Gewoontes en omgangsvormen in vakantielanden

Tegenwoordig vliegen charters wekelijks vele toeristen naar exotische gebieden. Lang niet iedereen kent de gebruiken in het gastland en dat leidt soms tot vervelende misverstanden. Als nietsvermoedende toerist kun je op allerlei momenten, zoals tijdens de maaltijd of bij een bezoek aan een bezienswaardigheid voor verrassingen komen te staan. We beschrijven hier een aantal bijzondere gebruiken en geven tips om misverstanden te voorkomen.

Veel gebruiken religieus bepaald

Veel gewoontes zijn afgeleid van een godsdienst. Vooral in Azië, Afrika en Zuid-Amerika neemt het geloof een belangrijke plaats in het openbare leven in. Hoe verschillend bijvoorbeeld het Boeddhisme, Hindoeïsme en Islam ook zijn, elk geloof heeft regels voor omgangsvormen en ook van toeristen wordt verwacht dat ze deze regels min of meer naleven.

Kerken, tempels, synagogen en moskeeën zijn veel bezochte bezienswaardigheden en juist hier wordt respect verwacht. In het ene land wordt je botweg de toegang geweigerd als je niet gepast gekleed gaat, in het andere land is men te beleefd om er iets van te zeggen, maar kwets je hen wel. Mag je in een katholieke kerk een korte rok dragen, in een grieks-orthodoxe kerk en in een moskee horen de benen en schouders bedekt te zijn. In boeddhistische tempels, zoals in Thailand en Indonesië zijn vooral blote schouders taboe. Het maakt soms ook uit of je man of vrouw bent. Zo behoren mannen hun hoofd te bedekken in een synagoge en vrouwen de bovenarmen. In sommige islamitische landen, zoals Iran en Saudie-Arabië, gelden zelfs strenge kledingvoorschriften op straat.

• Tip: Neem een omslagdoek mee in je handbagage, waarmee je je ledematen kunt bedekken; soms liggen bij de ingang van een heilige plaats kledingstukken voor schaars geklede bezoekers.

Lokale gerechten

In Nederland zijn we verwend. Wat er ook aan vruchten en groenten elders in de wereld wordt gekweekt, het is hier te koop. Wie buiten de deur gaat eten, kan kiezen uit een gevarieerde keuken, van Grieks, Chinees en Mexicaans tot Thais. Maar vergis je niet, de gerechten zijn aangepast aan onze smaak en daar kom je pas achter als je in het gastland bent. Zo wordt in Griekenland en Turkije veel scheutiger met olijfolie omgegaan en wie in India en Thailand een (altijd pittig gekruid!) hapje neemt, komt de stoom uit de oren.

De variatie in gerechten is in veel landen beperkt. In (sub)tropische landen, zoals op het Aziatische , Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse continent vormen rijst, kruiden en ook bonen (in het Caribisch gebied) vaak de hoofdingrediënten van een maaltijd. Uitzonderingen zijn de massabestemmingen, waar de keuken vaak is aangepast aan de toeristen. Zo kun je in de badplaatsen op Bali overal wel een uitgebreid ontbijt met eieren en spek krijgen, terwijl je het in de binnenlanden met een bakje rijst moet doen. Vers fruit is echter overal aanwezig.

Ook dichterbij zijn groenten onbelangrijk: in Turkije en Griekenland komen alleen salades en courgettes op tafel, in Frankrijk dienen groenten hooguit als garnering, in Oost-Europa als bijgerecht en de traditionele Britse keuken komt niet veel verder dan doperwten.

• Tip: Eet daar, waar de lokale bevolking eet en waar het druk is. Het voedsel wordt er snel verwerkt en krijgt minder kans om te bederven.

Omgangsvormen: kwestie van cultuur

Wat zijn goede manieren? Je neus snuiten in het bijzijn van Japanners is net zoiets als wildplassen bij ons. Slurpend de soep, koffie of thee naar binnen werken is in China, maar ook bijvoorbeeld in Turkije en Japan weer heel gewoon. De linkerhand op tafel leggen of er iets mee aanpakken is in veel landen niet netjes: deze wordt immers voor sanitaire doeleinden gebruikt. In onder meer Thailand en China moet je nooit je stem verheffen: het betekent gezichtsverlies voor de aangesprokene. Maar voor de luidruchtige Amerikanen en Australiërs heeft het weer niets te betekenen. Word hier maar eens wijs uit.

Een aantal omgangsvormen heeft te maken met het verschil in sekse. Vooral de Islam kent veel regels hoe mannen en vrouwen met elkaar om moeten gaan. Het is niet gebruikelijk om mensen van het andere geslacht de hand te schudden en een man hoort, bijvoorbeeld in een bus, niet plaats te nemen naast een onbekende vrouw. Als hoteliers zich strikt opstellen, dan zullen ongehuwde stellen geen tweepersoonskamer krijgen. In het Midden-Oosten, maar ook in bijvoorbeeld Thailand en Iran, is het onbeleefd om met de onderkant van je voet of schoenzool naar iemand te wijzen. Ga dus niet met je benen over elkaar zitten.

• Tip: Het beste let je op wat de lokale bevolking doet. Neem ook een goede reisgids mee; meestal wordt aandacht besteed aan de belangrijkste omgangsvormen. Wie met een reisorganisatie onderweg is, kan de gids vragen om tekst en uitleg of vraag het een lokale bewoner.

Geld verdienen aan toeristen

In veel (ontwikkelings)landen is het inkomen geen vetpot, als er al sprake is van een inkomen. Ook al heb je jaren voor een reis gespaard, vergeleken met en in de ogen van de inwoners van deze gastlanden ben je erg rijk. Het is dan ook logisch dat mensen iets aan je willen verdienen. Sommigen zijn bescheiden en verlegen, anderen hardnekkig en brutaal. In de meeste gevallen wordt je iets aangeboden, een klein souvenir, een toekomstvoorspelling of de diensten van een gids, kofferdrager of parkeerwachter.

Je kunt onmogelijk de halve wereld van geld voorzien, maar een kleine bijdrage is vaak al voldoende. Kijk ook naar wat de inwoners zelf doen. Zo is het in Marokko en Mexico gebruikelijk dat geparkeerde auto's ongevraagd worden bewaakt. Men betaalt er dan ook voor. Zorg dus dat je voldoende kleingeld bij de hand hebt. En ook al heb je geen gids nodig, het gezelschap van zo'n gastheer vrijwaart je de rest van de dag voor andere aanbiedingen.

Bedelaars kom je overal tegen. Wie kent niet het voorbeeld van het zigeunermeisje aan één van de Spaanse Costa's, die op blote voeten en zeulend met haar kleine broertje de terrasjes afgaat voor een kleine bijdrage. Een incident in Europa, maar in veel landen is het noodzaak om bedelend aan de kost te komen en een gewoonte om te geven, zeker in islamitische landen. Zo mogen in Iran niet-passagiers bij de bushaltes even naar binnen om te bedelen en is het voor een Turkse moslim heel gewoon om minimaal één keer per dag geld te geven aan bedelaars.

Afdingen: een kunst apart

Er zijn mensen die bij elke aankoop afdingen op de prijs, maar in de rijke landen, zoals in Europa, Amerika en Japan is dit niet gebruikelijk. In met name ontwikkelingslanden is het 'part of the game'. Of je nu wilt of niet, onderhandelen is een ingeburgerd gebruik. Er wordt hoog ingezet en het is de bedoeling om de prijs naar beneden te praten. Weglopen, terugkomen en verontwaardigd doen, het zijn de regels van het spel. Te vaak weglopen is fout, dan wordt het een erekwestie voor de verkoper. De plaats van de verkoop is soms bepalend voor de prijs: waar veel toeristen komen is de prijs hoger dan elders.

• Tip: Bedenk van tevoren wat je voor een produkt over hebt, loop eerst eens wat rond en luister voor hoeveel gelijkwaardige produkten worden verkocht.

© 2008 - 2009 Staal, gepubliceerd in Diversen (Reizen en Recreatie) op 12-06-2008, laatst gewijzigd op 13-06-2008. Het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van Staal is vermenigvuldiging van dit artikel verboden. Meer...

Verwante artikelen

• De Chinese keuken: China is een groot land, met verschillende eigen culturen, gewoontes en keukens. Maar ze hebben verschillende dingen met elkaar gemeen, waardoor men van de Chinese keuken spreekt. Belangri…
• Handen-schudden weigerende moslim docente terecht ontslagen: Een docente economie van het Vader Rijn College in Utrecht die haar mannelijke collega's geen hand meer wilde geven, is terecht ontslagen, zo oord…
• Vaker Kleine Gerechten Eten, Meer Vet Verbranden!: Gezond eten wil zeggen vijf tot zes kleine gerechten per dag. Door wat vaker kleine gezonde gerechten per dag te gebruiken zul je meer vet verbranden. Hier…
• Welke Kruiden bij Welk Gerecht?: Aromatische kruiden en specerijen zijn voor het ene gerecht geschikt en voor het andere niet. Hoewel het ook een kwestie van smaak is, zijn er wel wat richtlijnen te geven. Z…
• Weetjes over de Chinese keuken: Er zijn een aantal kleine weetjes uit de Chinese keuken, welke gewoon leuk zijn om te weten. Ik heb voor U een lijst samengesteld met enkele van deze weetjes en tips.