Vakantiebestemmingen Italie: De Alpenmeren

Bergen, weerspiegeld in het azuurblauwe water, charmante stadjes met pastelkleurige huizen tegen de steile oevers, villa's en paleizen uit de 19e eeuw en een weelderige plantengroei, met citrusbomen en oleanders. Zo zien de Noord-Italiaanse meren er op de foto's in de folders uit. Inderdaad voldoen veel plaatsen aan dit beeld. Behalve dan in de zomermaanden, wanneer de campings en de wegen langs de oevers overvol zijn en hordes dagjesmensen zich verdringen bij de -schaarse- bezienswaardigheden.

Historie toerisme Italiaanse Alpenmeren

Verwacht geen indrukwekende cultuurschatten in dit deel van Italië. De Romeinen en de Renaissance lijken er min of meer aan voorbij te zijn gegaan. De gloriedagen braken pas eind 19e en begin 20e eeuw aan. Toen zocht de (culturele) elite uit Noord-Europa de romantische plaatsjes aan het water op, aangetrokken door het milde klimaat en de heilzame berglucht. In die tijd verrezen de vele Grand Hôtels en lieten de rijken villa's bouwen met schitterende tuinen. Veel later, vanaf de jaren '60, wist ook de gewone man de meren te vinden. Vooral het Gardameer was voor velen de eerste kennismaking met het exotische buitenland, na een lange reis met de caravan over de Alpen.

Welk meer voor welke vakantie

Overeenkomsten
Behalve vanwege het fraaie natuurschoon en de pittoreske havenplaatsjes zijn de meren tegenwoordig ook in trek voor een sportieve vakantie. Wat ze gemeen hebben is de ligging temidden van de bergen, de mooi gelegen plaatsjes met steile trapstraatjes en de wandelpromenades langs de meeroever.

Verschillen

• Het Gardameer (370 km²), waar in de zomervakantie vooral Nederlanders en Duitsers neerstrijken, is bijzonder populair onder zeilers en surfers. De bergen rond de meren vormen een mooie entourage voor wandelaars en mountainbikers. Alle soorten onderdak zijn er in ruime mate voorhanden, hoewel het echt een meer is voor kampeerders.
• Het Lago Maggiore (212 km²) en het Comomeer (146km²) trekken van oudsher meer Britten, al zie je er tegenwoordig alle nationaliteiten. De sfeer is nog altijd een tikje exclusiever en bedaagder dan aan het Gardameer. Ze zijn bij uitstek geschikt voor een rustige (hotel)vakantie, met van tijd tot tijd een boottochtje over het meer, een uitstapje met een kabelbaan de berg op en een bezoek aan een villa met een tuin.
• Het meest westelijke Lago d'Orta (zo'n 13 km lang en 1 à 2 km breed) is goed te bezoeken op een dagexcursie vanaf het Lago Maggiore. Het is geschikt voor wie zich even helemaal wil terugtrekken, bijvoorbeeld in het aardige hoofdplaatsje Orta San Giulio.
• Het Lago d'Iseo (ca. 125 km²), tussen het Comomeer en het Gardameer, trekt vooral Italiaanse vakantiegangers. Lovere, aan de noordpunt, is de beste plaats voor een kort verblijf. Niet ver ten noorden van het meer is in het kleine museum van Capo di Ponte één van de mooiste verzamelingen prehistorische rotstekeningen ter wereld te bewonderen.
• Het kleine Lago d'Idro ligt ten westen van het Gardameer in een dichtbeboste omgeving en is niet zo toeristisch. Mooie plaatsjes ontbreken, maar de omgeving leent zich er goed voor om te wandelen.

Beter met de boot
De auto is niet het ideale vervoermiddel. Veel straten hebben eenrichtingsverkeer of zijn afgesloten, parkeerplaatsen zijn schaars en duur of ver van het centrum. Op de wegen langs de oevers staan regelmatig files. Voor een goede indruk van het landschap langs de oevers en het bezichtigen van de mooi gelegen plaatsjes kun je dan ook veel beter gebruik maken van de vele veerboten die met grote regelmaat de meren rondgaan. De schepen leggen steevast in het centrum aan, zodat je de mooiste delen te voet kunt bekijken. Op de grotere meren varen ook autoveren. Er is een uitgebreid aanbod aan bootexcursies, maar de kust kun je vaak voordeliger zelf regelen door gewoon een retourtje of een dagkaart te kopen. We beperken ons in dit artikel tot de drie grootste meren, met de nadruk op verblijfplaatsen en excursiemogelijkheden.

Gardameer: voor watersporters en familievakanties

Aan het Gardameer of Lago di Garda (zie foto inleiding) liggen de meeste campings. Het is bij uitstek een vakantiebestemming van zeilers en surfers. Vooral Riva (zeilers) en Torbole (surfers) aan de noordoever zijn populair, omdat de wind hier nooit verstek laat gaan: 's nachts en 's ochtends waait hij steevast uit het noorden en vanaf het middaguur uit het zuiden. Voor kinderen zijn er diverse (water)pretparken, met als grootste en bekendste Gardaland, bij Peschiera.

De oevers aan de noordelijke helft zijn grotendeels steil en steenachtig en je kunt lang niet overal goed het water in om te zwemmen, hoewel veel hotels en campings een eigen 'lido' (ligweide) of (keien)strandje hebben. De oevers aan de zuidelijke helft van het meer zijn wat vlakker en de omringende bergen minder steil. De waterkwaliteit is op goed niveau.

De toeristische drukte concentreert zich vooral in het noorden en in de zuidoosthoek, tussen Desenzano en Garda. Aan de zuidwestoever liggen kleinere dorpjes en de rustigste en mooiste campings. Plaatsen die in elk geval voor een dagtocht in aanmerking komen vanwege de mooie ligging aan het water en/of de gezellige straatjes in het centrum zijn Desenzano, Bardolino, Malcesine, Garda, Limone en Sirmione. Wie de bedrijvigheid aan het water wil ruilen voor de natuur en de stilte van de bergen, wordt aangeraden een bergwandeling te maken op de 2000 m. hoge Monte Baldo. Vanuit Malcesine, waar de gerenommeerde olijfolie vandaan komt, is er een kabelbaan naar boven.

Lago Maggiore: pracht en praal van vroeger

Het noordelijk deel van het Lago Maggiore, ongeveer eenvijfde van het oppervlak, ligt in Zwitserland, met mondaine plaatsen als Locarno en Ascona. In totaal is het 65 km. lang en gemiddeld zo'n vier à vijf kilometer breed, zodat je de andere oever meestal wel kunt zien. De westoever is in toeristisch opzicht het meest ontwikkeld en landschappelijk ook het mooist.

De grootste trekpleister van het Lago Maggiore zijn de Borromée-eilanden, tussen Stresa en Pallanza. Ze zijn genoemd naar een rijke familie uit Milaan, die twee van de drie eilanden al sinds de 16e eeuw in bezit heeft. Isola Bella wordt grotendeels in beslag genomen door een enigszins barok paleis, terrasvormige siertuinen die van veraf gezien de vorm van een schip hebben en een reeks souvenirwinkels en restaurants. Die zijn er ook volop in het kleinere Isola Pescatori, maar de sfeer is hier ondanks de vele bezoekers nog wat oorspronkelijker dan op het drukkere Isola Bella. Isola Madre ligt wat afzijdig en ook hier beslaat een landhuis met enorme (botanische) tuinen het grootste deel van het eilandje. Andere mooie tuinen zijn er bij Stresa (Villa Pallavicino) en bij Villa Taranta (bij Pallanza). In de jaren '30 zijn villa en tuinen gerenoveerd met als resultaat dat er nu duizenden soorten bloemen en planten groeien, met als publiekstrekker een kas met de beroemde Victoria Amazonica.

Stresa is het belangrijkste vertrekpunt voor boottochten (naar o.a. de Borromée-eilanden) en nodigt vanwege de ontspannen sfeer, die wat doet denken aan de Rivièra, uit tot een rustig verblijf, met wat flaneren langs de waterkant en een boek lezen op een terrasje.

Ook Canobbio is een aardige verblijfplaats, met als curiositeit een sanctuarium (heilige bewaarplaats) met een schilderij van de gekruisigde Christus dat, naar men zegt, in 1522 echt bloed afscheidde. Kort daarna werd de wijde omgeving door een pestepidemie getroffen, maar Canobbio bleef gespaard. Een geschikte excursiebestemming is Locarno, met een mooie promenade langs het meer, een aardige binnenstad en veel winkels. Vanuit Stresa gaan er bootexcursies naar Locarno (eventueel aangevuld met een prachtige treinrit door het mooie Centovalli en Val Vigezzo).

Comomeer: voor romantici en liefhebbers van tuinen

Het Comomeer of Lago di Como, in de vorm van een omgekeerde Y, is het kleinste van de drie meren die we hier beschrijven. Van oudsher heeft het toerisme hier een enigszins exclusief karakter en nog steeds zijn er relatief veel middenklasse en luxe hotels. Voor kinderen, jongeren en kampeerders is het wat minder aantrekkelijk dan het Gardameer. De mooiste verblijfplaatsen liggen aan de westelijke oever en aan de westelijke zijtak. Aan de oostoever liggen de bergen wat verder van het meer en spreken de plaatsjes wat minder tot de verbeelding. Varenna is aan deze oever een uitzondering, met een mooie, oude binnenstad, steile trapstraatjes en enkele schitterende villa's. Como leent zich, met het oude centrum en een mooie kathedraal, meer voor een dagbezoek dan voor een langer verblijf. Meer geschikt is bijvoorbeeld Cernóbbio, met een wirwar van smalle straatjes rond de barokke kerk en de befaamde Villa d'Este. Ook Belllagio, op het punt waar de rivier zich splitst, is een geschikte verblijfplaats, met een promenade langs het water, steile stegen die naar besloten pleintjes leiden en verleidelijke winkels met onder meer leer, glaswerk en houten speelgoed. Menaggio is een betaalbare uitvalsbasis voor een actieve wandel- of fietsvakantie in de bergachtige omgeving.