Vroeger was 'op vakantie' nog heel gewoon

Wie kent het niet? In de zomer op vakantie naar Frankrijk, in de winter gaan we skiën in Oostenrijk en tussendoor doen we nog een weekendje weg met de familie. Op het moment één van de gewoonste zaken, maar hoe is deze trend zo ontstaan en hoe ontwikkelt zich deze in de toekomst voort? Hoe beïnvloeden wij deze trend zelf? Allemaal vragen die bij je opkomen, wanneer je er toch wat dieper over nadenkt. Toerisme
De woorden 'toerist' en 'toerisme' werden door de Volkenbond in 1937 voor het eerst gebruikt om mensen mee aan te duiden die voor meer dan vierentwintig uur naar het buitenland gingen. Het verschijnsel toerisme en de daaraan verbonden bedrijfstak zijn echter veel ouder. Koning George III van Engeland wordt vaak als eerste toerist gezien, hij maakte regelmatig vakantie-uitstapjes naar de kustplaats Weymouth wanneer zijn gezondheid te wensen over liet.
"Toerisme", zoals alle vormen van economische activiteit, ontstaat pas wanneer een aantal essentiële voorwaarden vervuld zijn. Er worden vier essentiële voorwaarden onderkend:
1. Mensen die voldoende vrij besteedbaar inkomen hebben;
2. Geld dat aan andere doelen dan noodzakelijk levensonderhoud besteed kan worden;
3. Tijd om vrij te besteden;
4. Infrastructuur in de zin van accommodatie en transportmiddelen.
Hiernaast dient de gezondheid van het individu reizen toe te laten, en moet er een persoonlijke motivatie zijn om te reizen.

Geschiedenis
Al vroeg begonnen ontdekkingsreizen diverse delen van de aarde met elkaar te verbinden. Zo waren er al rond 3000 v. Chr. Contacten tussen de Soemeriërs en de Indusbeschaving. Ook de Phoeniciërs en de Grieken bezochten vele nieuwe gebieden over de gehele Middellandse Zee.
Gedurende de vroege Middeleeuwen werden vanuit christelijk Europa weinig verre reizen gemaakt. Verder dan pelgrimages naar Rome en Palestina kwam men meestal niet. De enige belangrijke West-Europese ontdekkingen in deze tijd werden gedaan door de Ierse monniken.
Twee ontwikkelingen brachten in de Hoge Middeleeuwen de Europese contacten met Azië tot een nieuw hoogtepunt. Allereerst waren er de Kruistochten, die niet alleen de West-Europeanen een steunpunt in het Midden-Oosten gaven, maar ze ook kennis deed maken met specerijen en andere oosterse goederen. Ten tweede was er de opkomst van het Mongoolse Rijk. Ten tweede was er de opkomst van het Mongoolse Rijk. Aanvankelijk trokken reizigers als Giovanni de Piano Carpini en Willem van Ruysbroeck naar Centraal-Azië in een poging de Mongolen te bewegen Europa voor hun rooftochten te sparen, maar later werd de 'Pax mongolica' gebruikt door handelaren als Marco Polo en missionarissen als Jan van Montecorvino om veilig te kunnen reizen tot aan China toe.

In de 14e eeuw leidde het verval van het Mongoolse Rijk tot een verlies van de reismogelijkheden in Azië, en werd het door Europeanen bereisde gebied weer ingeperkt tot Europa en Middellandse-Zeegebied. Begin 15e eeuw begon echter een nieuwe fase in de ontdekkingsgeschiedenis met de reizen van Hendirk de Zeevaarder, deze Portugees zond schepen zuidwaarts langs de kust van Afrika. Hierdoor werd de 1e zeereis van Afrika naar India voltooid.

In de 16e eeuw vestigden de Portugezen een handelsrijk in Azië. Vanuit India werden de Molukken, China en Japan bereikt, en door handelaren en missionarissen aangedaan. Ook Spanje wenste een deel van de rijkdommen van het Verre Oosten, wat leidde tot de eerste reis rond de wereld. Vervolgens werden grote delen van Amerika veroverd. Ook de andere landen, denk hierbij aan Engeland en later ook de Nederlanders zochten routes naar de nieuwe landen.
In de 18e eeuw werd het mode voor jonge aristocraten om een Europese toer te maken, met name naar cultureel belangwekkende gebieden als Rome, Toscane, Florence, Napels en soms Griekenland.

Pas in de 19e eeuw werden de binnenlanden van Zuid-Amerika, Azië en Afrika in kaart gebracht. In deze eeuw begon zich ook het verschijnsel ‘toerisme’ te ontwikkelen.

Ontwikkeling
De eerste stap van de ontwikkeling van het reizen begon met ontdekkingsreizen. Men ontdekte steeds meer nieuwe landen en gebieden, waardoor er een wereldkaart ontstond. Mensen hoorden verhalen van elkaar en iedereen werd benieuwd naar het volgende dorp, stad, provincie en vervolgens het volgende land. Door de ontdekkingen van andere specerijen en producten in de ontdekte gebieden/landen, kwam het ruilproces in opgang. Men ging met volgeladen schepen op weg, naar bijvoorbeeld Afrika, waar men vervolgens na een zeer lange reis, weer terug kwam met andere specerijen. Mensen werden geïnteresseerd in andere gebieden, culturen en wilde er zelf wel eens tussen uit. Zo werd de trend gezet in de 19e eeuw van het op vakantie gaan, ook wel gezondheidstoerisme genoemd. Welgestelden (deels aristocratisch, deels industrieel) ontvluchten de door de opkomende industrieën ongezonde steden en zochten herstel in bergen, bij mineraalbronnen of aan zee.

Deze trend werd sterk doorgezet, in eerste instantie was het niet voor iedereen ‘doodnormaal’ om even op vakantie te gaan, zoals eerder besproken, men moest hiervoor de essentiële voorwaarden van het toerisme vervullen.
Door de opkomende economie werden een aantal van deze voorwaarden vervuld. Denk maar bijvoorbeeld aan het aantal banen wat toenam en betere arbeidsvoorwaarden voor de werknemers (minimum loon, een x aantal vrije dagen). Doordat het goed ging met het bedrijfsleven kwam er geld op de plank, waardoor de overheid geld kon besteden aan onder andere infrastructuur en openbaar vervoer van Nederland, essentiële voorwaarden voor het op reis kunnen, om zich te kunnen verplaatsen van punt A naar B.

Een belangrijke stimuli van het reizen, is de EU. Dit verdrag heeft een positieve invloed op de economie, het zaken doen met buitenland is een stuk vereenvoudigd. Hierdoor groeit de economie, wat weer een positieve invloed heeft op het toerisme. Ook het reizen naar het buitenland is vereenvoudigd, denk maar aan de euro, overal in de Europese Unie kun je met hetzelfde betalingseenheid betalen. Open grenzen, geen ellenlange controles meer aan de grens, het is allemaal heel wat ‘relaxter’ op vakantie gaan.

Op het gebied van de perceptie naar het ‘op vakantie’ gaan is ook een ontwikkeling te ontdekken. Toen het gezondheidstoerisme op gang kwam, was het speciaal om op vakantie te gaan. Men keek er jaren naar uit, om bijvoorbeeld één keer in de 5 jaar met het hele gezin er een paar dagen op uit te gaan. Doordat de trend zich sterk ontwikkelde veranderde de perceptie, zo werd het normaal dat men één keer per jaar ging. Tegenwoordig is het de gewoonste zaak om even een weekendje Parijs of Londen te doen op last-minute basis, zomervakantie naar hot&top land, met gegarandeerd lekker weer en in de winter skiën. En natuurlijk niet te vergeten het weekendje weg met de familie en het weekendje, lekker rustig, zonder de kinderen. Het welzijn (mate waarin de bevolking zich in zijn behoeften bevredigd acht) van de mens verschuift steeds.
Het aantal vakanties blijft toenemen, men wil en gaat steeds vaker op vakantie. Een aantal elementen spelen hier een belangrijke rol in:
1. Infrastructuur voor mobiliteit
2. Economische ontwikkeling
3. Psychologische & culturele ontwikkeling

Ten eerste de infrastructuur voor mobiliteit, in de afgelopen eeuw is de infrastructuur heel wat verbeterd, zo zijn bijvoorbeeld wegen aangelegd, goede begaanbare verbindingen met het buitenland gecreëerd en is het openbaar vervoer heel wat verbeterd. Een ieder kan gebruik maken van deze faciliteiten. Aangezien er sprake is van concurrentie tussen de verschillende vervoersmaatschappijen (denk maar bijvoorbeeld aan lowbudget vliegtickets), is dit voor veel mensen betaalbaar.
Ten tweede de economische ontwikkeling, een belangrijk begrip wat hier naar voren komt is welvaart (de mate waarin de behoeften met de beschikbare middelen kunnen worden bevredigd). Wanneer de behoeften groter zijn dan de beschikbare middelen, is er sprake van schaarste. In dit geval, vakanties, is er geen sprake van schaarste. Er zijn genoeg beschikbare middelen, waar ook ter wereld. Mensen kunnen hun behoeften dus (nog) steeds verschuiven.
Ten derde psychologische & culturele ontwikkeling, voor veel mensen is het belangrijk om er even helemaal tussen uit te gaan. Wat tegenwoordig vaak voorkomt is dat men teveel stress heeft, burn-out, of overwerkt is, men moet een tijd rust nemen, om geheel tot rust te komen om vervolgens met een schone lei weer aan het werk te kunnen. Wat ook een rol speelt is de psychische druk, van het op vakantie moeten, mensen willen/moeten zich als het ware bewijzen tegenover de rest, omdat men anders niet zou meetellen binnen de samenleving.

Wat ook een zeer opvallende ontwikkeling betreft, is de planning van de vakanties. Toen het reizen in opgang kwam (19e eeuw) was men vaak weken bezig om te beslissen, wat de beste plek zou zijn, hoe men zou reizen en wat de kosten zouden bedragen. Naarmate de trend door werd gezet, ontstond er een nieuwe markt: Toerisme. Zo ontstonden er reisbureaus, die de zoekende mensen van alle gemakken konden voorzien, om voor hun de juiste vakantie te plannen en boeken. Tegenwoordig is het de trend om even binnen een kwartiertje wat uit te zoeken en dit te boeken. Een van de ontwikkelingen die hierin een grote rol inspeelt is het internet. Iedere reisorganisatie heeft nu wel een eigen internetsite, waar elk hotel, appartement of bungalow wel op te vinden is, die zij verhuren. Men boekt nu zijn vakantie thuis vanuit zijn eigen luie stoel via het internet. Men kan zelf uitzoeken welke vlucht je neemt, hoe laat en je kan nu zelfs de dag van te voren inchecken en je stoelnummer in het vliegtuig bepalen. Hierdoor wordt de consument meer betrokken bij het productieproces, er is sprake van prosumerschap. Dit leidt tot meer tastbaarheid van de dienst, wat een positief effect heeft op de relatie en of loyaliteit met betrekking tot de reisorganisatie. Voor de organisatie is het ook positief, ze hebben hierdoor tenslotte minder kosten, er is minder personeel nodig op bijvoorbeeld de reserveringsafdeling.
Wat een zeer belangrijke rol speelt in deze ontwikkeling, is de media. Potentiële reizigers worden, via de media beïnvloed, hoe zij een reis het beste kunnen boeken. ‘Kijk even op onze internetsite’, ‘Je vakantie boek je thuis, vanuit je luie stoel’, kreten waar je regelmatig, onbewust, mee in aanraking wordt gebracht.

Op het moment zijn er vele reisorganisaties actief. Neckermann, Sunweb, Arke Reizen, Holland international, Landal Greenparks, Hoogenboom vakanties, Centerparks, etc, om er maar even een paar te noemen. Maar ook organisaties die zich specifiek richten op bijvoorbeeld jongerenreizen: Gogotours en Beachmasters. Al deze organisaties werken in een verticale kolom, wat wil zeggen, elke organisatie werkt onafhankelijk van de concurrentie. Iedere organisatie heeft zijn eigen afdelingen, met eigen personeel en eigen aanbod van bestemmingen. Op het moment is er al een ontwikkeling gaande, dat de verschillende organisaties, samenwerken. Om de harde concurrentie aan te blijven kunnen is men hiertoe genoodzaakt. Een voorbeeld van deze samenwerking kunnen de toeristen met eigen ogen waarnemen. Wanneer men op vakantie gaat naar het buitenland, wordt men door de betreffende reisorganisatie begeleid, door middel van een aanspreekpunt, een hostess. Deze hostess weet alles over de omgeving en het land en je kunt hierbij excursies boeken. De hostess van verschillende reisorganisaties in hetzelfde gebied, werken ook daar samen.
Het toerisme blijft groeien, men gaat er steeds vaker op tijd, hierdoor krijgt men ook steeds meer eisen en wensen, en uiteraard de consument wel er het minimum voor betalen. Wanneer de concurrent honderd euro goedkoper is, zal hij deze snel gevonden hebben.

Toekomst
Maar de grote vraag is, waar houdt het op?Tot hoever zal de trend van het toerisme zich ontwikkelen?Hoe zal de welvaart zich ontwikkelen en nog veel belangrijker, kunnen we aan deze behoeften blijven voldoen, laat de welvaart het toe?

De trend om het verder te zoeken dan Spanje of Frankrijk is zich reeds aan het ontwikkelen. Men is ‘uitgekeken’, wil weer eens wat anders zien dan zon, zee&strand. Men wil steeds luxer, vaker en verder op reis. Degene die nu wat meer te besteden hebben dan de gemiddelde Europeaan, gaan op vakantie naar een privé-eiland. Over twintig jaar zijn we zover dat iedereen dit zich kan veroorloven, en ook dit een doodnormale zaak wordt.

Zoals eerder besproken is er op het moment van een verticale relatie tussen de verschillende reisorganisaties. In de toekomst, zal de kolom van verticaal naar horizontaal zakken. Om de concurrentie aan te kunnen blijven, zal men slim moeten wezen, door de kosten te verlagen. Een zeer effectief middel hiervoor is het samenwerken met andere organisaties. Het ‘dubbele’ werk zal moeten verdwijnen. De ene organisatie kan reizen goedkoper inkopen, terwijl een andere organisatie weer een betere naamsbekendheid heeft, met als resultaat een hoger percentage aan verkopen. Door een optimale samenwerking en een perfecte balans te vinden, kan men zo een laag mogelijke kostprijs creëren, zodat men de reizen voor zo een laag mogelijk prijs kan aanbieden. Hierdoor onderscheid men zich van de concurrentie.

Het aantal vakanties zal in een stijgende lijn blijven groeien. Toch zal het aantal reisbureaus afnemen. Steeds meer mensen ontdekken het gemak van thuis, uit je luie stoel, je vakantie uitzoeken en boeken. De beschikbaarheid wordt op de minuut up-to-date gehouden, alles staat uitgebreid beschreven en in stappen uitgelegd, wat voor de gemiddelde Nederlander valt te snappen.
Als de trend van het boeken via internet zich zal doorzetten, zal dit leiden tot disintermediation, reisbureaus en reserveringenafdelingen zijn in mindere mate nodig, waardoor er tussenpersonen overgeslagen kunnen worden. Uiteraard is dit gunstig voor een organisatie, de consument wordt actiever betrokken bij de dienstverlening (prosumerschap) en er worden minder kosten gemaakt.

Uiteindelijk zullen er toch een aantal reisbureaus moeten blijven bestaan. Dit voor de mensen die het internet niet vertrouwelijk genoeg vinden of voor de mensen die een reis willen boeken met speciale wensen en eisen.