Vakantiebestemmingen Italie: Wandelen in Aosta

De Mont Blanc en de Matterhorn weet iedereen te plaatsen. De Monte Bianco en de Cervino zijn veel minder bekend, terwijl het om dezelfde bergen gaat, maar dan aan de Italiaanse kant van de Alpen. Wintersporters denken bij Aosta aan de pistes van het mondaine Breuil-Cervinia en Courmayeur. Zomers komen er met uitzondering van alpinisten en bergwandelaars vrijwel alleen Italiaanse toeristen. Naast de Alpentoppen is ook het nationaal park Gran Paradiso in trek.

Kenmerken Aosta

Het Aostadal ligt in een uithoek van Italië een bestaat grotendeels uit weinig toegankelijke bergen. Het is dan ook dunbevolkt en alleen als het niet anders kon, waagde men zich in het verleden over de passen, zoals Hannibal met zijn olifanten, de Romeinen en pelgrims op weg naar Rome. Het onherbergzame karakter wordt in de zijdalen nog versterkt door de deels verlaten gehuchten van tegen elkaar hangende boerderijen, met afbrokkelende muren en met mos bedekte daken. De Franse invloed was ondanks de bergmassieven zo sterk dat bijna iedereen nu nog Frans spreekt. Aan de oostkant ademt het dal van Gressoney de sfeer van Wallis en wordt Duits gesproken. Overigens ogen ook de meeste andere noordelijke dalen Zwitsers vanwege de huizen in chaletstijl met bloembakken.

Een voordeel van Aosta is dat je buiten augustus in alle rust kunt genieten van de magnifieke natuur. Uitzonderingen zijn het hoofddal, de dalen van de Kleine en de Grote Sint-Bernard en Valtournenche, het dal van het even poenige als ongezellige Breuil-Cervinia.

Uitzicht op eeuwige sneeuw

De bergen
De grote attractie van Aosta is de ongepolijste bergnatuur, met sneeuwbedekte toppen van meer dan 4000 m. hoog. De Monte Bianco (Mont Blanc) en de Cervino (Matterhorn) zijn de bekendste en de hoogste. De Rutor, de Monte Rosa, de Granta Parei en de Gran Paradiso doen daar echter niet voor onder. Natuurlijke hoogtepunten zijn de gletsjers. De ijskoude beken die daaruit ontspringen, stromen met watervalletjes door soms nauwe kloven naar de Dora Baltea, een begrip bij liefhebbers van wildwatervaren. In de groene dalen passen de dorpen met natuurstenen huizen naadloos in het landschap.

Wandelroutes
Ook vanuit het hoofddal en Aosta-stad kun je genieten van fraaie panorama's, maar voor de echte natuurbeleving kun je het beste gaan wandelen. Ga bij voorkeur naar een rustig zijdal, zoals het Valgrisenche. Vaak staat een wandeling naar de dichtsbijzijnde berghut (refugio) aangegeven, die doorgaans niet zo zwaar is, hooguit 1-2 uur. Daar kun je een kop cappuccino nemen of, als je echt trek hebt gekregen, een bord polenta, een brij van maïsmeel, de weinig verfijnde specialiteit van Aosta. Overigens zijn de knusse berghutten ook leuk om te verblijven. Reserveren is aan te raden. Vanaf de berghutten voeren wandelroutes hogerop, bijvoorbeeld naar een gletsjer, die doorgaans aanzienlijk meer inspanning kosten. Het oversteken van een bergkam en meerdaagse tochten, bijvoorbeeld over de hoogteroute Alte Vie, zijn vanwege de hoge moeilijkheidsgraad voorbehouden aan ervaren bergbeklimmers. Plaatsen waar diverse bewegwijzerde wandelingen beginnen zijn Lillaz, Valnontey, Ollomont, Saint Jacques en het daleinde van Valpelline en Valgrisenche.

Grandeur van de Monte Bianco

Een kijkje op de Monte Bianco per kabelbaan is duur en vergt flink wat geduld, maar is desondanks zeer de moeite waard. Met twee tussenstops zweef je vanaf La Palud per kabelbaan naar Punta Heilbronner, een bergstation met een douanepost, een restaurant en een dakterras. Het uitzicht op de witte pieken, de gletsjers en in de verte de toppen van Gran Paradiso is magnifiek. Wie naar het, op Franse grond gelegen, hoogste punt van de Mont Blanc wil, moet overstappen in de kleine cabines die over de gletsjer heen zweven. Weer beneden heb je vanuit de dalingang van Val Vény een prachtig uitzicht op de gletsjers en de enorme puinwaaiers.

Na een bezoekje aan het hooggebergte ligt een kijkje in Courmayeur voor de hand. In de gezellige autovrije straatjes met chique winkels en sfeervolle restaurants kost het weinig moeite je de winterse drukte voor te stellen; met Breuil-Cervinia hoort Courmayeur tot de bekendste skioorden van Italië. In het Alpine museum vind je veel historische foto's, maar ook een schaalmodel van de berg, klimuitrustingen, een ingerichte schuilhut en informatie over de klimexpedities.

Gran Paradiso: helemaal Italiaans

Begin vorige eeuw werd Gran Paradiso een nationaal park. Daarvoor genoot het bescherming als koninklijk jachtgebied. Het park bestaat overwegend uit besneeuwde toppen, gletsjermeertjes, beboste hellingen en uitgestrekte grasvlaktes met zeldzame plantensoorten en aanzienlijke populaties gemzen en steenbokken. Het deel van het park dat bij Piemonte hoort blijft hier buiten beschouwing. Overigens is dat landschappelijk minder spectaculair, maar wel rustiger.

In Aosta voeren de dalen van Cogne en Valsavarenche het park in. Vallle di Cogne hoort tot de drukst bezochte dalen, ook voor wintersport, en dat zie je aan de appartementencomplexen. De vallei wordt deels beheerst door loodrechte rotswanden met aan de voet de snelstromende Grand Eyvia. Het daleinde met de plaatsen Cogne, Lillaz en Gimilan spreekt niet echt tot de verbeelding. Ook het authentieke Cogne is niet echt mooi, maar wel gezellig. Aan de winkels met wandeluitrusting, proviand en sportartikelen zie je dat er veel gewandeld wordt. Bezienswaardig zijn de kerk, met een rijk versierd plafond en het mijnmuseum. Van Cogne wandel je in een uurtje langs een waterval naar het sfeervolle Lillaz. Het zijdal van Valnontey, smal en dichtbegroeid, is mooier, vooral vanwege het daleinde met uitzicht op het met gletsjers bezaaide massief van Gran Paradiso.

Het groene Valsavarenche 'opent' mooi met steile rotswanden langs de Savara, die z'n weg baant tussen de rotsen en meegevoerde stenen. Op enkele plaatsen storten watervallen langs rotswanden omlaag. Het daleinde, met uitzicht op kale rotswanden, is minder mooi dan in Valgrisenche of Valnontey. Degioz is onmiskenbaar sfeervol met een intiem straatje van natuurstenen huizen. Het is rustiger dan Pont aan het eind van het dal. Pont is authentiek, maar valt in het niet bij de enorme parkeerplaats en de camping. Beide dienen als uitgangspunt voor de relatief eenvoudige beklimming van de Gran Paradiso, de enige berg boven de 4000 m. op Italiaans grondgebied.

Rustige wandelroutes in Valgrisenche en Val di Rhêmes

De kloofachtige dalen Valgrisenche en Val di Rhêmes liggen net buiten het nationaal park Gran Paradiso, maar dat zou je aan het natuurschoon niet zeggen en het is er bovendien rustiger. Beide dalen zijn dan ook een goede keuze om te wandelen.

Hoogtepunten in het dunbevolkte Valgrisenche zijn de smalle dalingang en de omgeving van het stuwmeer. Getuige de tunnels en overkappingen is er bij de dalmonding zelfs niet voldoende plaats voor de weg. Een wandeling of tocht per mountainbike om het stuwmeer is zeker de moeite waard, maar je kunt ook kiezen voor een wandeling bij Planaval, met uitzicht op de Rutor. Als je wat bergwandelervaring hebt en een goede conditie, kun je overwegen over het hoogtepad Alte Vie over te steken naar het Val di Rhêmes.

Het vooral groene Val di Rhêmes is minder spectaculair, hoewel de Rhêmes hier en daar een mooie kloof uitgeslepen heeft. Van de twee plaatsen in het dal, is Rhêmes-Notre-Dame, dat voornamelijk uit oude boerderijen bestaat, het meest sfeervol. Een van de mooiste wandelingen die je kunt maken is die naar het gletsjermeer Lago di Gholetta, via refugio Benevolo. Daar moet je zeker een halve dag voor uittrekken en stevige wandelschoenen aantrekken. Het eerste stuk naar de berghut (c. 1,5 uur) met mooie uitkijkjes over de rivierkloof, is voor iedereen goed te doen. Vanaf de berghut heb je een mooi uitzicht op de gletsjers van de Granta Parei en de Col di Rhêmes. Veel wandelaars gaan dan ook niet verder. Het bordje voor de wandeling naar Lago di Ghaletta wijst naar een steil paadje. Boven is de beloning na de stevige klim navenant: het gletsjermeertje, dat gevoed wordt door tientallen smeltstroompjes, is een prachtige picknickplaats, die je zelfs in augustus maar met een enkeling hoeft te delen. Andere dalen die rustzoekers zullen aanspreken zijn Valle di Champorcher, St. Barthélemy, de rustigste van allemaal, en Valpelline.

Aosta-stad

Aosta mist cultuurhistorische bezienswaardigheden, maar in Aosta-stad kun je je best een dagje vermaken. Daarnaast komen diverse kastelen in aanmerking voor een bezoek. Ook in het hoofddal voegt het uitzicht op de Alpenreuzen in de verte een dimensie toe, zoals vanuit Aosta-stad en de kastelen St. Pierre en Savoie. Hoe klein de stad ook is, het is de enige plaats met stedelijke allure. Het heeft gezellige pleintjes, autovrije straten met exclusieve winkels. Een mooie plaats om even uit te blazen zijn de terrasjes op de stijlvolle Piazza Chanoux.