Wadlopen vanuit Pieterburen

Slippen door het slik, waden door geulen en dan even bijkomen met je lunchpakket op een zandplaat: wadlopen is een bijzondere en actieve manier om een uniek natuurgebied te ontdekken. Je moet wel een behoorlijke lichamelijke conditie hebben en er tegen kunnen dat je nat en vies wordt. De groepen worden begeleid door ervaren gidsen. Er zijn diverse startpunten. Pieterburen is een goede uitvalsbasis met een wadloopcentrum die volledig draait op vrijwilligers met jarenlange ervaring.

Wat is wadlopen?

De modder komt soms tot ver boven de knieën en af en toe sta je tot je middel in het water als je een geul moet oversteken. Op sommige plekken is er zoveel slik dat je bijna vastgezogen wordt en wie dan z'n evenwicht verliest... Als je gaat wadlopen moet je er rekening mee houden dat je nat en vies wordt. Bovendien is een goede lichamelijke conditie noodzakelijk, want het is best zwaar. Vooral op plekken waar je diep wegzakt is het ploeteren geblazen. De afstanden variëren van 15 tot 20 kilometer, afhankelijk van de bestemming en de getijdenstroom. Vanuit Pieterburen gaan er tochten richting Ameland, Schiermonnikoog en Rottumeroog. Inclusief de terugtocht per boot ben je zo'n acht uur onderweg. Alleen de tocht naar Engelsmanplaat, de zandplaat tussen Ameland en Schiermonnikoog, loop je heen en terug. Bij zeewind zijn de geulen soms zo diep dat je tot je middel door het water moet. Maar ondanks of misschien wel dankzij al deze inspanningen is het een bijzondere ervaring en zeker de moeite waard. Want hoe vaak kijk je oneindig ver uit over land en zee. Met wat geluk zie je een groepje lepelaars buiten de dierentuin en kom je zeehonden tegen in hun natuurlijke omgeving. Vooral bij mooi weer, als je het wandelen kunt afwisselen met een frisse duik, is wadlopen een leuk idee voor een sportief weekendje weg. Wadlopen kan in de periode van mei tot en met oktober.

Niet zonder gids

Het waddengebied staat onder invloed van getijden.Eb en vloed worden veroorzaakt door de aantrekkingskracht van de maan en de zon. Als het water z'n laagste punt heeft bereikt zet de vloed weer in. Elke 24 uur en 50 minuten is het tweemaal hoog en tweemaal laag water. Dit komt doordat de maan elke dag precies 50 minuten later opkomt dan de dag daarvoor. Hoe hoog het water op een bepaald moment staat hangt af van waar je je op het wad bevindt. Kennis van de getijden en de diepte van de geulen is absoluut noodzakelijk. Wadlopen doe je dan ook altijd onder begeleiding van ervaren gidsen. Als je alleen over het wad dwaalt kun je immers worden verrast door hoog water of een diepe geul. De gidsen weten precies waar de diepe geulen zijn en waar het wantij loopt. Dit is het hoogste gedeelte van de bodem en de beste route over het wad. Met een stok meten ze de diepte van het water in de geulen. Ook hebben ze een kaart, kompas en (soms) een GPS bij zich. Het is namelijk niet eenvoudig om je op het wad te oriënteren, vooral omdat het gebied continu aan verandering onderhevig is.

In de 18e eeuw liep men de eerste tochten over het wad. Het recreatieve wadlopen kwam pas in het begin van de 20e eeuw op gang. Nu zijn er verschillende plekken waar stichtingen en commerciële organisaties wadlooptochten organiseren. De stichting Wadloopcentrum Pieterburen draait volledig op vrijwilligers. Sommige van hen lopen al tientallen jaren zo'n 20 tochten per jaar. Ze hebben allemaal een opleiding gevolgd en verkennen het wad het hele jaar door. Per groep gaan er meestal meerdere gidsen mee. Bovendien lopen sommige gidsen vaak ook nog een alternatieve route waarnaar kan worden uitgeweken. Wadlopen is op deze manier behoorlijk veilig en bovendien leuk omdat de gidsen je veel kunnen vertellen over het wad en de flora en fauna. Je kunt van het vasteland naar een eiland lopen, naar een zandplaat gaan en met de boot weer terug (of andersom) of een zwerftocht over het wad maken.

Flora en fauna

De Waddenzee is bijzonder voedselrijk en daardoor aantrekkelijk voor een groot aantal planten, vogels, vissen en zeehonden. Je kunt planten tegenkomen als lamsoor, zeeaster en Engels gras. Ook zeealsem en zeekraal groeien hier. De eerste soort werkt prima tegen muggen, motten en ander ongedierte, terwijl je de tweede in salades tegenkomt. Op de wadbodem leven kokkels, pieren, mosselen, garnalen en slakjes. Meeuwen zijn er natuurlijk volop, maar ook scholeksters, wulpen, ganzen, kluten en de eidereend wonen op het wad. Zeehonden zijn de grootste dieren van het wad. Ze zogen hun jongen op de zandplaten en doen zich tegoed aan de vele vissoorten, zoals de haring, schol, tong en bot. Ze eten er zeker drie tot vijf kilo per dag van. Benader ze niet, het zijn roofdieren die flink van zich afbijten!

Vertier in Pieterburen

Een goede uitvalsbasis voor wadlopers is Pieterburen in de kop van Groningen. Het is een idyllisch dorp met een gezellige, ontspannen uitstraling, al kan het er op een mooie zondagmiddag behoorlijk druk zijn. De trekpleister is natuurlijk de zeehondencrèche waar zieke of heel jonge zeehonden kunnen aansterken voordat ze weer terugkeren in de Waddenzee. Vooral de zogenaamde huilers die hun moeder kwijt zijn geraakt, zouden niet kunnen overleven zonder hulp van oprichtster Lenie 't Hart en de vrijwilligers van de zeehondencrèche. Twee jaar geleden mochten mijn vrouw en ik als winnaars na een internetprijsvraag een dag mee om herstelde zeehonden uit te zetten. Gelukkig was het weer gunstig. De zeehonden worden in houten kratten via Harlingen per boot naar Terschelling gebracht, waar ze door een plaatselijke vrijwilliger naar een ver strand worden gereden en het ruime sop kiezen. Een unieke ervaring! Mocht je tijdens het wadlopen geen zeehonden gezien hebben, dan kun je hier alsnog je hart ophalen. Ook is Pieterburen bekend omdat hier het Pieterpad begint: de lange-afstandswandelroute van 492 kilometer van 'Pieter-tot-Pieter', naar de Sint Pietersberg in Zuid-Limburg. Het dorp dankt zijn naam aan de grote Petruskerk uit het begin van de 15e eeuw. De kerk is imposant en wordt omringd door 'Domies Toen' (Dominees Tuin), de oudste botanische tuin van Nederland en dateert van voor 1700. Ooit begonnen door een plaatselijke predikant. Verder heeft het dorp diverse lunchadressen, een hotel/restaurant, verschillende bed & breakfast-adressen, een pannenkoekenschip en drie campings.