Waterspreeuw, vrolijke wintergast in Waterleidingduinen

Al een aantal jaren worden de Amsterdamse Waterleidingduinen 's winters bezocht door een groepje Scandinavische waterspreeuwen. Een zangvogel soort die in Nederland niet zo vaak te zien is. Het loont de moeite om tijdens een winterse wandeling deze vogel een poosje druk aan het werk te zien. De Waterleidingduinen bij Vogelenzang (Noord-Holland) lenen zich daar uitstekend voor.

Cultuurhistorisch wonder

Dit natuurgebied met een oppervlakte van 3400 hectare behoort tot één van de meest verrassende en gevarieerde landschappen van ons land. Het hoge duinlandschap wordt afgewisseld met naaldbomen, loofbomen, struikgewas, stuifzand en open vochtige en drassige valleien. Het geheel wordt doorsneden met kunstmatig aangelegde kanalen, stroomversnellingen en watervalletjes. Dit geeft een afwisselende vegetatie, maar ook een grote verscheidenheid aan dieren.

Het gebied is ontstaan op de duizenden jaren oude strandwallen tussen de 11e en de 18e eeuw. In dit gebied wordt het regenwater op een natuurlijke wijze gefilterd. Maar het was pas in 1847 dat de Nederlandse dichter Jacob van Lennep op het idee kwam het water op te vangen en naar Amsterdam te leiden om zo aan de steeds groeiende vraag naar vers drinkwater in Amsterdam te kunnen voldoen. Voor de opvang, extra zuivering en de aanleg van de drinkwaterleidingen was een bedrag van 2,5 miljoen gulden nodig. Dit geld kon in Nederland niet worden gevonden. Daarom werd er voor de financiering uitgeweken naar Engeland. Het heeft tot 1851 geduurd, alvorens de eerste schop de grond in kon.

In 1957 bleek de hoeveelheid opgevangen regenwater niet langer toereikend om Amsterdam van water te voorzien. Daarom werd er voor gekozen zoet water van elders het gebied in te brengen. Zo wordt nog heden ten dage het water uit de Rijn het duingebied ingebracht. Via een ingenieus stelsel van bekkens, kanalen, kunstmatige stroomversnellingen en watervallen wordt het water in beweging gehouden en voorgezuiverd.

Ideaal voor onze wintergast

De Waterspreeuw komt in Nederland nauwelijks voor. Tot voor kort werden er 20 broedende paren geteld. En dan nog alleen in Limburg. In de rest van Nederland is hij nog niet aangetroffen. Dit is dan de Midden- en West-Europese variant, te herkennen aan de bruinrode onderbuik. Gedurende de periode november tot maart wordt de Scandinavische variant met z'n zwarte onderbuik wel regelmatig gezien. En dit is ook de wintergast in de Waterleidingduinen. De vogel is gek op stromend water. Hij is de hele dag in de weer met het zoeken naar voedsel. Dit zijn larven en insecten die onder het wateroppervlak op steentjes en planten zitten. Je ziet hem duiken en scharrelen, proesten en spetteren. Van mensen om zich heen trekt hij zich nauwelijks iets aan. Dat maakt hem een ideaal model voor amateurfotografen.

Grote grasers

Het gebied leent zich ook uitstekend voor de grote grasers. Damherten komen in grote getale in groepen van 20 of meer dieren voor. Er is volop voedsel te vinden, waardoor de populatie ook hier behoorlijk aan het toenemen is. Dit gaat dan weer ten koste van de kleinere, schuwere reeën. Hun aantal neemt juist af. Een ontmoeting met een groep herten tijdens de wandeling is zeker geen zeldzaamheid.

Veel activiteit

Het gebied is razend populair bij hardlopers, wandelaars en amateurfotografen. Bovendien organiseert Waternet, de beheerder van het gebied, regelmatig excursies en wandelingen. Deze beginnen bij het Bezoekerscentrum De Oranjekom, 1e Lelyweg 6, 2114 BH Vogelenzang, tel.: 020-6087595. Voor uitgebreide informatie een programma kijk op Waterleidingduinen