalfi en ook als je er niet verblijft, moet je er beslist een dagtocht aan wijden. Er zijn exclusieve (keramiek)winkels en sfeervol gelegen terrassen op schaduwrijke pleintjes achter het strand. Vooral in Positano is het hoogteverschil groot.

In Amalfi komt een smal dal uit bij een aardig zandstrand en hier ligt dan ook een groot deel van de bebouwing, waaronder enkele hotels. Het kleine centrum wordt gedomineerd door de enorme kathedraal en er zijn pleintjes met standbeelden en fonteinen. Aan weerszijden van het dal rijzen de rotsen ongenaakbaar omhoog. Bij de VVV zijn wandelkaarten met routes in het achterliggende gebergten verkrijgbaar. Landinwaarts is alleen het geïsoleerde bergdorp Ravello geschikt als verblijfplaats. De overige dorpen langs de kust van de baai zijn minder aantrekkelijk en maken hier en daar zelfs een haveloze indruk. Vanwege de geïsoleerde ligging -je moet telkens de mooie, maar drukke panoramaweg nemen om de belangrijkste bezienswaardigheden te bereiken- is de zuidkust vooral geschikt om uit te rusten , te wandelen en boottochtjes te maken.

Paestum: parel van het zuiden

De route van Salerno naar Paestum is weliswaar niet de mooiste, maar het opgravingsterrein is de rit beslist waard. Tot begin 1900 bestond het gebied tussen Capaccio en de golf van Salerno uit een groot moeras, maar tijdens de aanleg van de kustweg werd Paestum ontdekt. Deze van oorsprong Griekse stad uit de 6e eeuw v. Chr. is verschilllende keren herbouwd en werd bewoond door onder meer de Romeinen. De omgeving mag dan troosteloos zijn, de aanblik van de oeroude pilaren van de drie tempels is bijzonder mooi. Dwalend over het terrein worden de fundamenten van woonhuizen, een deel van een theater en geplaveide straten zichtbaar. Het is aan te raden om het bijbehorende museum te bezoeken, waar je veel te weten komt over de geschiedenis van de stad en de opgravingen.

Trendy Capri

Op een steenworp afstand van het vasteland ligt het bergachtige eiland Capri, een 'must' voor elke toerist. Een lang verblijf op het exclusieve eiland met overwegend mooie en prijzige winkels, restaurants en hotels is wellicht alleen weggelegd voor welgestelden, maar een dagtrip is een goed alternatief. In de schilderachtige, hooggelegen stadjes Capri en Anacapri blijven de meeste dagjesmensen hangen op en rondom de dorpspleinen. Daarbuiten heb je het rijk alleen. Veel geplaveide straten zijn niet breder dan ezelspaden en de witte huisjes met kleurrijke klimplanten doen bijna Grieks aan. Het hoofdstadje Capri bereik je met een tandradbaantje en vandaar rijdt regelmatig een minibus via een spectaculaire pasweg naar Anacapri. Auto's worden op Capri niet verhuurd. Op Capri moet je tijd uittrekken voor een wandeling. Mooi vanuit Capri-stad is de tocht naar de oude Romeinse villa Jovis en de berg Monte Tiberio, vanwaar je prachtige vergezichten hebt. In Anacapri leidt een stoeltjeslift naar het hoogste punt van het eiland, Monte Solaro op ruim 580 m. en vandaar kun je in een klein uur teruglopen. Een welhaast verplicht nummer is het boottochtje naar de grot Azurra, zo genoemd vanwege de bijzondere lichtinval op het blauwe water. De tientallen boten in de grot doen het effect helaas weer wat teniet.

Napels: weinig bezienswaardigheden

De hoofdstad van het zuiden is vooral geschikt om rond te slenteren; anders dan in Rome en Florence, vind je hier weinig toeristieke trekpleisters (zie foto inleiding, met aan de horizon de Vesuvius). De mooiste wijken liggen rond de veerhaven, zoals het deftige Santa Lucia, waar statige panden rond het pompeuze plein del Plebiscito staan. Een kijkje waard zijn de kerk S. Francesco di Paolo, de winkelgalerij Umberto I en paleis Real, waar zo'n 30 zalen te zien zijn. De inrichting valt tegen, de grootte van het paleis is daarentegen indrukwekkend. De mooiste volkswijk is Spaccanapoli. Kerken uit allerlei stijlperioden, antiekzaakjes en tientallen huiskamerateliers, waar uit hout gesneden dorpstaferelen en kerststalletjes worden gemaakt, wisselen elkaar af in de smalle, rechte straten. Verdwalen lijkt onmogelijk.

De enige topbezienswaardigheid in Napels is het Nationaal Archeologisch Museum, met een schat aan beelden, muurschilderingen en mozaïeken uit de Romeinse oudheid. Veel van deze meer dan 2000 jaar oude en gave vondsten komen uit Pompeii en Herculaneum. Neem een goede kunstreisgids mee of ga mee met een rondleiding, want de bijschriften zijn minimaal en veelal in het Italiaans. Van de overige musea zijn vooral de catacomben di San Gennaro met muurschilderingen uit de 2e tot de 5e eeuw, het paleis Capodimente, met een mooie collectie schilderijen, het op een heuvel gelegen keramiekmuseum en de rijk gedecoreerde kloosterkerk di San Martino de moeite waard.

Het gevaar van de Vesuvius

Volgens de statistieken barst de Vesuvius elke 30 jaar uit; de laatste uitbarsting was in 1944. Hoewel de lavastromen van de vorige erupties nog duidelijk zichtbaar zijn en miljoenen toeristen naar de bedolven steden Pompeii en Hercaluneum trekken, zijn de waarschuwingen niet aan de Italianen besteed. Aan de voet van de vulkaan wonen honderdduizenden mensen. Devulkaan wordt nauwlettend bewaakt en toeristen kunnen dan ook veilig de top bezoeken. Het is een indrukwekkende belevenis. Brede lavastromen hebben zich een weg gebaand naar beneden en het zal nog jaren duren voor er enige vegetatie groeit. Het is mogelijk over de kraterwand te wandelen, maar bij mist en regen is het pad erg glad en houvast heb je er niet. De beste tijd om de krater te bezoeken is in de ochtend, 's middags wordt het uitzicht vaak belemmerd door laaghangende bewolking.

Pompeii en Herculaneum: bedolven steden

De onbetwiste topper is de oude Romeinse stad Pompeii, die na de uitbarsting van de Vesuvius eeuwenlang onder de vulkanische as bedolven lag en daardoor erg goed bewaard is gebleven. Hoogtepunten zijn het Forum met de omringende tempels, de theaters, publieke baden, een stadion en vele paleizen. In een aantal woonhuizen zie je prachtige muurschilderingen, betegelde fonteinen en sfeervolle galerijen. De straten en de gave gevels wekken de illusie van een bewoonde stad, die echter teniet wordt gedaan bij het zien van de afgietsels van de mensen, die onder de hete as werden bedolven. Herculaneum is in hetzelfde jaar bedolven als Pompeii. Het opgravingsterrein is aanzienlijk kleiner en minder druk bezocht. Ook hier loop je door oude Romeinse straten, langs gave woonhuizen, met mozaïek ingelegde altaren, vloeren en fraaie muurschilderingen. Bij de ingang van beide terreinen bieden privégidsen hun diensten aan. Een rondleiding is niet goedkoop, maar je kunt de kosten drukken door je aan te sluiten bij een groep. De beeldende verhalen van de gidsen zijn vaak de moeite waard. Ga je op eigen houtje, neem dan een goede kunstreisgids mee, want behalve straatnamen vind je er weinig tekst en uitleg.