Friesland, eigenzinnige provincie in het noorden

Friesland heeft zeer veel oude waarden bewaard. De bewoners zijn sterk aan traditie gebonden. Dat blijkt onder meer uit de oude, maar toch nog springlevende taal die door driekwart van de bevolking in de dagelijkse omgang wordt gesproken. Een Fries laat zich niet graag Hollander noemen. In de eerste plaats is hij Fries en daarbij ook Nederlander. Holland is voor hem alles wat zich buiten de provinciegrenzen bevindt. Vanaf de Afsluitdijk rijdt met meteen een van de merkwaardigste streken van Nederland binnen: het terpenland.
Genoemd naar de kunstmatige vluchtheuvels, die de oude Friezen rond het begin van onze jaartelling opwierpen om hun voeten droog te houden. Op talrijke terpen zijn later dorpen ontstaan waarvan er enige uitgroeiden tot steden als Dokkum en Leeuwarden. Verder staan op de vaak deels afgegraven terpen veel fraaie Romaanse en Gothische kerkjes.
De terp van Hogebeintum is met 12 meter boven NAP de hoogste van Friesland.

Natuur en ambachten

Minder bekend maar erg fraai zijn de bossen, heidevelden en zandverstuivingen in het zuidoosten van de provincie, alsmede het zachtglooiende Gaasterland met zijn kliffenkust aan het IJsselmeer. De Friese meren vormen een uniek recreatiegebied waar men eindeloos kan varen en waar romantiek nog bestaat. Vooral langs de oude Zuiderzeeroute, waar stadjes als Hindeloopen, Workum, Sloten en Stavoren bloemrijke historie uitademen. Overigens zijn alle 11 steden in de provincie een bezoek meer dan waard. Friesland is wereldberoemd door zijn nationale drank, het kruidenbitter Berenburg. Als basis voor dit opwekkende vocht dienen twintig kruiden uit het Friese waterland.

Oude ambachten zijn in Friesland nog volop te bewonderen. Zo worden in Joure nog steeds Friese staart- en stoeltjesklokken vervaardigd, in Makkum met een 1000 jaar oude techniek aardewerk beschilderd en leeft in Hindeloopennog steeds de kunst van het beschilderen van meubels en andere houten voorwerpen. Vermeldenswaardig zijn tevens enkele beroemdheden die de provincie heeft voortgebracht; Willem Barentz, Pieter Stuyvesant, Mata Hari, Titus Brandsma en de schrijvers Slauerhoff en Vestdijk.

Recreatie

Voor toeristen uit binnen- en buitenland is Friesland een geliefde bestemming. Sportieve recreanten, liefhebbers van rust en ruimte en natuur, iedereen vindt er wel wat van zijn gading. De meest beoefende vorm van vrijetijdsbesteding is zonder twijfel de zeilsport. De talrijke meren en vaarten - met een totale oppervlakte van ruim 10.000 hectare - zijn in de zomer bezaaid met kleine en grote boten. Zowel voor beginners als voor ervaren schippers biedt de provincie een keur aan mogelijkheden. Op tientallen zeilscholen kan de zeilkunst worden geleerd. Wie al uit de voeten kan, hoeft niet in het bezit te zijn van een eigen schuit. Overal zijn verhuurbedrijven te vinden,die nagenoeg elk type boot, van eenvoudige zeilpramen tot luxe motorjachten, leveren.

Als koning winter de Friese wateren met een laag ijs heeft bedekt, zijn de schaatsen het vervoermiddelen bij uitstek. De Elfstedentochten van '85 en '86 hebben het schaatsen op natuurijs weer een ongekende populariteit gegeven. Ook in de zomer wordt een aantal typisch Friese sporten beoefend. De bekendste is het wadlopen. Sportievelingen die er een nat pak voor over hebben, kunnen de drooggevallen slikgronden oversteken van Holwerd of Wierum naar Ameland of de Engelsmanplaat.

Friese sporten

Andere bekende streekgebonden sporten zijn kaatsen, een inspannend soort handtennis, en fierljeppen: Polstokverspringen over brede sloten. In augustus treden in Winsum Frieslands beste fierljeppers aan om te strijden om het Fries kampioenschap. Dit evenement dat jaarlijks duizenden belangstellenden trekt staat altijd borg voor veel hilariteit.

Nog meer toeschouwers komen elk jaar op de been voor de Sneekweek in diezelfde maand. Op het Sneekermeer zijn dan massale zeilwedstrijden, terwijl de stad bol staat van de festiviteiten. De bekendste zeilwedstrijd is overigens het skutjsesilen, waarbij schippers elkaar met hun antieke tjalken trachten de loef af te steken.

Eilanden

Voor de liefhebbers van strandvakanties heeft Friesland 4 waddeneilanden; Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Qua uiterlijk lijken deze eilanden veel op elkaar. Aan de Noordzeekust liggen uitgestrekte stranden, daarachter een duinengordel die deels is begroeid met naald- en loofhoutbossen. Het overige is grotendeels cultuurland, vruchtbaar poldergebied gwonnen op de zee. Een nadere beschouwing leert echter dat elk eiland een eigen karakter heeft.