InfoNu.nl > Reizen en Recreatie > Bezienswaardigheden > Zeevonk – Lichten van de zee door luciferase in plankton

Zeevonk – Lichten van de zee door luciferase in plankton

Zeevonk – Lichten van de zee door luciferase in plankton Op een warme zomeravond kan het gebeuren dat de zee oplicht. Een wonderschoon gezicht voor de wandelaar op het strand. Wie over het natte strand loopt kan zijn voetstappen in het donker zien fonkelen met groene lichtjes. De golven lichten blauw-groen op en ook daar is het de zeevonk die het veroorzaakt. Het is op de Waddeneilanden regelmatig waar te nemen en ook op Ameland is het soms te zien. Het fenomeen is echt iets voor zwoele zomeravonden, maar het wordt soms ook in de koudere maanden waargenomen.

vanaf het strand te zien: lichten van de zee

Verrassingen van de zee


Plankton zeevonk

Zeevonk is een lichtgevend plankton van 0.5 tot 1 millimeter groot dat voorkomt in zeewater. Het is een zogenaamd zweephaardiertje dat algen eet. Bij warm weer geeft het diertje door bioluminescentie licht bij beweging. Dat geeft lichteffecten in de golven, in de voetsporen van strandwandelaars en rond mensen die zwemmen in de zee. Zeevonk komt in de Noordzee voor. De effecten worden vooral gezien bij warm weer en in ondiep water, wanneer er beweging in het water is.

Bron: Hans Hillewaert / Wikimedia CommonsBron: Hans Hillewaert / Wikimedia Commons
Eencellig diertje
Een eencellig bol diertje met een staartje is verantwoordelijk voor het schouwspel.
Het pigment luciferine en het enzym luciferase in het diertje lichten op wanneer het in aanraking komt met zuurstof.

Luciferine en luciferase

Luciferine is een lichtgevend pigment. Vuurvliegjes, glimwormen, zwammen, diepzeevissen, algen en plankton zoals zeevonk hebben het. Luciferine betekent lichtdragend. Het enzym luciferase en zuurstof laten de luciferine oxideren en dan komt er licht vrij. Bij golfslag in zee zien we dat als lichtende zee.

Bioluminescentie

Veel dieren in de natuur geven licht. Een van de bekendste is de vuurvlieg. Ook bacteriën en andere eencelligen zijn in staat licht te geven en bijna alle diepzeedieren geven licht via bioluminescerend. De lichaamscellen kunnen licht produceren met een golflengte binnen het elektromagnetisch spectrum. Het mensenoog kan die straling niet altijd zien. Elk organisme dat gebruik maakt van biolumiscentie heeft een unieke golflengte van de straling. Ook de duur, het moment en de regulatie van licht is voor elk organisme weer anders.

Blauw of groen
Meestal is het licht door bioluminescentie blauw of groen, omdat de straling van die kleuren verder in het water doordringt dan andere kleuren. Dieren die oplichten via bioluminescentie hebben speciale organen waarin zich luciferine (een lichtproducerende stof) bevindt en het enzym luciferase. Bij oxidatie van de luciferine wordt bijna alle energie die vrijkomt in licht omgezet.

Communicatie en algenbloei

Men vermoedt dat het oplichten van planten en dieren te maken heeft met communicatie, aantrekking en afstoting.
Zeevonk kan ook als een rode waas in het water liggen. Het wordt algenbloei genoemd en komt voor wanneer er veel zeevonk in het water ligt. Zwemmen in zeevonk kan wat huidirritaties geven, maar het is niet giftig en niet te vergelijken met zwemmen in blauwalg. Wie in water met zeevonk heeft gezwommen kan volstaan met afspelen met zoet water.

Strand bij Buren op Ameland

24 juli 2012
Op de avond van 24 op 25 juli 2012 is het op Ameland raak. Vanaf het strand zijn oplichtende golven te zien. Het begint rond 23.00 uur met wat lichte schijnsels en om middernacht zijn de golven vanaf het strand bij Buren tot aan de boortoren zo’n drie kilometer noordelijk in zee, fluorescerend groen en af en toe blauw gekleurd. Dichtbij de zee is het adembenemend mooi, maar vanaf de duin gezien heeft het ook een prachtig effect. De avond erna is het nog steeds warm, maar van de lichtende zee is niets meer te zien.

Zeevonk / Bron: Maria Antónia Sampayo / Wikimedia CommonsZeevonk / Bron: Maria Antónia Sampayo / Wikimedia Commons
Een sprookjesachtige belevenis was die keer dat de paardenreddingboot moest uitrukken vanwege een schip in nood. Het zal eind jaren zestig zijn geweest, in de tijd dat de paardenreddingboot nog voor reddingsacties werd ingezet. Het was een mooie rustige en warme zomeravond en toen de paarden voor de lancering het water inliepen, spatte het zeewater lichtend groen voor hun benen op. Na de lancering liet de reddingboot een groen lichtend spoor achter en werden ook de boeggolfjes groen verlicht door de zeevonk.

Zwemmen in sprookjesachtig lichtend water

Het lichten van de zee komt op Ameland regelmatig voor. De meest indrukwekkende belevenis is om op een zeevonk-avond zelf in de Noordzee te gaan zwemmen. De zwemmer zwemt dan in de lichtende gloed en elk spatje rondom de badgast licht groen op. Het is een ervaring om nooit meer te vergeten; het is sprookjesachtig en een van de verrassingen van de zee.

Foto zeevonk
Mocht er iemand een foto hebben van een lichtende zee, dan zou ik die graag bij dit artikel plaatsen. Bekijk hier foto's van zeevonk in de Waddenzee.

Lees verder

© 2012 - 2017 Sjaanfanameland, het auteursrecht van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Gerelateerde artikelen
Naakt recreëren op AmelandNaakt recreëren op AmelandZwemmen en op het strand liggen is een heerlijke bezigheid. Er zijn maar een paar dingen die nog lekkerder zijn en een e…
Ameland in 2009 - Jaar van de BultrugAmeland in 2009 - Jaar van de BultrugAmeland in 2009 is het tweede deel in de serie jaarboeken over het eiland. Met de nummer twee is een serie geboren. Twaa…
Ameland voor IedereenAmeland voor IedereenAmeland en haar ondernemers wil een eiland voor iedereen zijn, ook voor mensen met een beperking. Om ‘Ameland voor Ieder…
Ameland in 2010 - Jaar van Penny's ShadowAmeland in 2010 - Jaar van Penny's ShadowNa ‘Ameland in 2008,’ ‘Ameland in 2009,’ is ‘Ameland in 2010’ het derde nummer in de serie ‘Ameland in …’ De eilander ui…
Vriendschapsband tussen Kleef en AmelandVriendschapsband tussen Kleef en AmelandSinds 1921 komen groepen Duitse kinderen naar Ameland voor een vakantiekamp. Het begon met Pastor Edmund Janssen uit Kle…
Bronnen en referenties

Reageer op het artikel "Zeevonk – Lichten van de zee door luciferase in plankton"

Plaats een reactie, vraag of opmerking bij dit artikel. Reacties moeten voldoen aan de huisregels van InfoNu.
Meld mij aan voor de tweewekelijkse InfoNu nieuwsbrief
Reactie

Mic12 (infoteur), 23-06-2015 17:23 #1
Goeiedag,

Ik hoop dat u mij kan helpen op mijn zoektocht naar deze fenomeen.
Ik ben al een hele tijd aan zoeken waar dat ik het meeste kans heb om zeevonken te zien.
Maar helaas te weinig informatie voor zeker te zijn.
Maar ik heb jouw artikel gelezen en daarop heb ik echt alles gevonden wat ik zocht.
Het zit eigenlijk zo in ik wil mijn lief te huwelijk vragen maar wanneer de zeevonken zich op lichten.
Daarom wil ik ook zo weten wanneer mijn kansen groot zijn om hun te kunnen zien?
Ik hoop snel op u reactie danku

Mvg.
Michael. Reactie infoteur, 23-06-2015
Dag Michael,
De meeste kans maak je na een warme zomerdag aan de Noordzeekant van een van de Waddeneilanden. Wachten op warm weer dus en dan op naar de Wadden.
Veel geluk.
Sjaan

Infoteur: Sjaanfanameland
Rubriek: Reizen en Recreatie
Subrubriek: Bezienswaardigheden
Special: Natuurverschijnselen
Bronnen en referenties: 7
Reacties: 1
Schrijf mee!