Cultuur, natuur en fraaie stranden langs de Turkse zuidkust

De stranden in het zuidwesten van Turkije zijn kleiner, maar nog mooier dan aan de zuidkust. Daar heeft Antalya niets aan charme ingeboet, ondanks de enorme stroom toeristen. Maar het achterland met de bergen lokt steeds meer bezoekers die rust en natuur zoeken. In het zuidoosten loont het de moeite om via moderne snelwegen steden als Silifke te bezoeken. Hier ligt het ruige Cilicië met de pieken van het Taurusgebergte, een rijk verleden en ook hypermoderne badplaatsen.

Het zuidwestkust rond Marmaris

Tussen de zuidwestkaap op het schiereiland Datça en het Olympos-gebergte herinneren veel bewoners zich nog de geitenpaden op de plek waar nu straten liggen. Vandaag de dag is deze streek voor veel vakantiegangers het onbetwist mooiste gedeelte van Turkije, vanwege de aaneenschakeling van zee en kustgebergte, de talloze eilanden en baaien en de vele vriendelijke hotelletjes. Tegelijk stuit men in deze prachtige natuur op de versteende getuigen van de tot nu toe raadselachtige culturen: de talrijke resten van de steden die bloeiden in de beginperiode van de Europese geschiedenis. De stad Marmaris is aantrekkelijk voor iedereen die de toeristische drukte van disco tot jachthaven niet wil missen. Marmaris heeft een prachtige baai en veel groen achterland. De mooiste stranden zijn gereserveerd voor hotelgasten. Er zijn excursies naar het nabij gelegen Griekse vakantie-eiland Rhodos (zie kaart rechts). De promenade met palmen behoort tot de mooiste van het land. Een bezoek aan Marmaris Kalesi, een vesting uit de middeleeuwen, is de moeite waard. De bazaar in het centrum -gedeeltelijk in de schaduw van groene bomen en overkappingen- biedt een enorme keus in klassiek toeristische waar. Een specialiteit van Marmaris is honing uit de omgeving.

Ten zuidwesten van Marmaris ligt op een smal, spaarzaam bebouwd schiereiland het kleine vissersdorp Datça, bereikbaar via een zeer bochtige bergweg. Vanuit Datça gaan boten naar de oud-Griekse havenstad Knidos (Cnidus) op de punt van het schiereiland, die beroemd is geworden door het beeld van een naakte Aphrodite van de beroemde Griekse beeldhouwer Praxiteles uit de 4e eeuw v. Chr. Het originele beeld is niet bewaard gebleven. De overblijfselen van de agora, het theater, het odeum, de tempels voor Dionysus en de Muzen en vele andere gebouwen in Knidos zijn opgegraven. Met de ook nu nog goed hekenbare twee havens was Knidos een strategisch belangrijke plaats in de machtsconcurrentie tussen Athene, Sparta en de Perzische koningen. Van hieruit heb je een geweldig uitzicht op zee, het schiereiland en de eilanden in de omgeving (zie afbeelding links).

Dalyan en omgeving

Het verderop gelegen Dalyan is populair vanwege z'n geneeskrachtige zwavelbaden in de open lucht (39 gr.) met modderbassin. De plaats biedt duizenden overnachtingen zonder grote hotels en ligt aan een met riet begroeid kanaal dat het meer van Köcegiz verbindt met de zee, ingebed in een groen dal tegenover de ruïnes van de antieke stad Kaunos. Een bijzondere boottocht is mogelijk vanaf het meer naar Dalyan en verder naar zee. Wie naar de steile rotswanden omhoogkijkt, ziet de grafgrotten van de Lyciërs met fraaie zuilen en frontons. Kaunos bezit een akropolis boven de dichtgeslibde haven, en de resten van het theater, de marktstraat en de stadsmuur. Op slechts weinig plaatsen aan de zuidkust staan nog amberbomen, waarvan de hars wordt gebruikt in de farmaceutische en parfumindustrie. Verderop ligt bij het stadje Fethiye de beroemdste baai van Turkije, Ölü Deniz (zie afbeelding inleiding). Het is tot beschermd natuurgebied verklaard en alleen 's morgens heel vroeg ben je hier alleen met de natuur in de door begroeide rotsen omzoomde baai.

Antieke steden en fraaie stranden

Door een stroomdal met Grieks-Romeinse ruïnes ligt bij Patara het meest bezienswaardige strand van Turkije en -dankzij tijdige opwaardering tot natuurgebied- geheel zonder hotels. Slechts bereikbaar via een weg met haarspeldbochten ligt de ruïnestad Pinara. Met theater en het met reliëfs versierde 'koningsgraf', maar vooral de 450 m hoog opgaande rotswand met meer dan honderd nu niet meer toegankelijke grafgrotten zijn zeer indrukwekkend (zie afbeelding rechts). Twee parels aan de zuidkust zijn de plaatsjes Kas en Kalkan. Ook Kas heeft een antiek verleden. Hout uit het Taurusgebergte en sponzen werden hier vandaan geëxporteerd. Drie andere attracties aan dit fraaie kustlandschap tussen de toeristencentra Fethiye en Antalya zijn Kalkan, het strand van Patara en één van de aantrekkelijkste boottochten van de zuidkust naar de eilandenwereld van Kekova, waar zich de resten bevinden van de verzonken stad Sualti sehir. Eén van de fraaiste zeegrotten met mooie lichteffecten is de Blauwe Grot. Beste tijd voor een bezoek is tussen 10.00 en 12.00 uur. Bij de moderne provinciestad Demre ligt het antieke Myra, beroemd vanwege de bij ons bekende bisschop Nicolaas. De mogelijk door hem gebouwde basiliek werd een aantal keren gerestaureerd.

De kuststreek rond Antalya

Vanaf 1980 is in en rond Antalya het grootste toeristische project van Turkije tot ontwikkeling gebracht. De oude binnenstad van deze 800.000 inwoners tellende en inmiddels overbekende badplaats is behoed voor verval en kaalslag. De industriehaven is naar buiten verlegd, aan de lange stranden ten zuiden en ten oosten van de stad zijn nieuwe vakantiecentra ontstaan en in het achterland verrezen drie aantrekkelijke nationale parken. In de weidse baai wijkt het Taurus-gebergte (Toros Daglari), dat tot 3000 m hoog oprijst, van de kust terug. Onder de met sneeuw bedekte toppen ligt de groene vlakte van Pamphylië. Wie een strandvakantie wil kan het beste een onderkomen zoeken aan de oostkant van de stad bij het Lara-strand of in de naburige plaatsen tussen Kemer en Belek. Bezienswaardigheden zijn de Poort van Hadrianus, een erepoort met drie bogen met Corintische zuilen en de Murat Pasa Camii, een 16e eeuwse moskee met een prachtige tegelversiering. Maar hoogtepunten zijn het Antalya-museum met één van de belangrijkste en omvangrijkste archeologische collecties, met als trots het beeld van Heracles, én het mooiste theeterras van Turkije boven het halfrond van rotsen bij de oude haven.

Uitstapjes in de omgeving

• Aspendos (Belkis): Het best bewaard gebleven theater uit de oudheid ten westen van Syrië met een 30 m hoge wand van
  
  het toneelgebouw, arcaden boven de 40 rijen stoelen, gebouwd in de 2e eeuw. Bovendien resten van o.a. een markthal, een stadion en een kilometerslange aquaduct. Fascinerend is het theater tijdens uitvoeringen van de zomerfestivals (zie afbeelding rechts).
• Olympos: prachtig bebost dal aan de rand van het grote Nationaal Park Olympos met romantisch overwoekerde ruïnes van de antieke stad.
• Perge: boeiend ruïnegebied van de stad die waarschijnlijk door Griekse kolonisten werd gebouwd: agora, zuilengalerijen, winkels, poorten met dubbele torens. Buiten de stadspoort ligt het in de Romeinse tijd verbouwde theater.
• Phaselis: Antieke havenstad met amfitheater, agora, thermen, aquaduct en sarcofagen op een bebost schiereiland.
• Termessos: Antieke vestingwerken op 1050 m hoogte ten noordwesten van Antalya met de nabijgelegen Grot van Karain, waar archeologen botten van olifanten, rinocerossen en zelfs menselijke resten hebben gevonden. Van hieruit kan de bekende Düden-waterval worden bezocht voor wie de warmte van Antalya wil ontvluchten.

Het ruige Cilicië

Geweldige vergezichten vanaf de kustweg over de oostelijke Middellandse Zee, burchten, authentieke bazaars en moderne hotels bepalen het beeld van dit gebied, gevuld met een erfenis van een rijk verleden. Een paar wetenswaardigheden: Antonius schonk Cilicië aan Cleopatra, de apostel Paulus trok hierdoor en in 1190 verdronk keizer Barbarossa (Frederik I, keizer van het Heilige Roomse Rijk) tijdens de Derde Kruistocht bij Silifke. Deze stad is een ideaal uitgangspunt voor een verkenning van de omgeving. Het ruige Cilicië is rijk aan druipsteengrotten en canyons, Grieks-Romeinse opgravingen, middeleeuwse burchten en getuigen van het vroege christendom. Silifke, een middelgrote stad, staat economisch in de schaduw van het veel jongere Mersin. Zwemmen kan ook aan de stranden van Tasucu en verder naar het oosten in het fraaie landschap rond Kizkalesi. De zandstranden strekken zich uit tot ver na Mersin, maar de strook tussen zee en weg is slachtoffer geworden van een ongeremde bouwdrift. Voor wandelaars heeft het Göksu-dal boven de diep uitgesneden rivierbedding bij Silifke het mooiste groen.