Twente, het pareltje van Overijssel

Herman Finkers, de technische universiteit, en Grolsch zijn de bekendste exportproducten van de streek Twente. Het gebied dat grofweg een buffer vormt tussen de IJssel en onze Oosterburen is rijk aan prachtig natuurlandschap, en pittoreske dorpjes. Daarnaast bevat het enkele industriecentra, waar ook het jachtige leven Overijssel kenmerkt. Wat valt er allemaal te zien in deze prachtige streekl?

Twente en Overijssel

De provincie Overijssel is grofweg te verdelen in drie hoofdgebieden:

• de kop van Overijssel,
• Salland
• Twente

De laatste mag dan het achterste gedeelte van Overijssel zijn, achtergebleven is het geenszins. In Twente, dat zich uitstrekt achter de Overijsselse heuvelrug en zich laat doorsnijden door riviertjes als Regge en Dinkel, woont momenteel zestig procent van de bevolking van de provincie. De zoutwinning en de verschillende (o.a. textiel)industrieen, die in Twente een goede voedingsbodem vonden, hebben mede bijgedragen aan de bevolkingsaanwas. In 'ons nijvere Twenthe' streeft een stad als Enschede alleen al naar tweehonderdduizend inwoners.

Waar fabrieksschoorstenen verrezen, in betrekkelijk korte tijd wegen zijn aangelegd en kanalen zijn gegraven, steden en dorpen zijn uitgegroeid, kan Overijssel daar nog wel mooi zijn? Op die vraag kan zonder aarzeling een bevestigend antwoord worden gegeven. Buiten de industriecentra bleek de aloude tred niet te verstoren. De typisch Twentse boerderijen, de havezaten en ridderhofsteden, de watermolens bleven waar ze hun plaats hadden gekregen. Cultuur- en natuurlandschap gaan hand in hand en zijn bijna niet meer van elkaar te onderscheiden. Ook de Twentse mens bleef wie hij was, zijn aloude gebruiken in ere houdend: de mens waarover de Hellendoornse dichteres Johanna van Buuren dichtte:

Het zint twee harde warkers,
De baas en t aole peerd.
Het zint twee groote zwiegers,
Zee hebt mekaar eleerd.
De baas geet ongesprokken
Dan teens de wage voort.
Hee bromt neet en hee pris neet,
Hee is van t stillle soort.

Steden

In de vroege middeleeuwen was Oldenzaal een belangrijke vesting; de rondlopende straatjes werden tijdens de bouw met de omwalling 'meegetrokken'. De trots van Oldenzaal is de Sint-Plechelmusbaseliek waarvan de markante toren een waarmerk van stad mag heten. Na de Tachtigjarige Oorlog bleef van Oldenzaal niet veel over; aan de Marktstraat vallen enkele gevels op die aan de goede oude jaren van Oldenzaal herinneren.

Als het om mooie gebouwen uit het verleden gaat dan is er in Almelo meer te zien. We kunnen beginnen met het noemen van de statige Grotekerk, gelegen tussen grafelijke bossen. Zij werd voltooid in 1758, maar haar koor is driehonderd jaar ouder. Weer ouder is het Huis Almelo aan de Gravenallee, residentie van de graaf uit het gelijknamige geslacht. De historie van het Huis gaat terug tot 1136. Aan de Grotestraat, in Almelo's hart, staat het oude stadhuis, gebouwd in 1690 en opvallend door het klokketorentje. In dezelfde straat mag men niet voorbijgaan aan het Hofkeshuis dat 'een oude 'textielfabriqeur' bouwen liet. Een van de eerste fabrieken die draaide op 'stoomkracht'.

In de tweede wereldoorlog ging de oude stadskern van Hengelo verloren. De Sint-lambertuskerk is nog van de 19e eeuw. Andere bezienswaardigheden zijn het Concertgebouw en de Sint-Raphaelkerk. In de architectuur van het Raadhuis zijn Toscaanse vormen te ontdekken.

Tenslotte is er Enschede, dat erg oud is; rond 1119 moet de stad al hebben bestaan onder de naam Esmarke. Vooral na 1830 maakte de stad een stormachtige ontwikkeling door vanwege de introductie van de textielindustrie door de 'fabriqeurs'. De stroomversnelling werd mede veroorzaakt door nieuwe technieken als de snelspoel en de stoommachine. In 1862 werd Enschede door een felle brand zo goed als geheel verwoest. Daardoor is veel monumentaals verloren gegaan.

Hoewel de textielfamilies fraaie parken lieten aanleggen, staat de stad toch enigszins bekend als grauw. Het stadhuis uit 1933 is fraai. De Sint-Jacobuskerk -ook uit 1933- is gebouwd in oud-byzantijnse stijl. Daarnaast is de Synagoge met de koperen koepels het vermelden waard. Het Rijksmuseum Twente dat uiterlijk aan een klooster doet denken kwam in 1930 gereed en is eveneens een bezoek waardig.

Dorpen

In het Land van de Dinkel liggen de Losserse zandbergen, tussen Haaksbergen en Buurse het Buurserzand met de prachtige jeneverbesstruiken. Bosrijk is de omgeving van Lutte, Lutterzand en Denekamp. Ook is de omgeving van Ootmarsum, Vasse en Tubbergen wonderschoon. Prachtig zijn de bossen rond kasteel Twickel in Delden, rond Diepenheim, Markelo en Rijssen. En daartussenin: bouwzand, zandverstuivingen, vennen, heide, essen, en uitzichten. Gigantische eiken die bij hoeven staan; hoeven die aan de voet van essen te zien zijn. In Twente is het allemaal bij elkaar te vinden.

En niet te vergeten de prachtige hooglanders, roodbonte en zwartbonte koeien die u altijd lachend aankijken terwijl u door het landschap rijdt.